Inhoudstafel Publiek Recht
Deel 1: recht en de overheid.................................................................................. 5
1. Wat is recht?.................................................................................................... 5
1.1 Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving................5
1.2 Opgelegd door de overheid........................................................................5
1.3 Dwingend karakter van recht.....................................................................5
2. Indeling van het recht..................................................................................... 6
2.1 Publiek recht en privaat recht....................................................................6
2.2 internationaal recht en nationaal recht......................................................6
2.3 Strafbaar of niet strafbaar..........................................................................6
3. Een democratische overheid...........................................................................8
3.1 Wat is een overheid?.................................................................................. 8
3.2 Wat is democratie?..................................................................................... 8
3.2.1 Inspraak van het volk...........................................................................8
3.2.2 Een debatcultuur.................................................................................. 9
3.2.3 Een rechtsstaat.................................................................................... 9
3.2.4 scheiding der machten.........................................................................9
3.3 België als democratie............................................................................... 10
3.3.1 Monarchie.......................................................................................... 10
3.3.2 Representatieve democratie..............................................................10
3.3.3 Parlementaire democratie..................................................................10
4. België: overheden en regelgevingen.............................................................11
4.1 Het internationaal niveau.........................................................................11
4.1.1 De Verenigde Naties...........................................................................11
4.1.2 De Raad van Europa...........................................................................12
4.2 Europese Unie.......................................................................................... 12
4.2.1 Politieke instellingen..........................................................................13
4.2.2 EU-regelgeving................................................................................... 13
4.3 Het federale niveau.................................................................................. 14
4.3.1 Politieke instellingen..........................................................................14
4.3.2 Federale regelgeving..........................................................................15
4.3.3 De Grondwet...................................................................................... 15
4.3.4 Bijzondere wetten.............................................................................. 16
4.4 Het regionale niveau................................................................................ 16
1
, 4.4.1 Politieke instellingen..........................................................................17
4.4.2 Regionale regelgeving........................................................................17
4.5 Het provinciale niveau.............................................................................. 18
4.6 lokale of gemeentelijke niveau.................................................................19
4.6.1 steden en gemeenten........................................................................19
4.6.2 OCMW’s.............................................................................................. 20
4.7 Regelgeving in een schema.....................................................................20
4.8 Regelgeving en bekendmaking................................................................20
4.9 Regelgeving en conflicten........................................................................21
4.9.1 Belangconflict op federaal en regionaal niveau.................................21
4.9.2 Juridisch conflict: 3 basisregels..........................................................22
4.9.3 Juridisch conflict: wie beslist?.............................................................22
4.10 Rechtsbronnen....................................................................................... 23
4.10.1 Regelgeving..................................................................................... 23
4.10.2 De gewoonte.................................................................................... 23
4.10.3 Algemene rechtsbeginselen.............................................................23
4.10.4 Rechtspraak..................................................................................... 23
4.10.5 Rechtsleer........................................................................................ 24
5. België: de wetgevende en de uitvoerende macht in detail...........................24
5.1 De wetgevende macht op federaal niveau...............................................24
5.1.1 Samenstelling van de Kamer.............................................................24
5.1.2 Samenstelling van de Senaat.............................................................24
5.1.3 De koning........................................................................................... 25
5.1.4 Bevoegdheden................................................................................... 25
5.1.5 Staat van parlementsleden................................................................28
5.2 De uitvoerende macht op federaal niveau...............................................28
5.2.1 Samenstelling van de regering..........................................................28
5.2.2 De koning........................................................................................... 29
5.2.3 Bevoegdheden................................................................................... 30
5.2.4 Statuut van regeringsleden................................................................31
5.3 Op regionaal niveau................................................................................. 31
5.3.1 De wetgevende macht.......................................................................31
5.3.2 De uitvoerende macht.......................................................................32
Deel 2: recht en justitie........................................................................................ 34
1. Algemeen...................................................................................................... 34
2
,2. Strafrechtbanken........................................................................................... 36
2.1 Politierechtbank....................................................................................... 37
2.2 Correctionele rechtbank...........................................................................37
2.3 Hof van assisen........................................................................................ 37
2.4 Strafuitvoeringsrechtbank (SURB)............................................................37
3. Burgerlijke rechtbanken................................................................................ 38
3.1 Vredegerecht........................................................................................ 38
3.2 Rechtbank van eerste aanleg...................................................................38
3.3 Ondernemingsrechtbank..........................................................................38
3.4 Arbeidsrechtbank..................................................................................... 39
3.5 Arrondissementsrechtbank.......................................................................39
4. Hoger beroep................................................................................................ 39
4.1 Hof van beroep......................................................................................... 39
4.2 Lagere rechtbanken................................................................................. 39
4.3 Arbeidshof................................................................................................ 40
5. Hof van Cassatie........................................................................................... 40
6. Gerechtelijk taalgebruik................................................................................ 40
....................................................................................................................... 40
6.1 Gerechtelijke functies............................................................................... 40
6.1.1 De rechter of rechters........................................................................40
6.1.2 De griffier........................................................................................... 41
6.1.3 Het Openbaar Ministerie (OM)............................................................41
6.1.4 De advocaat (of raadsman/raadsvrouw)............................................41
6.1.5 Gerechtsdeurwaarder........................................................................41
6.2 Gerechtelijke procedures..........................................................................42
6.2.1 In burgerlijke zaken............................................................................42
6.2.2 In strafzaken...................................................................................... 42
6.2.3 Minderjarigen..................................................................................... 42
6.2.4 Een verstekvonnis.............................................................................. 42
6.2.5 Een kortgeding................................................................................... 43
7. Drempels, rechtshulp en alternatieven.........................................................43
7.1 Toegang tot recht..................................................................................... 43
7.1.1 De advocaat....................................................................................... 43
7.1.2 De notaris.......................................................................................... 43
7.1.3 De Commissie voor Juridische Bijstand..............................................43
3
, 7.1.4 Ledenorganisaties.............................................................................. 44
7.1.5 Andere............................................................................................... 44
7.2 Toegang tot justitie................................................................................... 45
7.2.1 Kosten van een gerechtelijke procedure............................................45
7.2.2 Juridische tweedelijnsbijstand............................................................46
7.2.3 Andere mogelijkheden.......................................................................47
7.3 Alternatieve conflictregeling....................................................................49
7.3.1 Onderhandelen.................................................................................. 49
7.3.2 Bemiddeling....................................................................................... 49
7.3.3 Ombudsdienst.................................................................................... 49
7.3.4 Geschillencommissies of arbitrage.....................................................50
Deel 3: mensenrechten........................................................................................ 51
1. Omschrijving................................................................................................. 51
2. Indeling van mensenrechten.........................................................................51
2.1 Ontstaan in de 19e eeuw: de klassieke mensenrechten...........................51
2.1.1 De burgerlijke rechten en vrijheden...................................................51
2.1.2 De politieke rechten en vrijheden......................................................53
2.2 Tweede helft van de 20ste eeuw: de nieuwe revolutie...............................54
2.2.1 Mondialisering van mensenrechten...................................................54
2.2.2 Nieuwe mensenrechten: economische, sociale en culturele..............54
2.2.3 Nieuwe invulling van de rol van de overheid......................................55
2.3 Andere mensenrechten............................................................................ 55
2.3.1 Collectieve en solidariteitsrechten.....................................................55
2.3.2 De rechten van het kind.....................................................................55
2.3.3 Rechten voor personen met een handicap.........................................56
2.3.4 Inspraakrechten................................................................................. 56
3. Hoe afdwingbaar zijn mensenrechten...........................................................56
3.1 Wereldwijd................................................................................................ 56
3.2 Binnen de Raad van Europa.....................................................................56
3.3 België....................................................................................................... 57
4. Wanneer kan de overheid mensenrechten inperken.....................................57
Samenvatting Publiek Recht
4
,Deel 1: recht en de overheid
1. Wat is recht?
geen exacte definitie
recht = geheel van regelgeving, overheidsstructuren en justitie
we kunnen recht omschrijven adhv 3 essentiële kenmerken die samen vervuld
moeten worden om van recht te kunnen spreken
1.1 Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving
Functie van recht = ordening in de samenleving brengen
geheel aan rechtsregels dat een samenleving ordent door te omschrijven wat
wel en niet mag
Recht = zeer oud en is eigen aan het menselijk samenleven
Koppeling van recht aan samenleving houdt ook in dat recht:
- Tijdsgebonden is
- Plaatsgebonden is
- Ideologisch gebonden is, namelijk eigen aan politieke en/of religieuze
stroming
Recht evolueert mee met stromingen, opvattingen binnen de maatschappij
evolutief gegeven
Dit evolutieve karakter van recht maakt dat het erg maakbaar is = stromingen,
ideologieën en gebeurtenissen in die samenleving geven te gepaste tijde de
gewenste inhoud aan het recht
1.2 Opgelegd door de overheid
Recht = middel om binnen een bepaalde samenleving, en dus binnen een
bepaalde tijdsgeest, zaken te ordenen door hierrond beleid te voeren
Recht wordt gemaakt of bijgestuurd door beïnvloeding van het orgaan dat
bevoegd is om recht te maken
Recht is compromis van ideologische en politieke opvattingen die op een bepaald
moment overheersen in een samenleving
We geven de macht om recht te maken aan een overheid, omdat een overheid
het best geplaatst is om het belang van de samenleving na te streven
Democratische overheid is in staat om het ‘individueel belang’ te overstijgen en
op die manier een ‘algemeen belang’ te verdedigen
Er wordt verwacht dat ze via het recht een ‘rechtvaardige’ ordening van de
samenleving realiseert
1.3 Dwingend karakter van recht
er moeten mechanismen zijn die ervoor zorgen dat het recht effectief wordt
toegepast: zowel de overheid als justitie waken over correcte toepassing van het
recht en maken dat recht afdwingbaar is tov elkaar
5
,wanneer afspraken, gedragsregels… kunnen worden afgedwongen via een
rechtbank, dan pas spreken we over recht
2. Indeling van het recht
Door de toenemende complexiteit van de samenleving wordt recht complexer en
gediversifieerder.
Er duikt een juridisering van de samenleving op zowel overheid als de burgers
hebben de neiging alles juridisch te willen regelen
Om structuur te brengen: verschillende manieren om het recht in te delen
2.1 Publiek recht en privaat recht
Men kijkt naar WAT er geregeld wordt
Publiek recht
- Verhouding tussen de overheden onderling + verhouding tussen overheid
en burger
- Regelt hoofdzakelijk zaken die met overheid te maken hebben
- Structuur, werking, financiën vd overheid en alles wat strafbaar is
- Vb. grondwet, sociale uitkeringen, strafrecht…
- ALTIJD dwingend: er valt niet te onderhandelen
Privaat recht
- Verhoudingen tussen burgers of ondernemingen
- Vb. kopen/verkopen, lenen, werken, huwen…
2.2 internationaal recht en nationaal recht
Internationaal recht
- Grensoverschrijdend recht
- Komt tot stand buiten de landgrenzen of dat verhouding tussen landen
regelt
- Kan tot stand komen binnen een internationale organisatie of door landen
onderling
- Verdragen
- EU-recht = supranationaal recht EU kan beslissingen nemen zonden dat
de lidstaten nog eigen beslissingsbevoegdheid hebben
Nationaal recht
- Komt tot stand binnen eigen landgrenzen
2.3 Strafbaar of niet strafbaar
Men kijkt naar de AARD van wat er gebeurd is:
- Strafrechtelijke handeling: als er een straf staat op wat je gedaan hebt
Vb. verkeersovertreding, fraude, vandalisme…
- Burgerrechtelijke handeling: als er geen straf staat op wat je gedaan hebt
Vb. je koopt/huurt iets, je loopt stage, iemand komt contract niet
na…
Iets is strafbaar als in de regelgeving staat dat het strafbaar is en als er een
sanctie bepaald is.
6
, Algemene term voor strafbare handeling = misdrijf (minderjarigen: jeugddelict)
Onderscheid strafbare en niet-strafbare handeling is van fundamenteel belang in
de praktijk
Bij een strafbare handeling:
- Wordt overheid betrokken (politie, OM…)
- Zul je voor strafrechtbank moeten komen
- Kan de strafrechter jou een straf opleggen
Is iets strafbaar als het slachtoffer toestemming heeft gegeven of als de dader
niet de intentie had om iets strafbaar te doen?
- Sommige handelingen worden strafbaar als er geen toestemming was vh
slachtoffer.
Vb. wegnemen van fiets, auto of geld, seksuele handelingen zonder
toestemming
- Bij strafbare handelingen doet de toestemming vh slachtoffer er vaak niet
toe.
Vb. toestemming van jou om op jou geweld te plegen, is niet geldig
- Bij de meeste strafbare handeling speelt de intentie van de dader een rol.
De dader was er zich van bewust iets strafbaars te doen.
opzettelijke misdrijven
Vb. iemand slaan of verwonden, iemand bestelen, drugs dealen...
- Handelingen die een ongeluk zijn, kunnen ook strafbaar worden als het
ongeluk te wijten is aan een zware fout.
onopzettelijke misdrijven
Vb. iemand per ongeluk aanrijden, is op zich niet strafbaar. Het
wordt wel strafbaar als het ongeluk te wijten is aan overdreven
snelheid of rijden onder invloed.
Tuchtsancties en administratieve sancties zijn GEEN strafsancties en behoren niet
tot het strafrecht.
Tuchtsancties = sancties die worden opgelegd door een ‘tuchtorgaan’
- Vb. tuchtcommissies in het onderwijs of binnen beroepsgroepen)
- Vb. van tuchtsanctie: geldboete, waarschuwing, schorsing…
- Erop gericht om discipline binnen een groep handhaven
- Binnen een groep worden afspraken gemaakt die vastgelegd worden in
een ‘reglement’ of ‘deontologie. Wie zich daar niet aan houdt kan bestraft
worden met een tuchtsanctie.
- Als handeling strafbaar is kan de dader een strafsanctie krijgen, maar ook
een tuchtsanctie krijgen door het tuchtorgaan vd groep.
Administratieve sanctie = sancties die worden opgelegd door een ‘administratief
orgaan’
- Vb. een school, NMBS, burgemeester…
- Vb. GAS-boete, geldboete wegens zwartrijden, sluiting van een zaak door
burgemeester, onbewoonbaarverklaring…
- Erop gericht om bepaalde regelgeving te doen naleven
- Als handeling strafbaar is kan de dader een strafsanctie krijgen, maar ook
een administratieve sanctie.
7
Deel 1: recht en de overheid.................................................................................. 5
1. Wat is recht?.................................................................................................... 5
1.1 Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving................5
1.2 Opgelegd door de overheid........................................................................5
1.3 Dwingend karakter van recht.....................................................................5
2. Indeling van het recht..................................................................................... 6
2.1 Publiek recht en privaat recht....................................................................6
2.2 internationaal recht en nationaal recht......................................................6
2.3 Strafbaar of niet strafbaar..........................................................................6
3. Een democratische overheid...........................................................................8
3.1 Wat is een overheid?.................................................................................. 8
3.2 Wat is democratie?..................................................................................... 8
3.2.1 Inspraak van het volk...........................................................................8
3.2.2 Een debatcultuur.................................................................................. 9
3.2.3 Een rechtsstaat.................................................................................... 9
3.2.4 scheiding der machten.........................................................................9
3.3 België als democratie............................................................................... 10
3.3.1 Monarchie.......................................................................................... 10
3.3.2 Representatieve democratie..............................................................10
3.3.3 Parlementaire democratie..................................................................10
4. België: overheden en regelgevingen.............................................................11
4.1 Het internationaal niveau.........................................................................11
4.1.1 De Verenigde Naties...........................................................................11
4.1.2 De Raad van Europa...........................................................................12
4.2 Europese Unie.......................................................................................... 12
4.2.1 Politieke instellingen..........................................................................13
4.2.2 EU-regelgeving................................................................................... 13
4.3 Het federale niveau.................................................................................. 14
4.3.1 Politieke instellingen..........................................................................14
4.3.2 Federale regelgeving..........................................................................15
4.3.3 De Grondwet...................................................................................... 15
4.3.4 Bijzondere wetten.............................................................................. 16
4.4 Het regionale niveau................................................................................ 16
1
, 4.4.1 Politieke instellingen..........................................................................17
4.4.2 Regionale regelgeving........................................................................17
4.5 Het provinciale niveau.............................................................................. 18
4.6 lokale of gemeentelijke niveau.................................................................19
4.6.1 steden en gemeenten........................................................................19
4.6.2 OCMW’s.............................................................................................. 20
4.7 Regelgeving in een schema.....................................................................20
4.8 Regelgeving en bekendmaking................................................................20
4.9 Regelgeving en conflicten........................................................................21
4.9.1 Belangconflict op federaal en regionaal niveau.................................21
4.9.2 Juridisch conflict: 3 basisregels..........................................................22
4.9.3 Juridisch conflict: wie beslist?.............................................................22
4.10 Rechtsbronnen....................................................................................... 23
4.10.1 Regelgeving..................................................................................... 23
4.10.2 De gewoonte.................................................................................... 23
4.10.3 Algemene rechtsbeginselen.............................................................23
4.10.4 Rechtspraak..................................................................................... 23
4.10.5 Rechtsleer........................................................................................ 24
5. België: de wetgevende en de uitvoerende macht in detail...........................24
5.1 De wetgevende macht op federaal niveau...............................................24
5.1.1 Samenstelling van de Kamer.............................................................24
5.1.2 Samenstelling van de Senaat.............................................................24
5.1.3 De koning........................................................................................... 25
5.1.4 Bevoegdheden................................................................................... 25
5.1.5 Staat van parlementsleden................................................................28
5.2 De uitvoerende macht op federaal niveau...............................................28
5.2.1 Samenstelling van de regering..........................................................28
5.2.2 De koning........................................................................................... 29
5.2.3 Bevoegdheden................................................................................... 30
5.2.4 Statuut van regeringsleden................................................................31
5.3 Op regionaal niveau................................................................................. 31
5.3.1 De wetgevende macht.......................................................................31
5.3.2 De uitvoerende macht.......................................................................32
Deel 2: recht en justitie........................................................................................ 34
1. Algemeen...................................................................................................... 34
2
,2. Strafrechtbanken........................................................................................... 36
2.1 Politierechtbank....................................................................................... 37
2.2 Correctionele rechtbank...........................................................................37
2.3 Hof van assisen........................................................................................ 37
2.4 Strafuitvoeringsrechtbank (SURB)............................................................37
3. Burgerlijke rechtbanken................................................................................ 38
3.1 Vredegerecht........................................................................................ 38
3.2 Rechtbank van eerste aanleg...................................................................38
3.3 Ondernemingsrechtbank..........................................................................38
3.4 Arbeidsrechtbank..................................................................................... 39
3.5 Arrondissementsrechtbank.......................................................................39
4. Hoger beroep................................................................................................ 39
4.1 Hof van beroep......................................................................................... 39
4.2 Lagere rechtbanken................................................................................. 39
4.3 Arbeidshof................................................................................................ 40
5. Hof van Cassatie........................................................................................... 40
6. Gerechtelijk taalgebruik................................................................................ 40
....................................................................................................................... 40
6.1 Gerechtelijke functies............................................................................... 40
6.1.1 De rechter of rechters........................................................................40
6.1.2 De griffier........................................................................................... 41
6.1.3 Het Openbaar Ministerie (OM)............................................................41
6.1.4 De advocaat (of raadsman/raadsvrouw)............................................41
6.1.5 Gerechtsdeurwaarder........................................................................41
6.2 Gerechtelijke procedures..........................................................................42
6.2.1 In burgerlijke zaken............................................................................42
6.2.2 In strafzaken...................................................................................... 42
6.2.3 Minderjarigen..................................................................................... 42
6.2.4 Een verstekvonnis.............................................................................. 42
6.2.5 Een kortgeding................................................................................... 43
7. Drempels, rechtshulp en alternatieven.........................................................43
7.1 Toegang tot recht..................................................................................... 43
7.1.1 De advocaat....................................................................................... 43
7.1.2 De notaris.......................................................................................... 43
7.1.3 De Commissie voor Juridische Bijstand..............................................43
3
, 7.1.4 Ledenorganisaties.............................................................................. 44
7.1.5 Andere............................................................................................... 44
7.2 Toegang tot justitie................................................................................... 45
7.2.1 Kosten van een gerechtelijke procedure............................................45
7.2.2 Juridische tweedelijnsbijstand............................................................46
7.2.3 Andere mogelijkheden.......................................................................47
7.3 Alternatieve conflictregeling....................................................................49
7.3.1 Onderhandelen.................................................................................. 49
7.3.2 Bemiddeling....................................................................................... 49
7.3.3 Ombudsdienst.................................................................................... 49
7.3.4 Geschillencommissies of arbitrage.....................................................50
Deel 3: mensenrechten........................................................................................ 51
1. Omschrijving................................................................................................. 51
2. Indeling van mensenrechten.........................................................................51
2.1 Ontstaan in de 19e eeuw: de klassieke mensenrechten...........................51
2.1.1 De burgerlijke rechten en vrijheden...................................................51
2.1.2 De politieke rechten en vrijheden......................................................53
2.2 Tweede helft van de 20ste eeuw: de nieuwe revolutie...............................54
2.2.1 Mondialisering van mensenrechten...................................................54
2.2.2 Nieuwe mensenrechten: economische, sociale en culturele..............54
2.2.3 Nieuwe invulling van de rol van de overheid......................................55
2.3 Andere mensenrechten............................................................................ 55
2.3.1 Collectieve en solidariteitsrechten.....................................................55
2.3.2 De rechten van het kind.....................................................................55
2.3.3 Rechten voor personen met een handicap.........................................56
2.3.4 Inspraakrechten................................................................................. 56
3. Hoe afdwingbaar zijn mensenrechten...........................................................56
3.1 Wereldwijd................................................................................................ 56
3.2 Binnen de Raad van Europa.....................................................................56
3.3 België....................................................................................................... 57
4. Wanneer kan de overheid mensenrechten inperken.....................................57
Samenvatting Publiek Recht
4
,Deel 1: recht en de overheid
1. Wat is recht?
geen exacte definitie
recht = geheel van regelgeving, overheidsstructuren en justitie
we kunnen recht omschrijven adhv 3 essentiële kenmerken die samen vervuld
moeten worden om van recht te kunnen spreken
1.1 Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving
Functie van recht = ordening in de samenleving brengen
geheel aan rechtsregels dat een samenleving ordent door te omschrijven wat
wel en niet mag
Recht = zeer oud en is eigen aan het menselijk samenleven
Koppeling van recht aan samenleving houdt ook in dat recht:
- Tijdsgebonden is
- Plaatsgebonden is
- Ideologisch gebonden is, namelijk eigen aan politieke en/of religieuze
stroming
Recht evolueert mee met stromingen, opvattingen binnen de maatschappij
evolutief gegeven
Dit evolutieve karakter van recht maakt dat het erg maakbaar is = stromingen,
ideologieën en gebeurtenissen in die samenleving geven te gepaste tijde de
gewenste inhoud aan het recht
1.2 Opgelegd door de overheid
Recht = middel om binnen een bepaalde samenleving, en dus binnen een
bepaalde tijdsgeest, zaken te ordenen door hierrond beleid te voeren
Recht wordt gemaakt of bijgestuurd door beïnvloeding van het orgaan dat
bevoegd is om recht te maken
Recht is compromis van ideologische en politieke opvattingen die op een bepaald
moment overheersen in een samenleving
We geven de macht om recht te maken aan een overheid, omdat een overheid
het best geplaatst is om het belang van de samenleving na te streven
Democratische overheid is in staat om het ‘individueel belang’ te overstijgen en
op die manier een ‘algemeen belang’ te verdedigen
Er wordt verwacht dat ze via het recht een ‘rechtvaardige’ ordening van de
samenleving realiseert
1.3 Dwingend karakter van recht
er moeten mechanismen zijn die ervoor zorgen dat het recht effectief wordt
toegepast: zowel de overheid als justitie waken over correcte toepassing van het
recht en maken dat recht afdwingbaar is tov elkaar
5
,wanneer afspraken, gedragsregels… kunnen worden afgedwongen via een
rechtbank, dan pas spreken we over recht
2. Indeling van het recht
Door de toenemende complexiteit van de samenleving wordt recht complexer en
gediversifieerder.
Er duikt een juridisering van de samenleving op zowel overheid als de burgers
hebben de neiging alles juridisch te willen regelen
Om structuur te brengen: verschillende manieren om het recht in te delen
2.1 Publiek recht en privaat recht
Men kijkt naar WAT er geregeld wordt
Publiek recht
- Verhouding tussen de overheden onderling + verhouding tussen overheid
en burger
- Regelt hoofdzakelijk zaken die met overheid te maken hebben
- Structuur, werking, financiën vd overheid en alles wat strafbaar is
- Vb. grondwet, sociale uitkeringen, strafrecht…
- ALTIJD dwingend: er valt niet te onderhandelen
Privaat recht
- Verhoudingen tussen burgers of ondernemingen
- Vb. kopen/verkopen, lenen, werken, huwen…
2.2 internationaal recht en nationaal recht
Internationaal recht
- Grensoverschrijdend recht
- Komt tot stand buiten de landgrenzen of dat verhouding tussen landen
regelt
- Kan tot stand komen binnen een internationale organisatie of door landen
onderling
- Verdragen
- EU-recht = supranationaal recht EU kan beslissingen nemen zonden dat
de lidstaten nog eigen beslissingsbevoegdheid hebben
Nationaal recht
- Komt tot stand binnen eigen landgrenzen
2.3 Strafbaar of niet strafbaar
Men kijkt naar de AARD van wat er gebeurd is:
- Strafrechtelijke handeling: als er een straf staat op wat je gedaan hebt
Vb. verkeersovertreding, fraude, vandalisme…
- Burgerrechtelijke handeling: als er geen straf staat op wat je gedaan hebt
Vb. je koopt/huurt iets, je loopt stage, iemand komt contract niet
na…
Iets is strafbaar als in de regelgeving staat dat het strafbaar is en als er een
sanctie bepaald is.
6
, Algemene term voor strafbare handeling = misdrijf (minderjarigen: jeugddelict)
Onderscheid strafbare en niet-strafbare handeling is van fundamenteel belang in
de praktijk
Bij een strafbare handeling:
- Wordt overheid betrokken (politie, OM…)
- Zul je voor strafrechtbank moeten komen
- Kan de strafrechter jou een straf opleggen
Is iets strafbaar als het slachtoffer toestemming heeft gegeven of als de dader
niet de intentie had om iets strafbaar te doen?
- Sommige handelingen worden strafbaar als er geen toestemming was vh
slachtoffer.
Vb. wegnemen van fiets, auto of geld, seksuele handelingen zonder
toestemming
- Bij strafbare handelingen doet de toestemming vh slachtoffer er vaak niet
toe.
Vb. toestemming van jou om op jou geweld te plegen, is niet geldig
- Bij de meeste strafbare handeling speelt de intentie van de dader een rol.
De dader was er zich van bewust iets strafbaars te doen.
opzettelijke misdrijven
Vb. iemand slaan of verwonden, iemand bestelen, drugs dealen...
- Handelingen die een ongeluk zijn, kunnen ook strafbaar worden als het
ongeluk te wijten is aan een zware fout.
onopzettelijke misdrijven
Vb. iemand per ongeluk aanrijden, is op zich niet strafbaar. Het
wordt wel strafbaar als het ongeluk te wijten is aan overdreven
snelheid of rijden onder invloed.
Tuchtsancties en administratieve sancties zijn GEEN strafsancties en behoren niet
tot het strafrecht.
Tuchtsancties = sancties die worden opgelegd door een ‘tuchtorgaan’
- Vb. tuchtcommissies in het onderwijs of binnen beroepsgroepen)
- Vb. van tuchtsanctie: geldboete, waarschuwing, schorsing…
- Erop gericht om discipline binnen een groep handhaven
- Binnen een groep worden afspraken gemaakt die vastgelegd worden in
een ‘reglement’ of ‘deontologie. Wie zich daar niet aan houdt kan bestraft
worden met een tuchtsanctie.
- Als handeling strafbaar is kan de dader een strafsanctie krijgen, maar ook
een tuchtsanctie krijgen door het tuchtorgaan vd groep.
Administratieve sanctie = sancties die worden opgelegd door een ‘administratief
orgaan’
- Vb. een school, NMBS, burgemeester…
- Vb. GAS-boete, geldboete wegens zwartrijden, sluiting van een zaak door
burgemeester, onbewoonbaarverklaring…
- Erop gericht om bepaalde regelgeving te doen naleven
- Als handeling strafbaar is kan de dader een strafsanctie krijgen, maar ook
een administratieve sanctie.
7
