Samenvatting Internationaal en EUROPEES RECHT (cijfer: 12/20) ( KUL)

°1° The foundations of EU law // European integration: objectives, principles and values




°1° The foundations of EU law
1. European integration: objectives, principles and values
1.1. An ever closer union
 Art. 1, §2 VEU
 Na WOII: gemeenschappelijke toekomst opbouwen, waarbij het is toegelaten om
verschillende wegen te kiezen bij overeenkomsten

1.2. Equality and sincere cooperation
 Gelijkheid en loyale samenwerking als de 2 “founding principles” (art. 4 TEU)
(1) Gelijkheid
o Van lidstaten: respect voor nationale identiteiten
o Van burgers vd lidstaten
o Erkenning vd diversiteit en specificaties vd verschillende lidstaten
(2) Loyale samenwerking tss lidstaten
o Respect vr elkaar
o Verzekeren vd nakoming v hun verplichtingen
o Vergemakkelijken v het bereiken vd EU-doelstellingen
o Terughouden v acties die het bereiken vd EU-doelstellingen in gevaar kunnen
brengen/kunnen verhinderen
 solidariteit

1.3. Founding values and mutual trust
 Basiswaarden:
o Lidstaten hebben de waarden gemeen
o Vormen basis vd EU-constructie
o MAAR: niet altijd gemakkelijk te weten wat onder de waarden w verstaan. Grootste
deel vd grondwaarden is niet te vinden in Verdragen, maar elders. => art. 6 VEU als
brug tss Verdragen en andere bronnen vh EU-R: HGEU, EVRM, algemene
rechtsbeginselen betreffende EU-R (HvJ en nationale rechtbanken)
 Wederzijds vertrouwen (art. 2 TEU) = noodzakelijke veronderstelling:
o Waarden worden geacht erkend te zijn door de lidstaten
o EU-R moet ervoor zorgen dat de waarden worden gerespecteerd

2. A unique form of regional integration
 EU = bijzondere vorm regionale integratie
 Dit omdat het een bijzonder ambitieus scala aan beleidsterreinen omvat + gebruik maakt van
krachtige instrumenten om haar regels uit te voeren
2.1. An ambitious integration process
 Verschillende subdoelstellingen (art. 3 VEU) om zo hoofddoelstelling (art. 1 VEU) te bereiken
 3 verschillende vormen v economische integratie:
(1) Vrijhandelszone (“free trade area”): samenwerkingsvorm waarbij groep landen besluit
om onderlinge handelsbelemmeringen af te schaffen => verzekerd vrije handel tss
contractspartijen (lidstaten EU).
 lidstaten binnen de groep grensoverschrijdende handel drijven
(2) Douane-unie (“costums union”): douaneautoriteiten v alle EU-lidstaten werken samen
alsof zij 1 organisatie waren
(3) Interne markt (“internal market”): gebied zonder binnengrenzen waarin vrije verkeer
v personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd = “common mark




1

,°1° The foundations of EU law // A unique form of regional integration




 EU = breder politiek project, gaat verder dan de 3 vormen van integratie:
o Fundamentele status v EU-burgers: kunnen bewegen, reizen en wonen binnenin EU
o Gemeenschappelijk economisch en monetair beleid: groot deel vd EU-lidstaten
gebruiken eenzelfde munteenheid (euro)
o Gebied v vrijheid, veiligheid en justitie:
1. Meeste EU-lidstaten hebben de interne grenscontroles afgeschaft en maken deel
uit vh Dublin systeem (= asielbeleid)
2. Meeste EU-lidstaten hebben beleid voor preventie en voor bestrijden v misdaad
o Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid
++ MAAR: EU kan die bevoegdheden uitoefenen die haar zijn toebedeeld door haar lidstaten
(derivatieve rechtsorde)

2.2. A regional project that interacts with others
 EFTA (European Free Trade Association): bevorderen voortdurende/evenwichtige versterking
vd handels-en economische betrekkingen met de vrije handel, concurrentievoorwaarden…
<= Ijsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland
 EEA (European Economic Area): moest de EFTA-staten dichter brengen bij de EU integratie en
vooral bij de interne markt.
<= Ijsland, Liechtenstein, Noorwegen
o Deze 3 EFTA landen die deel uitmaken vd EEA dragen ook bij aan de EU begroting vr
hun participatie in activiteiten vd EU, ook al maken ze geen deel uit van EU-beleid
o Ook mogelijk om aanvullende EU-beleid te betreden dmv ad hoc ovk met de EU
 Noorwegen (EFTA en EEA): ad hoc ovk met EU mbt justitie, binnenlandse zaken, buitenlands
en veiligheidsbeleid
Zwitserland (EFTA): multilaterale en bilaterale verdragen waarvan de inhoud gelijkaardig is
aan die van de EEA
 Verplichting tav EU: regels v int. samenwerking, in overeenstemming met EU-normen
= guillotine clause (in ovk EU en Zwitserland staat er zo 1; alle 7 bilaterale ovk tss de 2
partijen zouden tenietgaan wnr slechts 1 vd ovken zou worden beëindigd)
 Brexit: UK vertrekt uit EU, maar hoe zit het met verdere samenwerking?
o Withdrawal Agreement
o Trade and Cooperation Agreement (TCA): UK kan niet slechtere normen invoeren dan
diegene die ze hadden toen ze nog bij de EU zaten
 Ook ovk tss EU en andere IO’s en derde landen

2.3. A powerful set of tools for integration
 Intergouvernementele methode: overeenkomsten tss staten w op internationaal niveau
gesloten door vertegenwoordigers vd regeringen + bij consensus
=> de verwezenlijking vd ovk w verzekerd door deze methode, waarbij de belangen v elke
staat w gereflecteerd
 Supranationale methode en community methode
o Supranationale methode: erkent belangen lidstaat, maar maakt ook plaats voor
andere belangen (burgers lidstaten, algemeen belang)
o Gemeenschapsmethode: kenmerkt specifieke dynamiek vd besluitvorming binnen de
EU. Deze methode heeft bovenhand in dagelijks functioneren EU => instellingen op
supranationaal niveau in staat stellen idd de verschillende hierboven genoemde
belangen af te wegen en te werken aan de algemene belangen vd EU.
 Integratie via recht (integration through law): EU-R prevaleert boven nationale recht +
kenmerken die dagelijks bijdragen aan goede werking vd Europese integratie.
MAAR nog steeds belang v dialoog tss vertegenwoordigers lidstaten!!!
+ verschillende methoden staan naast elkaar, niet zwart-wit


2

,°1° The foundations of EU law // A unique form of regional integration




Instellingen van de EU in het kort:
- Parliament (art. 14 TEU)
 Leden direct verkozen door EU-burgers
 Beslist mee over EU begroting + is een co-legislator + politieke controle andere instituties
- European Council (art. 15 TEU)
 Samengesteld uit Heads of State of de Government + heeft President die geen lid is van de
Heads of Government + heeft een Commission’s President
 Voorziet impulsen vr ontwikkeling en definieert algemene politieke richting en prioriteiten
- Council (art. 16 TEU)
 Bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten op ministerieel niveau
 Beslist mee over EU budget en is (co-)legislator + aan hoofd v beleidsmaking en coördinatie
- Commission (art. 17 TEU)
 Bestaat uit onafhankelijke leden, promoot de algemene belangen van de EU
 Het initieert wetgeving door het maken van voorstellen waar de co-legislators over
beslissen + verzekeren de toepassing van de EU Treaties en afgeleide wetgeving
- Court of Justice of the European Union (art. 19 TEU)
 Bestaat uit onafhankelijke leden
 Verzekert dat de EU wetgeving goed w nageleefd bij de interpretatie en toepassing van de
Treaties

3. Evolution
3.1. Introduction to treaty change
 Europese Economische Gemeenschap (EEG) (EEC) <- Verdrag van Rome (1957)
 Aanpassingen aan verdrag w telkens vernoemd naar steden => deze aanpassingen leidde tt
wat nu de EU is geworden
 MAAR: niet zelfde als amendementen/aanpassingen betreffende het toetreden v nieuwe
lidstaten: deze veranderen niets aan de materiële werkingssfeer of integratie-instrumenten
=> Integration = treaty change + enlargements

3.2. From Zurich to Lisbon
3.2.1. Towards the European Economic Community
 1946: Britse 1ste minister Churchill speech in Zürich: “a kind of United States of Europe”
 Na WOII: samenwerkingen Europese landen, werken naar economische en politieke
hervorming vh continent (Om groeiende invloed vd SU tegen te gaan)
 Voorbeelden:
o 1949: NAVO (NATO): Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (North Atlentic Treaty
Organization)
o 1948-1951: Marshall plan: leidde in 1960 tt de OESO (Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling)
3.2.1.1. Common concerns and realizing human rights
 1949: Raad van Europa (Council of Europe) => doel: meer eenheid tss lidstaten
 1950: EVRM & EHRM in Straatsburg (na WOII verschillende pogingen om samenwerking te
stimuleren)

3.2.1.2. A community for coal and steel
 1950: Schumanplan: Franse en West-Duitse productie v kolen en staal olv
gemeenschappelijke Hoge Autoriteit  EGKS: Eur. Gemeenschap vr Kolen en Staal (ECSC)
 2002: EGKS hield op te bestaan

3.2.1.3. No community for defence (yet?)
 /


3

, °1° The foundations of EU law // Evolution




3.2.1.4. A European Economic Community (Treaty of Rome, 1957)
 Spaak Rapport: plan voor discussies over wat de EEG (EEC) werd
 1957: Verdrag v Rome: Europese Economische Gemeenschap (EEG)  a common market

3.2.1.5. A community for atomic energy (1957)
 Spaak Rapport: basis voor Euratom (Europese Gemeenschap voor Atoomenergie)
 Gemeenschappelijke nucleaire markt

3.2.1.6. A single institutional framework for three communities
 EGKS, EEG, Euratom => nu volledig geïncorporeerd in EU-R

3.2.2. Towards the European community within the EU
3.2.2.1. A bumpy start for the EEC
 “Empty chair crisis” (1965): Frankrijk boycotte de overgang naar het supranationale
o EC within the EU
o Betekent afstand doen van soevereiniteit
  oplossing: Akkoord v Luxemburg: Er kan een meerderheidsbesluit genomen worden, maar
als er daarbij zeer gewichtige belangen v 1/meerdere lidstaten op spel stonden, kan de Raad
trachten om tt een voor alle lidstaten acceptabele oplossing te komen
 Franse delegatie was van mening dat in die gevallen de discussie moest worden
voortgezet totdat er algemene overeenstemming zou zijn bereikt

3.2.2.2. Strengthening in the initial design in the 1970s
 Systeem v eigen financiële bronnen
 Vergadering (binnenkort ‘Parlement’) gekozen dmv rechtstreekse algemene verkiezingen
 Vergaderingen vd “Europese Raad”
 Toenemende omvang vd instellingen
 Belangrijke zaken vh HvJ

3.2.2.3. Parallel developments: foreign affairs, monetary policy and home affairs
 Gecoördineerd buitenlands beleid (verslag Tindemans)
 Eerste stappen op weg naar de totstandbrenging v economische en monetaire unie
(Europees Monetair Stelsel (EMS), Europese munteenheid (ECU))
 Samenwerking op gebied v politie, veiligheid en justitie (Overeenkomst v Brussel)

3.2.2.4. The Single European Act (1986) (SEA)
 De Europese Akte: Grotere betrokkenheid v Europees Parlement + Uitbreiding v beleid +
Concept v een “ruimte zonder binnengrenzen”
 Doelstelling (objective): bespoediging vd voltooiing vd interne markt
 Grotere toepassing vd stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad v Ministers
(Qualified Majority Voting (QMV) -> niet meer eenparigheid)
 Niet (volledig) in de Europese Akte (SEA), behandelde kwesties:
o Samenwerking op gebied v politie & veiligheid, justitie, asiel, migratie
1. Schengenovereenkomst v 1985 2. Overeenkomst v Dublin 1990
o Gemeenschapshandvest vd sociale grondrechten vd werkenden in de Gemeenschap
o Kwestie v budgettaire moeilijkheden
 Niet in de SEA behandelde kwesties:
o Totstandbrenging vd Europese Monetaire Unie (+ Jacques Delors: 3-step approach)
o Op weg naar het EU-burgerschap
 Het resultaat: het Verdrag betreffende de Europese Unie (Maastricht 1992)
= belangrijke stap vooruit richting de huidige EU (+ eerste grote aanpassing van Verdr. v Rome)


4