Communicatie met professionals en
stakeholders deel J.Verpoorten
1. Preventief beleid
1.1 Inhoud
- (preventief) beleid op wereldschaal
- (preventief) beleid in België
- (Preventief) beleid in Vlaanderen
- (Preventief) beleid in de tandheelkundepraktijk
1.2 (Preventief beleid) op wereldschaal
1.2.1WHO
Doel
WHO: World Health Organisation, opgericht in 1948
191 landen aangesloten
Doel: Wereldwijde aspecten van de gezondheidszorg in kaart brengen, activiteiten op het gebied van de
gezondheidszorg coördineren en de gezondheid van de wereldbevolking bevorderen
Het concept “gezondheidspromotie” werd hier voor het eerst
geïntroduceerd in het Ottawa Charter
Ottawa Charter
5 actietereinen:
1) Politiek
2) Leef-, leer- en werkomgeving
3) Gemeenschapsactiviteiten
4) Individu
, 5) Gezondheidszorgvoorziening
1. Politiek
Het ontwikkelen van een gezond overheidsbeleid houdt in dat de nationale, regionale en lokale overheden mee
zorg dragen voor de gezondheid van de burgers en de politieke wil opbrengen om bij beleidsbeslissingen
rekening te houden met de effecten op de gezondheid van de bevolking
2. Leef-, leer- en werkomgeving
Het creëren van een ondersteunende omgeving impliceert dat de effecten op het vlak van gezondheid mee in
rekening worden gebracht bij de inrichting van de leef-, leer- en werkomgeving, en dat de
gezondheidsbeschermende invloed van sociale netwerken wordt onderkend en gestimuleerd
3. Gemeenschapsactiviteiten
Het versterken van gemeenschapsactiviteiten legt de klemtoon op de aansluiting van acties voor
gezondheidsbevordering bij de bestaande netwerken en groepen (o.a. buurtwerking, zelfhulpgroepen,
vrijwilligersorganisaties, …) en activiteiten die vanuit de gemeenschap worden opgezet om een grotere inzet en
betrokkenheid vanwege de bevolking te genereren
4. Individu
Het ontwikkelen van persoonlijke overtuigingen, waarden en vaardigheden sluit aan bij het aanbrengen en
stimuleren van kennis, attitudes, zelfwaardegevoel en aangepaste vaardigheden bij individuen als basis voor het
maken van gezonde keuzes
5. Gezondheidsvoorzieningen
Het heroriënteren van de gezondheidszorgvoorzieningen impliceert dat de professionelen in de
gezondheidssector hun rol herdefiniëren van het louter verstrekken van (medische) zorgen naar het bevorderen
van de gezondheid van personen, en daartoe de nodige vaardigheden verwerven en meer samenwerken met
andere disciplines en sectoren
Gezondheid
Definitie van gezondheid: "een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
slechts de afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek (WHO, 1948)"
Het gezondheidszorgsysteem kent verschillende takken, waaronder:
- Ziektecuratie
- Ziektepreventie, waarvan gezondheidspromotie een onderdeel vormt
Ziektecuratie
Ziektecuratie: het genezen/oplossen van de afwijking en/of ziekte
Intramurale zorg: zorg die wordt aangeboden in een instelling waar de patiënt meer dan 24 uur verblijft
- Ziekenhuizen
- Verzorgingstehuizen
- etc
Extramurale zorg: zorg die wordt gegeven bij de patiënt thuis of op afspraak in een praktijk
- Tandartspraktijk
- Huisartsenpraktijk
Promotie en preventie
Gezondheidspromotie: preventiemethode waarbij de processen ondersteund worden die mensen of groepen
van mensen in staat stellen om meer controle te verwerven over de determinanten van hun gezondheid en zo hun
gezondheid te verbeteren
, Ziektepreventie: preventiemethode waarbij bronnen van gevaar of bedreigende factoren voor de gezondheid
worden weggenomen of beperkt, of waarbij beschermende factoren worden versterkt, of waarbij de schade
wordt beperkt of de genezingskans wordt vergroot door vroegtijdige detectie van ziekten en aandoeningen of van
de aanleg hiervoor
Determinanten
Exogeen: determinanten buiten het lichaam (sociaal en fysiek)
vb. milieu, aanwezigheid van harde geluiden, etnische achtergrond, arbeidsomstandigheden, etc.
Endogeen: determinanten binnen het lichaam
vb. leefstijlfactoren zoals poetsgewoonte, roken, etc.
Preventie versus promotie
Grens tussen preventie en promotie is niet altijd zo scherp:
- Bevorderen van een positieve gezondheid vermindert namelijk ook kans op ziekte
- Bevorderen van gezondheid kan moeilijk losgekoppeld worden van het beschermen van het bestaande
gezondheidsniveau
DUS: preventie en promotie kunnen veeleer beschouwd worden als twee polen op een continuüm
Primaire preventie
Gericht op het vermijden van een bepaalde ziekte, gezondheid is nog niet verstoord.
- Vaccinaties, prophylaxis
- Informatie over leefstijlfactoren en medische risico’s
- Ziektepreventieprogramma’s
- Educatie over mondzorg en tandheelkunde
- Informatie over voedingsgewoonten
Secundaire preventie
Gericht op vroege detectie
Gezondheid is (lichtelijk) verstoord voorkomen van erger worden
Screenen van de populatie
- Screenen van bevolkingsgroepen op vroege detectie
- Preventieve handelingen: fluorideapplicatie, controleren van risicofactoren zoals hypertensie
stakeholders deel J.Verpoorten
1. Preventief beleid
1.1 Inhoud
- (preventief) beleid op wereldschaal
- (preventief) beleid in België
- (Preventief) beleid in Vlaanderen
- (Preventief) beleid in de tandheelkundepraktijk
1.2 (Preventief beleid) op wereldschaal
1.2.1WHO
Doel
WHO: World Health Organisation, opgericht in 1948
191 landen aangesloten
Doel: Wereldwijde aspecten van de gezondheidszorg in kaart brengen, activiteiten op het gebied van de
gezondheidszorg coördineren en de gezondheid van de wereldbevolking bevorderen
Het concept “gezondheidspromotie” werd hier voor het eerst
geïntroduceerd in het Ottawa Charter
Ottawa Charter
5 actietereinen:
1) Politiek
2) Leef-, leer- en werkomgeving
3) Gemeenschapsactiviteiten
4) Individu
, 5) Gezondheidszorgvoorziening
1. Politiek
Het ontwikkelen van een gezond overheidsbeleid houdt in dat de nationale, regionale en lokale overheden mee
zorg dragen voor de gezondheid van de burgers en de politieke wil opbrengen om bij beleidsbeslissingen
rekening te houden met de effecten op de gezondheid van de bevolking
2. Leef-, leer- en werkomgeving
Het creëren van een ondersteunende omgeving impliceert dat de effecten op het vlak van gezondheid mee in
rekening worden gebracht bij de inrichting van de leef-, leer- en werkomgeving, en dat de
gezondheidsbeschermende invloed van sociale netwerken wordt onderkend en gestimuleerd
3. Gemeenschapsactiviteiten
Het versterken van gemeenschapsactiviteiten legt de klemtoon op de aansluiting van acties voor
gezondheidsbevordering bij de bestaande netwerken en groepen (o.a. buurtwerking, zelfhulpgroepen,
vrijwilligersorganisaties, …) en activiteiten die vanuit de gemeenschap worden opgezet om een grotere inzet en
betrokkenheid vanwege de bevolking te genereren
4. Individu
Het ontwikkelen van persoonlijke overtuigingen, waarden en vaardigheden sluit aan bij het aanbrengen en
stimuleren van kennis, attitudes, zelfwaardegevoel en aangepaste vaardigheden bij individuen als basis voor het
maken van gezonde keuzes
5. Gezondheidsvoorzieningen
Het heroriënteren van de gezondheidszorgvoorzieningen impliceert dat de professionelen in de
gezondheidssector hun rol herdefiniëren van het louter verstrekken van (medische) zorgen naar het bevorderen
van de gezondheid van personen, en daartoe de nodige vaardigheden verwerven en meer samenwerken met
andere disciplines en sectoren
Gezondheid
Definitie van gezondheid: "een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
slechts de afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek (WHO, 1948)"
Het gezondheidszorgsysteem kent verschillende takken, waaronder:
- Ziektecuratie
- Ziektepreventie, waarvan gezondheidspromotie een onderdeel vormt
Ziektecuratie
Ziektecuratie: het genezen/oplossen van de afwijking en/of ziekte
Intramurale zorg: zorg die wordt aangeboden in een instelling waar de patiënt meer dan 24 uur verblijft
- Ziekenhuizen
- Verzorgingstehuizen
- etc
Extramurale zorg: zorg die wordt gegeven bij de patiënt thuis of op afspraak in een praktijk
- Tandartspraktijk
- Huisartsenpraktijk
Promotie en preventie
Gezondheidspromotie: preventiemethode waarbij de processen ondersteund worden die mensen of groepen
van mensen in staat stellen om meer controle te verwerven over de determinanten van hun gezondheid en zo hun
gezondheid te verbeteren
, Ziektepreventie: preventiemethode waarbij bronnen van gevaar of bedreigende factoren voor de gezondheid
worden weggenomen of beperkt, of waarbij beschermende factoren worden versterkt, of waarbij de schade
wordt beperkt of de genezingskans wordt vergroot door vroegtijdige detectie van ziekten en aandoeningen of van
de aanleg hiervoor
Determinanten
Exogeen: determinanten buiten het lichaam (sociaal en fysiek)
vb. milieu, aanwezigheid van harde geluiden, etnische achtergrond, arbeidsomstandigheden, etc.
Endogeen: determinanten binnen het lichaam
vb. leefstijlfactoren zoals poetsgewoonte, roken, etc.
Preventie versus promotie
Grens tussen preventie en promotie is niet altijd zo scherp:
- Bevorderen van een positieve gezondheid vermindert namelijk ook kans op ziekte
- Bevorderen van gezondheid kan moeilijk losgekoppeld worden van het beschermen van het bestaande
gezondheidsniveau
DUS: preventie en promotie kunnen veeleer beschouwd worden als twee polen op een continuüm
Primaire preventie
Gericht op het vermijden van een bepaalde ziekte, gezondheid is nog niet verstoord.
- Vaccinaties, prophylaxis
- Informatie over leefstijlfactoren en medische risico’s
- Ziektepreventieprogramma’s
- Educatie over mondzorg en tandheelkunde
- Informatie over voedingsgewoonten
Secundaire preventie
Gericht op vroege detectie
Gezondheid is (lichtelijk) verstoord voorkomen van erger worden
Screenen van de populatie
- Screenen van bevolkingsgroepen op vroege detectie
- Preventieve handelingen: fluorideapplicatie, controleren van risicofactoren zoals hypertensie
