FARMACOLOGIE
- Geneesmiddelenleer: algemene inleiding hoe geneesmiddelen werken
- De geneesmiddelen ontwikkeling, is een lang proces
- Je moet 2 vragen kunnen beantwoorden bij het ontwikkelen van een nieuw
geneesmiddel:
o Is het geneesmiddel werkzaam?
o Is het geneesmiddel veilig?
o Het is van belang dat je deze in balans brengt, als je het
werkingsmechanisme kent van het geneesmiddel, kan je vaak gaan
afleiden wat de eventuele ongewenste effecten kunnen zijn
- Het doel is om een go – no go te gaan creëren, om verder te gaan naar de
klinische studies:
o Fase 1: naar gezonde vrijwilligers gaan, dit zijn kleine groepen in. Je gaat
vooral inzicht willen krijgen, met iedere keer een hogere dosis waarbij het
geneesmiddel eventuele ongewenste effecten gaat uitlokken, maar ook
naar de farmacokinetiek: als je verschillende doseringen gaat geven, kan je
bloed gaan nemen en kan je zien hoeveel geneesmiddel in het bloed
aanwezig is en kan je gaan titreren tot de juiste dosis waarbij je een
optimaal effect hebt met een minimum aan ongewenste effecten
o Fase 2: dit zijn patiënten
o Fase 3: werkzaamheid in een grote groep van patiënten aantonen, dit zijn
vrij dure studies
o Het is de bedoeling, om op het einde van de rit een geneesmiddel dat
volledig gekarakteriseerd is een dossier binnen te brengen, op basis daar
van wordt er beslist of deze op de markt mag komen of niet.
GEÏNTEGREERD PK/PD MODEL
- Een effect in functie van de tijd
- De integratie van 2 verschillende zaken:
o Farmacokinetiek : geneesmiddel toedienen (oraal/ injectie): deze moet
opgenomen worden, gaat in het bloed terecht komen, van hier uit moet het
verdeeld worden naar de target organen. Deze gaat af nemen, dat
geneesmiddel zal afgebroken worden door de lever, worden uitgescheiden
via stoelgang of via de galblaas, of via de nieren.
o Farmacodynamiek: concentratie van een geneesmiddelen, met een
effect krijgen. Als je meer geneesmiddel hebt, ga je meer uitgesproken
effect hebben.
o Hoe hoger de dosis, hoe meer kans op ongewenste effecten
,FARMACODYNAMIEK
- Wat doet het geneesmiddel in een organisme?
- Werkingsmechanisme van een farmacon
WAT IS EEN GENEESMIDDEL?
- In principe zijn het kleine moleculen
- Bijvoorbeeld aspirine: is een kleine molecule
- Er zijn biologische stoffen zoals bijvoorbeeld insuline, EPO dit zijn voorbeelden van
eiwitten en peptide, deze zijn veel groter
- Tegenwoordig zijn er ook nog monoclonale antibody, dit zijn hele grote
geneesmiddelen.
o Alle antilichamen eindigen op ‘mab’
o Je hebt een T-cel, of een immuun cel, die gaat via de T-cel receptor een
bepaald antigen herkennen, bijvoorbeeld een antigen dat aanwezig is op
een tumorcel. Tegelijkertijd hebben de immuun cellen een soort van een
rem mechanische, of een negatieve feedback dat gebaseerd is op PD1-
receptor, een heel aantal tumoren kunnen PD-L1 tot expressie brengen, en
op die manier kunnen ze de activiteit van de T-cel gaan inhiberen
- Er zijn consequenties, aspirine gaat interageren met biologische moleculen maar
is relatief klein, dus moelijker om heel selectief te zijn terwijl een monoclonal
antibody heeft een grotere 3D structuur, dus kan specifieker gaan interageren,
dus gaan minder ongewenste of target effecten hebben
- Er komen meer en meer therapieën op de markt die op een mononucleair niveau
gaan inwerken
o Bijvoorbeeld: mensen met Hypercholesterolemie ( te hoge cholesterol) wat
een risico geeft op ontwikkeling van Atherosclerose (hart en vaatziekten)
wat voor een atherosclerose plaques krijgt in de bloedvaten, deze
vernauwen en kunnen rupturen, bloedvat sluit af en je krijgt een
myocardinfarct. Je zal cholesterol verlagende geneesmiddelen moeten
geven: statines, dit zijn kleine moleculen die remmen de aanmaak van
cholesterol door onze lever, maar er zijn nieuwe categorie van
geneesmiddelen bij gekomen:
, De cholesterol dat aanwezig is in ons bloed, kan gecapteerd worden
door LDL receptoren, maar er is een systeem gebaseerd op PCSK9
eiwitten, dat er voor zorgt dat de receptoren kunnen gedegradeerd
kunnen worden, dus eigelijk een turn over. We willen de degradatie
gaan inhiberen door monoclonale antilichamen. Wat er voor zorgt
dat de receptor meer cholesterol uit het bloed kan halen, dus een
lagere cholesterol niveau gaan hebben.
- Smalls molecule kan je oraal innemen
- Antilichamen, gen therapie, oligonucleotide therapie: hierbij ga je DNA gebruiken
om ruimtelijke configuratie te krijgen van de molecule met de vorming van een 3D
structuur, die selectief een bepaald doelwit kan interageren. Deze gaan via een
injectie toegediend moeten worden, omdat:
o Ze worden afgebroken door het gastro-intestinaal systeem
o Het zijn grote moleculen, die niet eenvoudig kunnen opgenomen kunnen
worden. Ze moeten door heen de epitheliale mucosa gaan, de binnenste
laag van het gastro-intestinale systeem waar de grote moleculen niet
doorheen kunnen.
HOE GAAN GENEESMIDDELEN WERKEN?
- Aangrijpingspunten van geneesmiddelen:
o Receptoren: groot deel van geneesmiddelen gaan interageren met
receptoren, ze kunnen deze activeren: agonist maar ook blokkeren of
inhiberen: antagonist
o Enzymen
CHEMISCHE SELECTIVITEIT
- Op basis van de ruimtelijke figuur: sleutel past in het slot
- Het geneesmiddel gaat een bepaalde ruimtelijk configuratie moeten hebben, om
zeer goed te kunnen interageren en enkel een receptor de activeren of te
inhiberen, terwijl de receptor die er naast ligt niet geaffecteerd zal worden
- Bijvoorbeeld: angiotensine II gaat de angiostensine II receptoren activeren
o Deze heeft 8 aminozuren, als hiervan 1tje weg zou geknipt worden zal deze
weg geknipt worden
o L-AZ is niet hetzelfde als D-AZ! Inactief!
BIOLOGISCHE SPECIFITEIT
- Waar komt ons doelwit voor?
- Bijvoorbeeld: angiotensine II receptoren komen voor in de gladde spiercellen in
bloedvatwand, ze zorgen voor vasoconstrictie. In het maag-darm systeem zijn er
ook gladde spiercellen aanwezig, die voor peristaltiek zorgen maar daar komen
geen angiostenine receptoren voor. Dat wil dus zeggen dat we angiotensine
receptor antagonisten kunnen gebruiken om hoge bloeddruk te behandelen,
terwijl ze geen rechtstreeks effect gaan hebben op de gladde spiercellen op het
gastro-intestinale systeem
AANGRIJPINGSPUNTEN VAN GENEESMIDDELEN
- Receptor:
o agonist: molecule activeren
o antagonist: molecule heeft geen effect, blokkeert receptor
- Geneesmiddelenleer: algemene inleiding hoe geneesmiddelen werken
- De geneesmiddelen ontwikkeling, is een lang proces
- Je moet 2 vragen kunnen beantwoorden bij het ontwikkelen van een nieuw
geneesmiddel:
o Is het geneesmiddel werkzaam?
o Is het geneesmiddel veilig?
o Het is van belang dat je deze in balans brengt, als je het
werkingsmechanisme kent van het geneesmiddel, kan je vaak gaan
afleiden wat de eventuele ongewenste effecten kunnen zijn
- Het doel is om een go – no go te gaan creëren, om verder te gaan naar de
klinische studies:
o Fase 1: naar gezonde vrijwilligers gaan, dit zijn kleine groepen in. Je gaat
vooral inzicht willen krijgen, met iedere keer een hogere dosis waarbij het
geneesmiddel eventuele ongewenste effecten gaat uitlokken, maar ook
naar de farmacokinetiek: als je verschillende doseringen gaat geven, kan je
bloed gaan nemen en kan je zien hoeveel geneesmiddel in het bloed
aanwezig is en kan je gaan titreren tot de juiste dosis waarbij je een
optimaal effect hebt met een minimum aan ongewenste effecten
o Fase 2: dit zijn patiënten
o Fase 3: werkzaamheid in een grote groep van patiënten aantonen, dit zijn
vrij dure studies
o Het is de bedoeling, om op het einde van de rit een geneesmiddel dat
volledig gekarakteriseerd is een dossier binnen te brengen, op basis daar
van wordt er beslist of deze op de markt mag komen of niet.
GEÏNTEGREERD PK/PD MODEL
- Een effect in functie van de tijd
- De integratie van 2 verschillende zaken:
o Farmacokinetiek : geneesmiddel toedienen (oraal/ injectie): deze moet
opgenomen worden, gaat in het bloed terecht komen, van hier uit moet het
verdeeld worden naar de target organen. Deze gaat af nemen, dat
geneesmiddel zal afgebroken worden door de lever, worden uitgescheiden
via stoelgang of via de galblaas, of via de nieren.
o Farmacodynamiek: concentratie van een geneesmiddelen, met een
effect krijgen. Als je meer geneesmiddel hebt, ga je meer uitgesproken
effect hebben.
o Hoe hoger de dosis, hoe meer kans op ongewenste effecten
,FARMACODYNAMIEK
- Wat doet het geneesmiddel in een organisme?
- Werkingsmechanisme van een farmacon
WAT IS EEN GENEESMIDDEL?
- In principe zijn het kleine moleculen
- Bijvoorbeeld aspirine: is een kleine molecule
- Er zijn biologische stoffen zoals bijvoorbeeld insuline, EPO dit zijn voorbeelden van
eiwitten en peptide, deze zijn veel groter
- Tegenwoordig zijn er ook nog monoclonale antibody, dit zijn hele grote
geneesmiddelen.
o Alle antilichamen eindigen op ‘mab’
o Je hebt een T-cel, of een immuun cel, die gaat via de T-cel receptor een
bepaald antigen herkennen, bijvoorbeeld een antigen dat aanwezig is op
een tumorcel. Tegelijkertijd hebben de immuun cellen een soort van een
rem mechanische, of een negatieve feedback dat gebaseerd is op PD1-
receptor, een heel aantal tumoren kunnen PD-L1 tot expressie brengen, en
op die manier kunnen ze de activiteit van de T-cel gaan inhiberen
- Er zijn consequenties, aspirine gaat interageren met biologische moleculen maar
is relatief klein, dus moelijker om heel selectief te zijn terwijl een monoclonal
antibody heeft een grotere 3D structuur, dus kan specifieker gaan interageren,
dus gaan minder ongewenste of target effecten hebben
- Er komen meer en meer therapieën op de markt die op een mononucleair niveau
gaan inwerken
o Bijvoorbeeld: mensen met Hypercholesterolemie ( te hoge cholesterol) wat
een risico geeft op ontwikkeling van Atherosclerose (hart en vaatziekten)
wat voor een atherosclerose plaques krijgt in de bloedvaten, deze
vernauwen en kunnen rupturen, bloedvat sluit af en je krijgt een
myocardinfarct. Je zal cholesterol verlagende geneesmiddelen moeten
geven: statines, dit zijn kleine moleculen die remmen de aanmaak van
cholesterol door onze lever, maar er zijn nieuwe categorie van
geneesmiddelen bij gekomen:
, De cholesterol dat aanwezig is in ons bloed, kan gecapteerd worden
door LDL receptoren, maar er is een systeem gebaseerd op PCSK9
eiwitten, dat er voor zorgt dat de receptoren kunnen gedegradeerd
kunnen worden, dus eigelijk een turn over. We willen de degradatie
gaan inhiberen door monoclonale antilichamen. Wat er voor zorgt
dat de receptor meer cholesterol uit het bloed kan halen, dus een
lagere cholesterol niveau gaan hebben.
- Smalls molecule kan je oraal innemen
- Antilichamen, gen therapie, oligonucleotide therapie: hierbij ga je DNA gebruiken
om ruimtelijke configuratie te krijgen van de molecule met de vorming van een 3D
structuur, die selectief een bepaald doelwit kan interageren. Deze gaan via een
injectie toegediend moeten worden, omdat:
o Ze worden afgebroken door het gastro-intestinaal systeem
o Het zijn grote moleculen, die niet eenvoudig kunnen opgenomen kunnen
worden. Ze moeten door heen de epitheliale mucosa gaan, de binnenste
laag van het gastro-intestinale systeem waar de grote moleculen niet
doorheen kunnen.
HOE GAAN GENEESMIDDELEN WERKEN?
- Aangrijpingspunten van geneesmiddelen:
o Receptoren: groot deel van geneesmiddelen gaan interageren met
receptoren, ze kunnen deze activeren: agonist maar ook blokkeren of
inhiberen: antagonist
o Enzymen
CHEMISCHE SELECTIVITEIT
- Op basis van de ruimtelijke figuur: sleutel past in het slot
- Het geneesmiddel gaat een bepaalde ruimtelijk configuratie moeten hebben, om
zeer goed te kunnen interageren en enkel een receptor de activeren of te
inhiberen, terwijl de receptor die er naast ligt niet geaffecteerd zal worden
- Bijvoorbeeld: angiotensine II gaat de angiostensine II receptoren activeren
o Deze heeft 8 aminozuren, als hiervan 1tje weg zou geknipt worden zal deze
weg geknipt worden
o L-AZ is niet hetzelfde als D-AZ! Inactief!
BIOLOGISCHE SPECIFITEIT
- Waar komt ons doelwit voor?
- Bijvoorbeeld: angiotensine II receptoren komen voor in de gladde spiercellen in
bloedvatwand, ze zorgen voor vasoconstrictie. In het maag-darm systeem zijn er
ook gladde spiercellen aanwezig, die voor peristaltiek zorgen maar daar komen
geen angiostenine receptoren voor. Dat wil dus zeggen dat we angiotensine
receptor antagonisten kunnen gebruiken om hoge bloeddruk te behandelen,
terwijl ze geen rechtstreeks effect gaan hebben op de gladde spiercellen op het
gastro-intestinale systeem
AANGRIJPINGSPUNTEN VAN GENEESMIDDELEN
- Receptor:
o agonist: molecule activeren
o antagonist: molecule heeft geen effect, blokkeert receptor
