Leerdoelen 4
De student kan:
1. De pathofysiologie van intra-uterien vruchtdood en de behandeling hiervan beschrijven
met daarbij de rol van de verpleegkundige.
Pathofysiologie
Men spreekt van intra-uteriene vruchtdood wanneer de vrucht na een zwangerschapsduur van 16
weken of meer voor de geboorte sterft.
Oorzaken van intra-uteriene vruchtdood:
- Oorzaken placenta en navelstreng:
o Placenta insufficiëntie, die soms veroorzaakt wordt door hypertensie of pre eclampsie
o Knoop in de navelstreng die door de foetus zelf wordt aangetrokken
o Foetomaternale transfusie: een lek in de placenta van de foetale naar de maternale
circulatie, waardoor de foetus kan verbloeden
o Verscheurde vasa praevia, waardoor er een foetale verbloeding is opgetreden
o Transfuseur-transfusésyndroom bij monochoriale tweelingen
- Oorzaken bij moeder:
o Slecht gereguleerde DM
o Ernstige pre eclampsie
o Serotiniteit
o Roken
- Oorzaken bij foetus:
o Ernstige resusimmunisatie
o Infecties
o Chromosomale afwijkingen
o Congenitale aandoeningen
- Onbekend
Behandeling
Na het stellen van de diagnose is er geen direct medische reden om de zwangerschap te
beëindigen. De meeste vrouwen vragen echter om het afbreken van de zwangerschap als de
diagnose zeker is. Inleiden van de baring met oxytocine heeft meestal niet veel effect, tenzij de
portio rijp is en men de vliezen gemakkelijk kan breken.
Een prostaglandine analoog, zoals misoprostol, vaginaal ingebracht is zeer effectief. Misoprostol
heeft ook als voordeel dat het bij zwangeren met een hartafwijking minder complicaties
veroorzaakt dan de andere prostaglandinen.
Sulproston, iv toegediend, wordt ook gebruikt. Contra-indicaties hiervoor zijn:
- Glaucoom
- Astma
- Hartafwijking bij de zwangere
2. De begrippen ‘oligohydramnion’ en ‘polyhydramnion’ uitleggen;
Oligohydramnion
Verstaat men het geheel of vrijwel geheel ontbreken van vruchtwater, de AFI is <5 cm. Bij
uitwendig onderzoek blijft de fundus uteri vaak achter bij de duur van de amenorroe. De uterus
ligt strak om het kind heen; men kan geen verschil meer waarnemen tussen de kant van de rug en
van de kleine delen. Er kan geen ballottement wordt opgewekt en daardoor is het verschil tussen
hoofd en stuit moeilijker te voelen.
, Polyhydramnion
Komt voor bij circa 0.1% van de zwangerschappen. Vele liters vruchtwater kunnen leiden tot
extreme uitzetting van de buik. Kindsdelen zijn niet of nauwelijks te voelen. Door aantikken van
de buik is undulatie op te wekken: een voorgeleide golfbeweging van de vloeistof.
Voor nader onderzoek naar de oorzaak is echoscopische screening op structurele afwijkingen bij
de foetus nodig.
Als maat voor polyhydramnion worden afzonderlijke vruchtwaterpockets groter dan 8 cm
gehanteerd. Deze pocketes bij elkaar opgeteld geven al snel een AFI > 25.
3. Het verschijnsel ‘voortijdig breken van de vliezen’ uitleggen, de risico’s hiervan
benoemen en de behandeling hiervan in het algemeen beschrijven;
Men spreekt van voortijdig breken van de vliezen, wanneer de vliezen gebroken zijn terwijl
weeënactiviteit uitblijft. Het breken van de vliezen is vaak een teken van de ophanden zijnde
baring.
Risico’s
Het risico van het voortijdig breken van de vliezen is bij een korte zwangerschapsduur in de eerste
plaats vroeggeboorte. Daarnaast kan een opstijgende infectie ontstaan vanuit vagina en cervix
naar de uterus. Een dergelijke infectie ontstaat vaker bij een kortere zwangerschapsduur; ook
wordt deze bevorderd door het verrichten van vaginaal toucher.
Behandeling
- Bij een zwangerschap die nog niet à terme is wordt de zwangere in het ziekenhuis
opgenomen. Bij zwangerschap <34 weken wordt eventueel weeënremming toegepast, in
combinatie met corticosteroïden ter bevordering van de foetale longrijping.
- Temp wordt regelmatig gecontroleerd
- Vaginaal toucher gemeden
- Kweek van vagina, rectum en urine
- Antibiotica bij aanwijzingen die lijken op infectie
4. De begrippen ‘placenta praevia’ en ‘solutio placentae’ uitleggen;
Placenta praevia
Placenta is zo laag in de uterus geinsereerd dat ze het ostium internum uteri geheel of
gedeeltelijk bedekt.
Komt voor bij ongeveer 0.3 tot 0.5% van alle zwangerschappen. Van de gevallen van bloedverlies
in de tweede helft van de zwangerschap berust ongeveer 20% op placenta praevia. De frequentie
neemt toe met de leeftijd en pariteit van de zwangere.
Solutio placentae/abruptio placentae
Is het voortijdig loslaten van de normaal geïmplanteerde placenta. Die loslating wordt
veroorzaakt door een retroplacentaire bloeding uitgaande van het placentaire vaatbed. Door de
toevoeging normaal geïmplanteerd wordt een bloeding bij placenta praevia van de definitie
uitgesloten; die bloeding heeft een andere oorzaak.
5. De symptomen, diagnostiek, etiologie, risico’s en behandeling van placenta praevia en
solutio placentae benoemen;
Placenta praevia
Symptomen
De student kan:
1. De pathofysiologie van intra-uterien vruchtdood en de behandeling hiervan beschrijven
met daarbij de rol van de verpleegkundige.
Pathofysiologie
Men spreekt van intra-uteriene vruchtdood wanneer de vrucht na een zwangerschapsduur van 16
weken of meer voor de geboorte sterft.
Oorzaken van intra-uteriene vruchtdood:
- Oorzaken placenta en navelstreng:
o Placenta insufficiëntie, die soms veroorzaakt wordt door hypertensie of pre eclampsie
o Knoop in de navelstreng die door de foetus zelf wordt aangetrokken
o Foetomaternale transfusie: een lek in de placenta van de foetale naar de maternale
circulatie, waardoor de foetus kan verbloeden
o Verscheurde vasa praevia, waardoor er een foetale verbloeding is opgetreden
o Transfuseur-transfusésyndroom bij monochoriale tweelingen
- Oorzaken bij moeder:
o Slecht gereguleerde DM
o Ernstige pre eclampsie
o Serotiniteit
o Roken
- Oorzaken bij foetus:
o Ernstige resusimmunisatie
o Infecties
o Chromosomale afwijkingen
o Congenitale aandoeningen
- Onbekend
Behandeling
Na het stellen van de diagnose is er geen direct medische reden om de zwangerschap te
beëindigen. De meeste vrouwen vragen echter om het afbreken van de zwangerschap als de
diagnose zeker is. Inleiden van de baring met oxytocine heeft meestal niet veel effect, tenzij de
portio rijp is en men de vliezen gemakkelijk kan breken.
Een prostaglandine analoog, zoals misoprostol, vaginaal ingebracht is zeer effectief. Misoprostol
heeft ook als voordeel dat het bij zwangeren met een hartafwijking minder complicaties
veroorzaakt dan de andere prostaglandinen.
Sulproston, iv toegediend, wordt ook gebruikt. Contra-indicaties hiervoor zijn:
- Glaucoom
- Astma
- Hartafwijking bij de zwangere
2. De begrippen ‘oligohydramnion’ en ‘polyhydramnion’ uitleggen;
Oligohydramnion
Verstaat men het geheel of vrijwel geheel ontbreken van vruchtwater, de AFI is <5 cm. Bij
uitwendig onderzoek blijft de fundus uteri vaak achter bij de duur van de amenorroe. De uterus
ligt strak om het kind heen; men kan geen verschil meer waarnemen tussen de kant van de rug en
van de kleine delen. Er kan geen ballottement wordt opgewekt en daardoor is het verschil tussen
hoofd en stuit moeilijker te voelen.
, Polyhydramnion
Komt voor bij circa 0.1% van de zwangerschappen. Vele liters vruchtwater kunnen leiden tot
extreme uitzetting van de buik. Kindsdelen zijn niet of nauwelijks te voelen. Door aantikken van
de buik is undulatie op te wekken: een voorgeleide golfbeweging van de vloeistof.
Voor nader onderzoek naar de oorzaak is echoscopische screening op structurele afwijkingen bij
de foetus nodig.
Als maat voor polyhydramnion worden afzonderlijke vruchtwaterpockets groter dan 8 cm
gehanteerd. Deze pocketes bij elkaar opgeteld geven al snel een AFI > 25.
3. Het verschijnsel ‘voortijdig breken van de vliezen’ uitleggen, de risico’s hiervan
benoemen en de behandeling hiervan in het algemeen beschrijven;
Men spreekt van voortijdig breken van de vliezen, wanneer de vliezen gebroken zijn terwijl
weeënactiviteit uitblijft. Het breken van de vliezen is vaak een teken van de ophanden zijnde
baring.
Risico’s
Het risico van het voortijdig breken van de vliezen is bij een korte zwangerschapsduur in de eerste
plaats vroeggeboorte. Daarnaast kan een opstijgende infectie ontstaan vanuit vagina en cervix
naar de uterus. Een dergelijke infectie ontstaat vaker bij een kortere zwangerschapsduur; ook
wordt deze bevorderd door het verrichten van vaginaal toucher.
Behandeling
- Bij een zwangerschap die nog niet à terme is wordt de zwangere in het ziekenhuis
opgenomen. Bij zwangerschap <34 weken wordt eventueel weeënremming toegepast, in
combinatie met corticosteroïden ter bevordering van de foetale longrijping.
- Temp wordt regelmatig gecontroleerd
- Vaginaal toucher gemeden
- Kweek van vagina, rectum en urine
- Antibiotica bij aanwijzingen die lijken op infectie
4. De begrippen ‘placenta praevia’ en ‘solutio placentae’ uitleggen;
Placenta praevia
Placenta is zo laag in de uterus geinsereerd dat ze het ostium internum uteri geheel of
gedeeltelijk bedekt.
Komt voor bij ongeveer 0.3 tot 0.5% van alle zwangerschappen. Van de gevallen van bloedverlies
in de tweede helft van de zwangerschap berust ongeveer 20% op placenta praevia. De frequentie
neemt toe met de leeftijd en pariteit van de zwangere.
Solutio placentae/abruptio placentae
Is het voortijdig loslaten van de normaal geïmplanteerde placenta. Die loslating wordt
veroorzaakt door een retroplacentaire bloeding uitgaande van het placentaire vaatbed. Door de
toevoeging normaal geïmplanteerd wordt een bloeding bij placenta praevia van de definitie
uitgesloten; die bloeding heeft een andere oorzaak.
5. De symptomen, diagnostiek, etiologie, risico’s en behandeling van placenta praevia en
solutio placentae benoemen;
Placenta praevia
Symptomen
