Samenvatting 5 eeuwen opvoeden

5 eeuwen opvoeden

Hoofdstuk 1: humanisme, hervorming, verlichting

1.1 Renaissance en humanisme
Moderne pedagogiek ontstaan door:
- Wetenschappelijk onderzoek (vooral 20e eeuw
- Pedagogische reflectie (zo oud als mensheid)

Plato: 1e grote pedagoog  systematisch denken over opvoeding

Periode ter voorbereiding op renaissance:
- Klassieke kennis en wijsbegeerte bewaart gebleven in Midden-Oosten.
- Kruistochten 11e 12e eeuw
- 12e eeuw Europa vanuit vertaalcentra overspoeld door klassieke geschriften
- Kennis oudheid nam toe
- Herleving klassieke cultuur

Renaissance: wedergeboorte
 Brede culturele vernieuwingsbeweging
- Ontstaan in 15e eeuw in Italiaanse steden
- Verspreiding loop 16e eeuw door rest Europa
- Waardering voor mens en natuur

Humanisme: intellectuele stroming, filosofisch literair
- Deel van renaissance
- Hoge waardering mens en zijn mogelijkheden (zedelijk handelen)
- Ontwikkeling en opvoeding centraal

Erasmus
- Vormingsideaal intellectueel
- Aversie tegen traditionele scholing
- Geletterdheid belangrijk
- Onderwijzer  kinderen stimuleren d.m.v. inspelen op eergevoel en spelelement toevoegen, geen straffen
- Onderwijs overheidskwestie i.p.v. kerkelijk
- Filosofische bezinning meer waard dan levenservaring

Montage
- Beinvloed door Erasmus
- Geletterdheid niet belangrijk
- Zelf oordelen belangrijker dan kennis en wetenschap.
- Verstand en geweten belangrijker dan geheugen
- Reizen en mensen ontmoeten belangrijk voor zijn leerlingen (jongens van adel)
- Deugd en wijsheid belangrijk
- Zelfstandig leren oordelen

Vives
- Oog voor opvoeding meisjes  moederschap
- Speciale belangstelling gehandicapte, doofstomme, blinde kinderen  speciaal onderwijs
- Waardering moedertaal  nodig voor latijn leren
- Mening armoede  bij mensen zelf, verheffen tot onderwijs en scholing.
armoede bestrijden door goed stelsel armoedezorg van overheid

, 1.2 hervorming/reformatie
Hervorming/reformatie
 Ontstond uit kritiek op kerkelijke wantoestanden  ontstaan protestantse kerk
- Luther en Calvijn
- Calvinisme dominant in Nederland
- Complexe verhouding tussen humanisme (geleerdheid) en hervorming (persoonlijke geloofsbeweging)
- Visie op mens bij protestanten minder optimistisch  mens uit zichzelf tot niets in staat, afhankelijk van
goddelijke genade : calvinistische leer
- Mensen zelf zonder tussenkomst kerkelijke autoriteit kennisnemen van geopenbaarde waarheid
 Luther vertaalde bijbel naar Duits  toegankelijk voor gehele volk
 Luther pleitte voor volksonderwijs
- Sterke nadruk op menselijke zondigheid
- Moedertaal grotere rol

Sint Aldegonde
- Calvinistische pedagoog
- Schreef ons Wilhelmus
- Streng in geloof, verder gericht op kennis en praktische vaardigheden
- Latijn ondergeschikt aan moedertaal
- Verzet tegen hardheid in opvoeding

1.3 Pedagogisch realisme en piëtisme in 17e eeuw
17e eeuw  Goude eeuw
Grote rijkdom en welvaren in Hollandse steden
Godsdienstige oorlogen, stagnatie en verval (vooral in onderwijs)
Behoefte aan verdraagzaamheid en tolerantie groeide

Empirisme/ rationalisme:
- Ontstaan en aard menselijke kennis centraal
- Mens tot zekere wetenschappelijke kennis komen die niet in strijd kan zijn met geloofswaarheden
- Tradities en overeenkomsten staan menselijke vooruitgang in de weg
- 17e eeuw ontstaan
Empirisme
 Kennis via zintuigelijke waarnemingen
Rationalisme
 Geestelijk vermogen meest betrouwbare bron van kennis
Descartes: ik denk dus ik ben
- Leidde binnen onderwijs tot scholing dor training van verstand

Comenius:
*Alwijsheid: pansofie, deel van opvoeding.
- Alle kinderen uit alle standen hetzelfde onderwijs.  Volksonderwijs in moedertaal
- Kindertijd belangrijk, mag niet worden bekort door ouderlijk ongeduld
- Hield rekening met vermogens van kinderen, waarschuwde voor overlading




Locke
- Natuurlijke pedagogiek zonder pansofie
- mens geboren als onbeschreven blad, gevuld door waarneming  werd 1 van pijlers van verlichting
- Beschaafd man bezig deugd (helder godsbesef) verstand, kennis en welgemanierdheid
- Natuurlijke levenswijzen
- Kind behandelen als kind en individu