Inhoud
Inleiding ............................................................................................................................................... 4
Wat is “recht”? ................................................................................................................................ 4
Wat is “mediarecht”? ...................................................................................................................... 4
Rechtsbronnen ................................................................................................................................ 5
Deel I. Juridische Regulering v.d. Boodschap ......................................................................................... 6
1 – Het beginsel van de vrijheid van meningsuiting ............................................................................ 6
1831: Waarborgen in de Belgische Grondwet (GW) tegen vorstelijk absolutisme ......................... 7
Toepassingsvoorwaarden (d.w.z. wanneer is er sprake van “meningsuiting”?) .......................... 8
Regime ......................................................................................................................................... 8
Evaluatie .................................................................................................................................... 11
1950: het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) als waarborg tegen politieke
dictatuur ........................................................................................................................................ 11
Toepassingsvoorwaarden (begrip “meningsuiting”) ................................................................. 12
Rechtsgevolgen (regime van “vrijheid”) .................................................................................... 13
Evaluatie .................................................................................................................................... 14
2 – De beperkingen op de vrijheid van meningsuiting ...................................................................... 17
Ter bescherming van het algemeen belang ................................................................................... 17
Ter bescherming van openbare orde......................................................................................... 17
Ter bescherming van de goede zeden ....................................................................................... 21
Ter voorkoming van strafbare feiten ......................................................................................... 29
Ter bescherming van private belangen.......................................................................................... 32
Recht op eer en goede naam..................................................................................................... 32
Het recht op privacy .................................................................................................................. 42
Het recht op afbeelding ............................................................................................................. 45
Inclusief recht op stem .............................................................................................................. 53
Inclusief recht op naam ............................................................................................................. 53
Sectoriële regels ............................................................................................................................ 55
In de politieke sector ................................................................................................................. 55
In de gerechtelijke sector .......................................................................................................... 55
In de reclamesector ................................................................................................................... 56
3 – De sancties ................................................................................................................................... 57
Strafrechtelijke sancties................................................................................................................. 57
Wat betreft “persmisdrijven” .................................................................................................... 57
Cascadebeginsel ........................................................................................................................ 58
1
, Burgerrechtelijke sancties ............................................................................................................. 59
Schadevergoeding ..................................................................................................................... 59
Staking ....................................................................................................................................... 60
Recht tot antwoord (RtA) .......................................................................................................... 61
Deel II. Juridische Regulering v.h. Medium .......................................................................................... 67
1 – Het Drukwerk............................................................................................................................... 67
De verplichte vermelding “V.U.” .................................................................................................... 67
Het wettelijk depot ........................................................................................................................ 68
Andere aspecten en actuele knelpunten....................................................................................... 70
Vaste boekenprijs ...................................................................................................................... 70
Krantenbedeling (gratis en gesubsidieerd) ................................................................................ 71
Verdeling op openbare weg ...................................................................................................... 72
Beroepsregels ............................................................................................................................ 72
2 – De omroep ................................................................................................................................... 73
Openbare omroep ......................................................................................................................... 75
Verplichtingen................................................................................................................................ 75
Verplichtingen voorafgaand aan gebruik van het medium ....................................................... 75
Verplichtingen m.b.t. inhoud ..................................................................................................... 75
Deel II. Juridische Regulering v.h. Medium .......................................................................................... 83
1 – Auteursrecht ................................................................................................................................ 83
Inleiding ......................................................................................................................................... 83
Auteursrecht .................................................................................................................................. 84
Wat? .......................................................................................................................................... 84
Hoe? .......................................................................................................................................... 86
Wie?........................................................................................................................................... 91
Naburige rechten ........................................................................................................................... 92
Toepassing op het internet ............................................................................................................ 93
Toetsing aan art. 10 EVRM............................................................................................................. 94
2 – De journalist................................................................................................................................. 95
Het begrip “journalist” en de titel van “beroepsjournalist” .......................................................... 95
De beschermende titel van “beroepsjournalist” ....................................................................... 95
Vgl. met “journalisten van beroep” ........................................................................................... 96
Bronnengeheim ............................................................................................................................. 96
De organisatie van het beroep en de beroepsregels ..................................................................... 98
2
,3
, Inleiding
Wat is “recht”?
Recht =
- Geheel van gedragsregels (willen een impact hebben op uw gedrag):
➢ Om iets te doen
➢ Iets te verbieden
➢ Iets toe te laten, onder voorwaarden
➔ Het gaat altijd over je gedrag, regels over je gedrag
- Doel: samenleving mogelijk maken; vandaar:
➢ Wisselwerking met « moraal » in samenleving
➔ Rechtsregels = heeft de bedoeling om het mogelijk te maken om samen te leven; de
beste manier om zich te gedragen
◼ Laat ons regels afspreken waardoor we een afspiegeling zijn van de maatschappij
◼ Je moet regels hebben op verschillende aspecten van het leven (bv. wie moet het
vuilbak naar buiten brengen, …) → om het samenleven mogelijk te maken
- Dwingend: verbonden aan de uitoefening van “gezag”
➢ Begint bij WM (= wetgevende macht)
➔ Regels worden uitgevaardigd in onze staatsbestuur door het parlement (bv. ethische
debatten zoals euthanasie, …)
➔ Het parlement (als wetgevende macht) gaan wetten stemmen
➢ Maar vnl. door RM (= rechterlijke macht) → via afdwingbare sancties
➔ Uitvoerbaar vonnis → voeren uit wat de WM heeft beslist
➔ Schadevergoeding – dwangsom – geldboete (wat verstaan jullie daaronder?)
◼ Bv. Die geven een geldboete wanneer je te snel rijdt
- Regels zijn « relatief » in tijd en ruimte
- Soms nogal wat tijdsverloop tussen « moraal » en « recht »
Wat is “mediarecht”?
Mediarecht = een naam om een geheel van rechtsregels bij elkaar te zetten die te maken hebben met
media
- Geen afgebakend rechtsgebied; wordt alsmaar :
➢ Groter
➢ Complexer
➢ Technischer
- Merk ook de evolutie in de terminologie op :
➢ « Persrecht » →
➢ « Omroeprecht » →
➔ Persrecht is omroeprecht geworden
◼ Pas met lancering van openbare & private omroepen werd persrecht te beperkt
➢ « Mediarecht » →
4
Inleiding ............................................................................................................................................... 4
Wat is “recht”? ................................................................................................................................ 4
Wat is “mediarecht”? ...................................................................................................................... 4
Rechtsbronnen ................................................................................................................................ 5
Deel I. Juridische Regulering v.d. Boodschap ......................................................................................... 6
1 – Het beginsel van de vrijheid van meningsuiting ............................................................................ 6
1831: Waarborgen in de Belgische Grondwet (GW) tegen vorstelijk absolutisme ......................... 7
Toepassingsvoorwaarden (d.w.z. wanneer is er sprake van “meningsuiting”?) .......................... 8
Regime ......................................................................................................................................... 8
Evaluatie .................................................................................................................................... 11
1950: het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) als waarborg tegen politieke
dictatuur ........................................................................................................................................ 11
Toepassingsvoorwaarden (begrip “meningsuiting”) ................................................................. 12
Rechtsgevolgen (regime van “vrijheid”) .................................................................................... 13
Evaluatie .................................................................................................................................... 14
2 – De beperkingen op de vrijheid van meningsuiting ...................................................................... 17
Ter bescherming van het algemeen belang ................................................................................... 17
Ter bescherming van openbare orde......................................................................................... 17
Ter bescherming van de goede zeden ....................................................................................... 21
Ter voorkoming van strafbare feiten ......................................................................................... 29
Ter bescherming van private belangen.......................................................................................... 32
Recht op eer en goede naam..................................................................................................... 32
Het recht op privacy .................................................................................................................. 42
Het recht op afbeelding ............................................................................................................. 45
Inclusief recht op stem .............................................................................................................. 53
Inclusief recht op naam ............................................................................................................. 53
Sectoriële regels ............................................................................................................................ 55
In de politieke sector ................................................................................................................. 55
In de gerechtelijke sector .......................................................................................................... 55
In de reclamesector ................................................................................................................... 56
3 – De sancties ................................................................................................................................... 57
Strafrechtelijke sancties................................................................................................................. 57
Wat betreft “persmisdrijven” .................................................................................................... 57
Cascadebeginsel ........................................................................................................................ 58
1
, Burgerrechtelijke sancties ............................................................................................................. 59
Schadevergoeding ..................................................................................................................... 59
Staking ....................................................................................................................................... 60
Recht tot antwoord (RtA) .......................................................................................................... 61
Deel II. Juridische Regulering v.h. Medium .......................................................................................... 67
1 – Het Drukwerk............................................................................................................................... 67
De verplichte vermelding “V.U.” .................................................................................................... 67
Het wettelijk depot ........................................................................................................................ 68
Andere aspecten en actuele knelpunten....................................................................................... 70
Vaste boekenprijs ...................................................................................................................... 70
Krantenbedeling (gratis en gesubsidieerd) ................................................................................ 71
Verdeling op openbare weg ...................................................................................................... 72
Beroepsregels ............................................................................................................................ 72
2 – De omroep ................................................................................................................................... 73
Openbare omroep ......................................................................................................................... 75
Verplichtingen................................................................................................................................ 75
Verplichtingen voorafgaand aan gebruik van het medium ....................................................... 75
Verplichtingen m.b.t. inhoud ..................................................................................................... 75
Deel II. Juridische Regulering v.h. Medium .......................................................................................... 83
1 – Auteursrecht ................................................................................................................................ 83
Inleiding ......................................................................................................................................... 83
Auteursrecht .................................................................................................................................. 84
Wat? .......................................................................................................................................... 84
Hoe? .......................................................................................................................................... 86
Wie?........................................................................................................................................... 91
Naburige rechten ........................................................................................................................... 92
Toepassing op het internet ............................................................................................................ 93
Toetsing aan art. 10 EVRM............................................................................................................. 94
2 – De journalist................................................................................................................................. 95
Het begrip “journalist” en de titel van “beroepsjournalist” .......................................................... 95
De beschermende titel van “beroepsjournalist” ....................................................................... 95
Vgl. met “journalisten van beroep” ........................................................................................... 96
Bronnengeheim ............................................................................................................................. 96
De organisatie van het beroep en de beroepsregels ..................................................................... 98
2
,3
, Inleiding
Wat is “recht”?
Recht =
- Geheel van gedragsregels (willen een impact hebben op uw gedrag):
➢ Om iets te doen
➢ Iets te verbieden
➢ Iets toe te laten, onder voorwaarden
➔ Het gaat altijd over je gedrag, regels over je gedrag
- Doel: samenleving mogelijk maken; vandaar:
➢ Wisselwerking met « moraal » in samenleving
➔ Rechtsregels = heeft de bedoeling om het mogelijk te maken om samen te leven; de
beste manier om zich te gedragen
◼ Laat ons regels afspreken waardoor we een afspiegeling zijn van de maatschappij
◼ Je moet regels hebben op verschillende aspecten van het leven (bv. wie moet het
vuilbak naar buiten brengen, …) → om het samenleven mogelijk te maken
- Dwingend: verbonden aan de uitoefening van “gezag”
➢ Begint bij WM (= wetgevende macht)
➔ Regels worden uitgevaardigd in onze staatsbestuur door het parlement (bv. ethische
debatten zoals euthanasie, …)
➔ Het parlement (als wetgevende macht) gaan wetten stemmen
➢ Maar vnl. door RM (= rechterlijke macht) → via afdwingbare sancties
➔ Uitvoerbaar vonnis → voeren uit wat de WM heeft beslist
➔ Schadevergoeding – dwangsom – geldboete (wat verstaan jullie daaronder?)
◼ Bv. Die geven een geldboete wanneer je te snel rijdt
- Regels zijn « relatief » in tijd en ruimte
- Soms nogal wat tijdsverloop tussen « moraal » en « recht »
Wat is “mediarecht”?
Mediarecht = een naam om een geheel van rechtsregels bij elkaar te zetten die te maken hebben met
media
- Geen afgebakend rechtsgebied; wordt alsmaar :
➢ Groter
➢ Complexer
➢ Technischer
- Merk ook de evolutie in de terminologie op :
➢ « Persrecht » →
➢ « Omroeprecht » →
➔ Persrecht is omroeprecht geworden
◼ Pas met lancering van openbare & private omroepen werd persrecht te beperkt
➢ « Mediarecht » →
4
