DE VERPLEEGKUNDIGEN ERVARINGEN
OMTRENT DE PREVENTIE EN REDUCTIE VAN
OBSTIPATIE BIJ CLIËNTEN DIE LIJDEN AAN
EEN PSYCHIATRISCHE STOORNIS
Onderzoeksverslag afstudeerproject
(Maxima MC, z.d.)
Naam: Manon Damen
Studentennummer: 4256972
Opleiding: Fontys Mens & Gezondheid, Verpleegkunde
Begeleider: Jessie van Wijk
Examinator: Amber Schoenmakers
Opdrachtgevers: Alex Jansen/ Anouk van Rooij
Praktijkinstelling: Maxima Medisch Centrum Veldhoven
Datum inleveren: 10-01-2025
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................ 3
Inleiding.................................................................................................................................................... 3
Methode................................................................................................................................................... 3
Resultaten................................................................................................................................................. 3
Discussie................................................................................................................................................... 3
Conclusie................................................................................................................................................... 4
Aanbevelingen.......................................................................................................................................... 4
Inleiding........................................................................................................................................................ 5
Aanleiding................................................................................................................................................. 5
Context beschrijving................................................................................................................................. 5
Probleembeschrijving............................................................................................................................... 6
Onderzoeksvraag...................................................................................................................................... 6
Doelstelling............................................................................................................................................... 7
Methode....................................................................................................................................................... 8
Onderzoekbenadering.............................................................................................................................. 8
Dataverzamelingstechniek........................................................................................................................ 8
Populatie................................................................................................................................................... 8
Selectie en werving................................................................................................................................... 8
Data-analyse............................................................................................................................................. 9
Kwaliteitsborging en ethiek..................................................................................................................... 10
Resultaten................................................................................................................................................... 11
Thema 1: Ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van preventieve maatregelen met
betrekking tot obstipatie......................................................................................................................... 11
Sub thema 1: Preventieve maatregelen voor obstipatie toegepast in de praktijk...............................12
Sub thema 2: Barrières voor het toepassen van preventieve maatregelen voor obstipatie................12
Sub thema 3: Stimulerende factoren voor het toepassen van preventie maatregelen voor obstipatie
............................................................................................................................................................ 13
Thema 2: Ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van reducerende maatregelen met
betrekking tot obstipatie......................................................................................................................... 13
Sub thema 1: Reducerende maatregelen voor obstipatie toegepast in de praktijk.............................13
Sub thema 2: Barrières bij het toepassen van reducerende maatregelen voor obstipatie..................14
1
, Sub thema 3: Stimulerende factoren voor het toepassen van reducerende maatregelen voor
obstipatie............................................................................................................................................ 15
Discussie..................................................................................................................................................... 16
Sterke punten......................................................................................................................................... 16
Zwakke punten....................................................................................................................................... 17
Conclusie.................................................................................................................................................... 18
Aanbevelingen............................................................................................................................................ 19
Samenvatting afstemmingsbijeenkomst................................................................................................. 19
Advies 1: Integreren verpleegkundig therapieblok omtrent obstipatie...............................................19
Advies 2: Integreren richtlijn van verslaglegging, preventieve en reducerende maatregelen van
obstipatie............................................................................................................................................ 19
Advies 3: Informatie verstrekking middels een klinische les................................................................20
Advies 4: Borgen implementatie middels aandachtfunctionaris..........................................................20
Afweging adviezen.................................................................................................................................. 21
Definitief advies...................................................................................................................................... 22
Bibliografie.................................................................................................................................................. 25
Bijlagen....................................................................................................................................................... 29
Bijlage 1.................................................................................................................................................. 29
Bijlage 2.................................................................................................................................................. 32
Bijlage 3.................................................................................................................................................. 33
2
, Samenvatting
Inleiding
Drie komma drie miljoen mensen in Nederland lijden aan een psychiatrische stoornis (Tweede Kamer der
Staten- Generaal, 2023). Van alle mensen met een psychiatrische stoornis, lijdt bijna 40% óók aan
obstipatie. Dit merken de verpleegkundigen van de psychiatrische afdeling algemeen ziekenhuis (PAAZ) in
het Maxima Medisch Centrum (MMC) in Veldhoven ook. Daarom richt dit onderzoek zich op de
ervaringen van de verpleegkundigen die werkzaam zijn op PAAZ van het MMC in Veldhoven met
betrekking tot de preventie en reductie van obstipatie bij patiënten die lijden aan een psychiatrische
stoornis. De PAAZ betreft een gesloten afdeling en beschikt over 26 éénpersoonskamers en twee
separeerkamers. Het doel van dit onderzoek betreft dat er in februari 2025 is er een advies rapport is
uitgebracht waarin de ervaringen in beeld zijn gebracht, waarop aanbevelingen zijn voorgesteld voor de
verpleegkundige van de PAAZ.
Methode
Het betreft een kwalitatief onderzoek waarbij zeven semigestructureerde interviews zijn afgenomen.
Tijdens de semigestructureerde interviews is er gebruik gemaakt van een met literatuur onderbouwde
topic lijst. De totale populatie is afgebakend tot de onderzoekspopulatie met behulp van in- en
exclusiecriteria, waarna een gelegenheidssteekproef is getrokken. De interview-transcripten zijn
geanalyseerd met behulp van de thematische analyse van Braun & Clarke om zo tot de resultaten van het
onderzoek te komen (Verhoeven, 2023). Bij dit kwalitatieve onderzoek is aandacht geweest voor
kwaliteitsboring en ethiek (Hoegen et al., 2020).
Resultaten
Uit de zeven interviews zijn twee hoofdthema’s gekomen met elk drie sub thema’s. Het eerste thema
beschrijft de ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van preventieve maatregelen met
betrekking tot obstipatie. Bestaande uit de ervaringen omtrent de preventieve maatregelen die worden
toegepast in de praktijk en de belemmerende en bevorderende factoren voor het toepassen van
preventieve maatregelen voor obstipatie. Het tweede thema richt zich op de ervaringen van de
verpleegkundige over het toepassen van reducerende maatregelen met betrekking tot obstipatie.
Bestaande uit de ervaringen over de reducerende maatregelen die worden toegepast in de praktijk en de
belemmerende en bevorderende factoren voor het toepassen van reducerende maatregelen voor
obstipatie.
Discussie
Het gebruik van semigestructureerde interviews heeft geleid tot het vergroten van de geloofwaardigheid
van de conclusie. Waarbij de in- en exclusiecriteria zorgde voor goede afspiegeling van de gehele
populatie daarnaast trad er datasaturatie op, wat beide bij droeg aan de verplaatsbaarheid van de
conclusie. Tijdens het onderzoek is er aandacht geweest voor ethiek, wat de transparantie van het
onderzoek heeft vergroot. De met literatuur onderbouwde topiclijst was aangepast wat bij droeg aan de
verifieerbaarheid en geloofwaardigheid van de resultaten. De data-analyse is uitgevoerd met behulp van
de thematische analyse van Braun & Clarke (Verhoeven, 2023) wat de geloofwaardigheid van de
resultaten vergrootte. Met behulp van een member check is de verifieerbaarheid en de
3
OMTRENT DE PREVENTIE EN REDUCTIE VAN
OBSTIPATIE BIJ CLIËNTEN DIE LIJDEN AAN
EEN PSYCHIATRISCHE STOORNIS
Onderzoeksverslag afstudeerproject
(Maxima MC, z.d.)
Naam: Manon Damen
Studentennummer: 4256972
Opleiding: Fontys Mens & Gezondheid, Verpleegkunde
Begeleider: Jessie van Wijk
Examinator: Amber Schoenmakers
Opdrachtgevers: Alex Jansen/ Anouk van Rooij
Praktijkinstelling: Maxima Medisch Centrum Veldhoven
Datum inleveren: 10-01-2025
,Inhoudsopgave
Samenvatting................................................................................................................................................ 3
Inleiding.................................................................................................................................................... 3
Methode................................................................................................................................................... 3
Resultaten................................................................................................................................................. 3
Discussie................................................................................................................................................... 3
Conclusie................................................................................................................................................... 4
Aanbevelingen.......................................................................................................................................... 4
Inleiding........................................................................................................................................................ 5
Aanleiding................................................................................................................................................. 5
Context beschrijving................................................................................................................................. 5
Probleembeschrijving............................................................................................................................... 6
Onderzoeksvraag...................................................................................................................................... 6
Doelstelling............................................................................................................................................... 7
Methode....................................................................................................................................................... 8
Onderzoekbenadering.............................................................................................................................. 8
Dataverzamelingstechniek........................................................................................................................ 8
Populatie................................................................................................................................................... 8
Selectie en werving................................................................................................................................... 8
Data-analyse............................................................................................................................................. 9
Kwaliteitsborging en ethiek..................................................................................................................... 10
Resultaten................................................................................................................................................... 11
Thema 1: Ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van preventieve maatregelen met
betrekking tot obstipatie......................................................................................................................... 11
Sub thema 1: Preventieve maatregelen voor obstipatie toegepast in de praktijk...............................12
Sub thema 2: Barrières voor het toepassen van preventieve maatregelen voor obstipatie................12
Sub thema 3: Stimulerende factoren voor het toepassen van preventie maatregelen voor obstipatie
............................................................................................................................................................ 13
Thema 2: Ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van reducerende maatregelen met
betrekking tot obstipatie......................................................................................................................... 13
Sub thema 1: Reducerende maatregelen voor obstipatie toegepast in de praktijk.............................13
Sub thema 2: Barrières bij het toepassen van reducerende maatregelen voor obstipatie..................14
1
, Sub thema 3: Stimulerende factoren voor het toepassen van reducerende maatregelen voor
obstipatie............................................................................................................................................ 15
Discussie..................................................................................................................................................... 16
Sterke punten......................................................................................................................................... 16
Zwakke punten....................................................................................................................................... 17
Conclusie.................................................................................................................................................... 18
Aanbevelingen............................................................................................................................................ 19
Samenvatting afstemmingsbijeenkomst................................................................................................. 19
Advies 1: Integreren verpleegkundig therapieblok omtrent obstipatie...............................................19
Advies 2: Integreren richtlijn van verslaglegging, preventieve en reducerende maatregelen van
obstipatie............................................................................................................................................ 19
Advies 3: Informatie verstrekking middels een klinische les................................................................20
Advies 4: Borgen implementatie middels aandachtfunctionaris..........................................................20
Afweging adviezen.................................................................................................................................. 21
Definitief advies...................................................................................................................................... 22
Bibliografie.................................................................................................................................................. 25
Bijlagen....................................................................................................................................................... 29
Bijlage 1.................................................................................................................................................. 29
Bijlage 2.................................................................................................................................................. 32
Bijlage 3.................................................................................................................................................. 33
2
, Samenvatting
Inleiding
Drie komma drie miljoen mensen in Nederland lijden aan een psychiatrische stoornis (Tweede Kamer der
Staten- Generaal, 2023). Van alle mensen met een psychiatrische stoornis, lijdt bijna 40% óók aan
obstipatie. Dit merken de verpleegkundigen van de psychiatrische afdeling algemeen ziekenhuis (PAAZ) in
het Maxima Medisch Centrum (MMC) in Veldhoven ook. Daarom richt dit onderzoek zich op de
ervaringen van de verpleegkundigen die werkzaam zijn op PAAZ van het MMC in Veldhoven met
betrekking tot de preventie en reductie van obstipatie bij patiënten die lijden aan een psychiatrische
stoornis. De PAAZ betreft een gesloten afdeling en beschikt over 26 éénpersoonskamers en twee
separeerkamers. Het doel van dit onderzoek betreft dat er in februari 2025 is er een advies rapport is
uitgebracht waarin de ervaringen in beeld zijn gebracht, waarop aanbevelingen zijn voorgesteld voor de
verpleegkundige van de PAAZ.
Methode
Het betreft een kwalitatief onderzoek waarbij zeven semigestructureerde interviews zijn afgenomen.
Tijdens de semigestructureerde interviews is er gebruik gemaakt van een met literatuur onderbouwde
topic lijst. De totale populatie is afgebakend tot de onderzoekspopulatie met behulp van in- en
exclusiecriteria, waarna een gelegenheidssteekproef is getrokken. De interview-transcripten zijn
geanalyseerd met behulp van de thematische analyse van Braun & Clarke om zo tot de resultaten van het
onderzoek te komen (Verhoeven, 2023). Bij dit kwalitatieve onderzoek is aandacht geweest voor
kwaliteitsboring en ethiek (Hoegen et al., 2020).
Resultaten
Uit de zeven interviews zijn twee hoofdthema’s gekomen met elk drie sub thema’s. Het eerste thema
beschrijft de ervaringen van de verpleegkundige over het toepassen van preventieve maatregelen met
betrekking tot obstipatie. Bestaande uit de ervaringen omtrent de preventieve maatregelen die worden
toegepast in de praktijk en de belemmerende en bevorderende factoren voor het toepassen van
preventieve maatregelen voor obstipatie. Het tweede thema richt zich op de ervaringen van de
verpleegkundige over het toepassen van reducerende maatregelen met betrekking tot obstipatie.
Bestaande uit de ervaringen over de reducerende maatregelen die worden toegepast in de praktijk en de
belemmerende en bevorderende factoren voor het toepassen van reducerende maatregelen voor
obstipatie.
Discussie
Het gebruik van semigestructureerde interviews heeft geleid tot het vergroten van de geloofwaardigheid
van de conclusie. Waarbij de in- en exclusiecriteria zorgde voor goede afspiegeling van de gehele
populatie daarnaast trad er datasaturatie op, wat beide bij droeg aan de verplaatsbaarheid van de
conclusie. Tijdens het onderzoek is er aandacht geweest voor ethiek, wat de transparantie van het
onderzoek heeft vergroot. De met literatuur onderbouwde topiclijst was aangepast wat bij droeg aan de
verifieerbaarheid en geloofwaardigheid van de resultaten. De data-analyse is uitgevoerd met behulp van
de thematische analyse van Braun & Clarke (Verhoeven, 2023) wat de geloofwaardigheid van de
resultaten vergrootte. Met behulp van een member check is de verifieerbaarheid en de
3
