Cultuurgeschiedenis
Les 1
Quentin skinner (historicus) zegt en mode dat mensen in de middeleeuwen niet zomaar
schreven, maar dat je opzoek moet gaan waarom ze iets schreven
- Perkament was duur enzo dus ze gaan niet zomaar iets schrijven, dus hij ging opzoek
wrm er zo geschreven werd over king arthur
In het verleden moet er een keltisch figuur arthur geweest zijn, maar hij was geen superman,
dat wordt er van gemaakt
Weinig historisch bewijs voor een echte koning arthur
Leopold von rancken: klassieke historiografie
1) Bronnen verzamelen, zoeken en transcriberen
2) Objectieve, feitelijke en gedetailleerd studie van die bronnen
3) Dat presenteren als een relaas van feiten (wie es gewezen)
Jeffrey alexander: performative turn
- Poging om de realiteit te veranderen door iets te doen: vb; je doet een ritueel en de
realiteit verandert
John austin:
- Alles wat we zeggen kan worden ingedeeld in 2 categorien
1) Constatice utterance: feitelijke informatie doorgeven (bv: ik woon in herne)
2) Performative utterance: je transformeert de werekelijkheid door iets te zeggen
(vb: ‘ik hou van jou’ zeggen aan iemand waar je dat nog niet tegen hebt gezegd)
Les 2: theoretisch kader
Culuurgeschiedenis: is een manier om aan geschiedenis te doen
- Dit is een discipline binnen de geschiedenis
- Is een paar decennia oud (sinds jaren 80/90)
Leopold von rancken: vader van klassieke westerse historiografie
- Hij is op zoek naar bewijzen en feiten: hij kijkt vooral in de richting van geschreven
bronnen
,Cultuurgesch is geboren vanuit een drang om de wereld rondom ons beter te begrijpen en
hoe die dingen moeten geweest zijn
- Hoe heeft men in het verleden, het verleden ervaren
Peter burke: hij houdt zich bezig met cultuurgeschiedenis
- Hij ging op zoek naar de kenmerken van het leven van heel een cultuur (vb
renaissance)
Hij ging op zoek naar wat mensen bezighield toen
Dit is moeilijk om bronnen over te vinden; hij ging op zoek naar geschreven
bronnen
Hij stelt vast dat de mens veranderde door ideeen
- Hij ging gebruik maken van sociologie en probeerde ook uit literatuur informatie te
halen
Boek: history and Social theory: naarmate hij verder werkt, zijn theorieen en zijn
kijk op geschiedenis alles omvattender werd
Citaat pp:
Sociologie
Fernand braudel
- Hij ging de nadruk leggen op materiele cultuur
- Hij gaat 3 concepten met elkaar verbinden: economie, beschaving en materiele
cultuur
- Hij was geinteresseerd in de kapitalist, eerder dan het kapitalisme
Hij gaat zich focussen op de mensen die daarachter zitten enzo
Hij vraagt zich af welke de impact is die kapitalisme heeft op menselijk gedrag, op
een lange periode
Norbert Elias
- Beschavingsproces (concept):
- Hij werkt aan sociologie vanuit historisch perspectief: hij gaat de geschiedenis
introduceren in de sociologie
- Hij zegt bv: zelfbeheersing is een kenmerk van de moderne beschaving
Toenemend vertrouwen dat men stelt in samenlevingscontracten: het is ergens
aanvaard dat als ik vanavond een wandeling maak dat ik niet vermoord word ofzo
Antropologie
Het bestuderen van de mens en het menselijk gedrag
- Ruim studieveld
, - Cliché: westerse witte mens die naar exotische plaats gaat en die plaats gaat
observeren, vervolgens keer je terug met een beschrijving van de beschaving
Eerste interesse: de gewone mens
Tweede interesse van antropologen: kleinschaligheid van onderzoek (bv een dorp)
Ten derde: de grondigheid, de diepte die men beschrijft is groot
Clifford Geertz
- Hij zal werken volgens de methode die net beschreven is: nadruk op kleinschaligheid,
de gewone mens en veel diepgang
Microstoria: italiaanse manier om aan cultuurgeschiedenis te doen
Het werd ook beoefend in france: alain corbin: zijn boek gaat over de manier
waarop klokken van belang zijn in de 19de eeuwse frankrijk vanop platteland: klok
was dominante aanwezigheid (groot en zeer luid en duur),
Begin bij iets heel kleins, maar er wordt een patroon ontdekt
filosofie (de derde invloed)
The great chain of being (arthur lovejoy): 1 idee kan aan de basis liggen aan een enorme
diversiteit aan ontwikkelingen en fenomen
- Vb: de romantiek (het is een idee dat aanleiding kan geven aan een enorme
diversiteit van fenomenen en ontwikkelingen)
- Hij zei: a study of the history an idee (het hangt allemaal aan elkaar: the great chain
of being)
- Methode die hij hanteert: ideeen reduceren tot diverse minimale onafhankelijke
eenheden
Hij zal eht proberen te verkappen in deelideeen: vb het idee van romantiek is te
groot, dus ging hij hier 1 gedacht uithalen en dan aan de slag gaan
Kortom: hij werkt graag met complexe concepten, die hij opdeelt on
kerngedachten en vervolgens zal hij deze bestuderen volgens een historisch
traject en dan wijzen op onderlinge verbanden en dat doorheen een diversiteit
aan disciplines (zoals bv linguistiek, sociologie etc)
Ideeengeschiedenis: vertelt de geschiedenis van een complex idee volgens de
methode van the great chain of being
Marc bloch en lucien febvre: mentaliteitsgeschiedenis
- Ze gaan opzoek naar gedeelde gedachten en gevoelens die mensen in de tijd moeten
hebben gehad
Hoe? Door de werking doorheen emotioneel gedrag te bestuderen
In zijn boek gaat lucien lefebvre: is het mogelijk om atheisme of ongeloof als
filosofische houding te tonen? Maar in die tijd werd dit eigenlijk geheim
gehouden dus hoe ging hij dit toch onderzoeken? Hij ging kijken naar de
repressie, etc en eig naar de collectieve mindset hierover (mentaliteit): in een
, tijdperk van de reformatie was het niet mogelijk om een atheistische houding te
tonen
Dus: het hebben van een christelijke religieuze overtuiging in het 16 de eeuws
frankrijk is niet gewenst
(deze conclusie is weerlegd door modernere historici: ondermeer door alan
charles kors)
Georges duby: hij ging zich moeien in maatschappelijke debatten: hij ging zijn expertise
gebruiken in deze debatten
- ‘maak u geen illusies, de voornaamste functies van historische literatuur is mensen
amuseren’: hij bedoelt dat een historicus boeken schrijft om de mensen te versterken
in hun inzichten, de impliciete boodschap is dat als je een boek schrijft als historicus
ook voor een stuk gezien wordt als entertainment
Philippe aries (belangrijk figuur): hij onderzoek de attitude tegenover leven en dood in
ancien regime
- Uitgangspunt: de dood is altijd allomtegenwoordig en de dood is voor iedereen
hetzelfde, maar wat wel veranderd is is de manier waarop we omgaan met de dood
(en het omgaan met de dood is een mentaliteit)
Verbranden we de doden? Begraven we ze? Hoelang duurt dit etc?
Kortom: dood is altijd hetzelfde geweest, maar de manier waarop we rouwen en
omgaan etc is anders
- Hij schreef ook over de mentaliteitsgeschiedenis van de plaats die het kind krijgt
binnen de familie
Vroeger stierven veel meer kinderen etc, hoe zat het met de mentaliteit?
Ouderliefde was onbestaand tot het kind 5/6jaar oud was
Pas vanaf 19de eeuw eigenlijk was er al zo de zware liefde vanaf het begin voor
het kind
Joan scott: gender study
- Geslacht is biologische identiteit
- Gender: culturele identeit
Quentin skinner
- Hij is tekstcriticus
- ‘een historicus moet altijd de intenties van de auteur begrijpen als hij
geschiedkundige teksten leest’
Onder de noemer filosofie heb je subtiele nuances
- Ideeengeschiedenis: hoe zijn bepaalde concepten zoals romantiek impact gehad op
de sl
- Mentaliteitsgeschiedenis: wat is de geest die zit in eht gedrag van mensen tov bv de
dood
- Intellectuele geschiedenis: als we toch op geschreven bronnen werken, moeten we
kijken wat de auteur doelt
Les 1
Quentin skinner (historicus) zegt en mode dat mensen in de middeleeuwen niet zomaar
schreven, maar dat je opzoek moet gaan waarom ze iets schreven
- Perkament was duur enzo dus ze gaan niet zomaar iets schrijven, dus hij ging opzoek
wrm er zo geschreven werd over king arthur
In het verleden moet er een keltisch figuur arthur geweest zijn, maar hij was geen superman,
dat wordt er van gemaakt
Weinig historisch bewijs voor een echte koning arthur
Leopold von rancken: klassieke historiografie
1) Bronnen verzamelen, zoeken en transcriberen
2) Objectieve, feitelijke en gedetailleerd studie van die bronnen
3) Dat presenteren als een relaas van feiten (wie es gewezen)
Jeffrey alexander: performative turn
- Poging om de realiteit te veranderen door iets te doen: vb; je doet een ritueel en de
realiteit verandert
John austin:
- Alles wat we zeggen kan worden ingedeeld in 2 categorien
1) Constatice utterance: feitelijke informatie doorgeven (bv: ik woon in herne)
2) Performative utterance: je transformeert de werekelijkheid door iets te zeggen
(vb: ‘ik hou van jou’ zeggen aan iemand waar je dat nog niet tegen hebt gezegd)
Les 2: theoretisch kader
Culuurgeschiedenis: is een manier om aan geschiedenis te doen
- Dit is een discipline binnen de geschiedenis
- Is een paar decennia oud (sinds jaren 80/90)
Leopold von rancken: vader van klassieke westerse historiografie
- Hij is op zoek naar bewijzen en feiten: hij kijkt vooral in de richting van geschreven
bronnen
,Cultuurgesch is geboren vanuit een drang om de wereld rondom ons beter te begrijpen en
hoe die dingen moeten geweest zijn
- Hoe heeft men in het verleden, het verleden ervaren
Peter burke: hij houdt zich bezig met cultuurgeschiedenis
- Hij ging op zoek naar de kenmerken van het leven van heel een cultuur (vb
renaissance)
Hij ging op zoek naar wat mensen bezighield toen
Dit is moeilijk om bronnen over te vinden; hij ging op zoek naar geschreven
bronnen
Hij stelt vast dat de mens veranderde door ideeen
- Hij ging gebruik maken van sociologie en probeerde ook uit literatuur informatie te
halen
Boek: history and Social theory: naarmate hij verder werkt, zijn theorieen en zijn
kijk op geschiedenis alles omvattender werd
Citaat pp:
Sociologie
Fernand braudel
- Hij ging de nadruk leggen op materiele cultuur
- Hij gaat 3 concepten met elkaar verbinden: economie, beschaving en materiele
cultuur
- Hij was geinteresseerd in de kapitalist, eerder dan het kapitalisme
Hij gaat zich focussen op de mensen die daarachter zitten enzo
Hij vraagt zich af welke de impact is die kapitalisme heeft op menselijk gedrag, op
een lange periode
Norbert Elias
- Beschavingsproces (concept):
- Hij werkt aan sociologie vanuit historisch perspectief: hij gaat de geschiedenis
introduceren in de sociologie
- Hij zegt bv: zelfbeheersing is een kenmerk van de moderne beschaving
Toenemend vertrouwen dat men stelt in samenlevingscontracten: het is ergens
aanvaard dat als ik vanavond een wandeling maak dat ik niet vermoord word ofzo
Antropologie
Het bestuderen van de mens en het menselijk gedrag
- Ruim studieveld
, - Cliché: westerse witte mens die naar exotische plaats gaat en die plaats gaat
observeren, vervolgens keer je terug met een beschrijving van de beschaving
Eerste interesse: de gewone mens
Tweede interesse van antropologen: kleinschaligheid van onderzoek (bv een dorp)
Ten derde: de grondigheid, de diepte die men beschrijft is groot
Clifford Geertz
- Hij zal werken volgens de methode die net beschreven is: nadruk op kleinschaligheid,
de gewone mens en veel diepgang
Microstoria: italiaanse manier om aan cultuurgeschiedenis te doen
Het werd ook beoefend in france: alain corbin: zijn boek gaat over de manier
waarop klokken van belang zijn in de 19de eeuwse frankrijk vanop platteland: klok
was dominante aanwezigheid (groot en zeer luid en duur),
Begin bij iets heel kleins, maar er wordt een patroon ontdekt
filosofie (de derde invloed)
The great chain of being (arthur lovejoy): 1 idee kan aan de basis liggen aan een enorme
diversiteit aan ontwikkelingen en fenomen
- Vb: de romantiek (het is een idee dat aanleiding kan geven aan een enorme
diversiteit van fenomenen en ontwikkelingen)
- Hij zei: a study of the history an idee (het hangt allemaal aan elkaar: the great chain
of being)
- Methode die hij hanteert: ideeen reduceren tot diverse minimale onafhankelijke
eenheden
Hij zal eht proberen te verkappen in deelideeen: vb het idee van romantiek is te
groot, dus ging hij hier 1 gedacht uithalen en dan aan de slag gaan
Kortom: hij werkt graag met complexe concepten, die hij opdeelt on
kerngedachten en vervolgens zal hij deze bestuderen volgens een historisch
traject en dan wijzen op onderlinge verbanden en dat doorheen een diversiteit
aan disciplines (zoals bv linguistiek, sociologie etc)
Ideeengeschiedenis: vertelt de geschiedenis van een complex idee volgens de
methode van the great chain of being
Marc bloch en lucien febvre: mentaliteitsgeschiedenis
- Ze gaan opzoek naar gedeelde gedachten en gevoelens die mensen in de tijd moeten
hebben gehad
Hoe? Door de werking doorheen emotioneel gedrag te bestuderen
In zijn boek gaat lucien lefebvre: is het mogelijk om atheisme of ongeloof als
filosofische houding te tonen? Maar in die tijd werd dit eigenlijk geheim
gehouden dus hoe ging hij dit toch onderzoeken? Hij ging kijken naar de
repressie, etc en eig naar de collectieve mindset hierover (mentaliteit): in een
, tijdperk van de reformatie was het niet mogelijk om een atheistische houding te
tonen
Dus: het hebben van een christelijke religieuze overtuiging in het 16 de eeuws
frankrijk is niet gewenst
(deze conclusie is weerlegd door modernere historici: ondermeer door alan
charles kors)
Georges duby: hij ging zich moeien in maatschappelijke debatten: hij ging zijn expertise
gebruiken in deze debatten
- ‘maak u geen illusies, de voornaamste functies van historische literatuur is mensen
amuseren’: hij bedoelt dat een historicus boeken schrijft om de mensen te versterken
in hun inzichten, de impliciete boodschap is dat als je een boek schrijft als historicus
ook voor een stuk gezien wordt als entertainment
Philippe aries (belangrijk figuur): hij onderzoek de attitude tegenover leven en dood in
ancien regime
- Uitgangspunt: de dood is altijd allomtegenwoordig en de dood is voor iedereen
hetzelfde, maar wat wel veranderd is is de manier waarop we omgaan met de dood
(en het omgaan met de dood is een mentaliteit)
Verbranden we de doden? Begraven we ze? Hoelang duurt dit etc?
Kortom: dood is altijd hetzelfde geweest, maar de manier waarop we rouwen en
omgaan etc is anders
- Hij schreef ook over de mentaliteitsgeschiedenis van de plaats die het kind krijgt
binnen de familie
Vroeger stierven veel meer kinderen etc, hoe zat het met de mentaliteit?
Ouderliefde was onbestaand tot het kind 5/6jaar oud was
Pas vanaf 19de eeuw eigenlijk was er al zo de zware liefde vanaf het begin voor
het kind
Joan scott: gender study
- Geslacht is biologische identiteit
- Gender: culturele identeit
Quentin skinner
- Hij is tekstcriticus
- ‘een historicus moet altijd de intenties van de auteur begrijpen als hij
geschiedkundige teksten leest’
Onder de noemer filosofie heb je subtiele nuances
- Ideeengeschiedenis: hoe zijn bepaalde concepten zoals romantiek impact gehad op
de sl
- Mentaliteitsgeschiedenis: wat is de geest die zit in eht gedrag van mensen tov bv de
dood
- Intellectuele geschiedenis: als we toch op geschreven bronnen werken, moeten we
kijken wat de auteur doelt
