samenvatting BBO (2de bachelor sociaal werk, Hogent)

Bestuur, beleid en organisatie van het werkveld

Welfare mix

Collectieve welvaart/welzijn wordt gecreëerd door combinatie van overheid, gemeenschap en markt

Overheid (mens als burger)

 Verdeelde belangen  gemeenschappelijk belang
 Wetten, regels, procedures, recht voorzieningen  rechtsgelijkheid
 Vrijheid, gelijkheidsbeginsel en doelrationeel handelen
 Deliberatieve democratie, besluitvorming en overheidsbeleid

Markt (mens als consument) Gemeenschap (mens als zingever)

 Ruilverhoudingen  Gezin, familie, kerk, buurt, vereniging,…
 Utilitarisme  Betrokkenheid
 Onderlinge concurrentie  Zingeving
 Ondernemerschap, handel, arbeid,  Particuliere belangen, waarden
innovatie,… en interesses
 Efficiëntie, effectiviteit en winst  Solidariteit, cohesie

Welvaartsregimes

 Sociaal democratische verzorgingsstaat: universele, individuele rechten
 Corporatistische verzorgingsstaat: verzekeringsprincipe gekoppeld aan groepssolidariteit
 Liberale welvaartsstaat: individuele verantwoordelijkheid en sociale bijstand voor de armsten

Positie sociaal werk  middenveld

 Voorkomt dominantie van één hoekpunt (totalitarisme, wet van de sterkste, assimilatie)
 Naad systeem/leefwereld: doorgeefluik publieke en economische verwachtingen tav individu,
in vraag stellen en corrigeren van het systeem vanuit alledaagse ervaringen van ongelijkheid,…
 Privaat initiatief van burgers zelf >< bestuurd door overheden
 Doel van sociaal werk = maatschappelijke participatie >< winst maken
 Sociaal werk organisaties kennen formeel karakter >< gemeenschappen zoals gezin

Verschuivende verhoudingen




Overheid



Middenveld



Gemeensc
Markt
hap

,De overheid: bestuursvormen

De wereld van de publieke sector

Situering

Kernbegrippen publieke sector

 Openbaar bestuur: klassieke overheid en semi overheid
 Middenveld: particuliere organisaties met publieke taak en particuliere organisaties non profit

Klassieke overheid of staat als één van de sferen in de samenleving

 Staat = alle verkozen overheden en hun instellingen van alles territoriale niveaus
 Staat = dwang, dwingend optreden om regels na te leven en sanctioneren
 Staat = voice, stemmen/protest/steun

Klassieke overheid

 Overheidssyteem:
 Politiek systeem: politici  Opdracht van de overheid:
 Bestuurlijk systeem:  Besturen (resulteert in wetgeving)
ministers en kabinetten  Dienstverlening
 Administratief/technisch systeem:
ambtenaren



Bestuursniveau Klassieke administratie

Federale overheid: regering en ministers FOD en POD
Vlaamse overheid: regering en ministers Ministeries en IVA
Provinciebesturen: bestendige deputatie Provinciale administratie
en gouverneur
Gemeentebesturen: college van burgemeester Gemeentelijke administratie
en schepenen, burgemeester
OCMW: vast bureau, politieke inkanteling in Ambtelijke inkanteling in de gemeente
de gemeente


Klassieke administratie: hiërarchisch gezag

 Interne deconcentratie en interne verzelfstandiging: het nemen van beperkte operationele
beslissingen voor beheerszaken
 Externe deconcentratie: werken op afstand

,De semi overheid



Functioneel gedecentraliseerde agentschappen:
 Diensten met een bepaalde opdracht of functie krijgen een bepaalde mate van zelfstandigheid
= opgericht door de overheid
 Hebben een eigen rechtspersoonlijkheid  publiekrechtelijk of privaatrechtelijk = kunnen zelf
rechtshandelingen stellen
 Politici zetten strategische beleidslijnen uit, agentschap heeft binnen die lijnen juridische en
beleidsmatige verantwoordelijkheid
 Controle door politici

EVA publiekrechtelijk (extern verzelfstandigde agentschappen)

 Wordt opgericht bij decreet en statuut ligt vast in de regelgeving
 Raad van bestuur, gedelegeerd bestuurder en ondernemingsplannen

EVA privaatrechtelijk

 Privaatrechtelijke juridische vorm: naamloze vennootschap of vereniging zonder winstoogmerk
 Werken volgens deze regels maar behouden publiek karakter
 Moeten aan extra publieke voorwaarden voldoen op het vlak van organisatie,
werking en controle

Semi overheid per bestuursniveau

Bestuursniveau

Federaal Federale overheidsinstellingen van openbaar
nut zoals overheidsbedrijven, instellingen voor
de sociale zekerheid
Vlaams Extern verzelfstandigde agentschappen
Provinciaal Provinciale bedrijven en vzw’s
Gemeentelijk Gemeentelijke bedrijven, vzw’s,
intergemeentelijke samenwerkingen
OCMW (blijft bestuurlijk bestaan) Vzw’s, ziekenhuizen, verenigingen van OCMW’s


Semi overheid: hiërarchisch gezag

Structuur beleidsdomein welzijn

 Minister en kabinet: politieke eindverantwoordelijkheden, bepalen het beleid
 Beleidsraad: minister en leidinggevenden

Het ministerie

 Ambtelijk = ministerie  departement + IVA (wordt rechtstreeks aangestuurd door de minister)
 IVA  verantwoordelijk voor beleidsuitvoering
 Departement + kabinet doen beleidsvoorbereidend werk voor minister
en fungeren als kenniscentrum

, De agentschappen

 IVA’s met rechtspersoonlijkheid: kind en gezin, vlaams agentschap voor personen met handicap
 EVA’s  publiekrechtelijk extern verzelfstandigd (openbare psychiatrische zorgcentra)

Middenveld

 Organisaties zijn opgericht door particulieren >< semi overheid
 Grote diversiteit in het middenveld
 Gezondheidszorg en mutualiteiten (ziekenhuizen)
 Maatschappelijke dienstverlening (welzijnssector)
 ambulante (kinderopvang)
 residentiële (WZC)
 Socioculturele sector en podiumkunsten (theater, musea)
 Aangepaste tewerkstelling (maatwerkbedrijven)

Middenveld en sturing door de overheid

Sturing in netwerkvorm

 Onderhandelen op basis van gemeenschappelijke doelstellingen
 Overheid en organisaties zijn van elkaar afhankelijk
o Gesubsidieerde vrijheid
o Naar meer nadruk op prestaties

 Gevaar  overheid die teveel stuurt vanuit eigen doelstellingen
 Zelfsturing  burgers regelen aspecten van het samenleven onderling

Publieke sector

Publieke sector en sociaal werk

 Overheid: jeugdconsulent, coördinator kinderopvang , trajectbegeleider OCMW
 Semi overheid: trajectbegeleider VDAB, sociaal werker in een OCMW ziekenhuis
 Middenveld/publieke taak: loket bij vakbond, sociaal werker in katholiek ziekenhuis
 Middenveld/non profit: trajectbegeleider groep intro, sociaal werker CAW

Marktsturing

 De overheid maakt gebruik van de markt = particuliere organisaties profit
 Aanbesteding, concessie, publiek private samenwerking of privatisering

Van bureaucratie naar new public governance

Het bureaucratiemodel van Weber

 Rationele administratieve organisatie
 Piramidale structuur  op elke laag werken ambtenaren van een bepaald niveau
(elke laag rapporteert aan de bovenste laag)
 Geen horizontale communicatie tussen diensten (procedures en documenten)
 Leiding door de beste ambtenaar (anciënniteit)  burger = onderhorige
 Ambtenaar = neutraal en voeren uit wat politici verwachten