A History of Western Society Since 1300
17 De Islamitische Wereldmachten 1300-1800
De Turkse Heersende Huizen: De Ottomanen, Safawieden en Mughals
De Uitbreiding van het Ottomaanse Rijk
De Ottomanen breidde hun Rijk uit richting kleine Turkse staten en het Byzantijnse Rijk.
- 1326: Ottomanen pakken Bursa in West-Anatolië.
- 1352: In beslag name Gallipoli (Europa).
- 1389: In Kosovo in de Balkan verslaan de Ottomanen een gecombineerde kracht van Serviërs en
Bosniërs.
- 1396: Verslaan koning Sigismund van Hongarije.
- 1453: Overname Constantinopel onder Sultan Mehmet II.
Nadat Constantinopel was veroverd zagen de Ottomaanse Sultans zichzelf als keizers van zowel het
Byzantijnse Rijk als het Seljuk Turkse Rijk.
Van de late 14e eeuw tot de vroege 17e eeuw was het Ottomaanse Rijk een hoofdrolspeler in de Europese
politiek. Zo heeft het Ottomaanse Rijk bijvoorbeeld bijgedragen aan de aanname van de Vrede van
Augsburg in 1555. Het Ottomaanse politieke systeem bereikte zijn hoogtepunt onder Suleiman I.
Het Gebruik van Slaven Ottomaanse Rijk
De macht van de Ottomaanse centrale overheid werd behouden door de training van slaven. Deze werden
gekocht uit Spanje, Noord-Afrika en Venetië.
- Devshirme: het systeem van vergaren van slaven als krijgsgevangen.
De slaven werden tot de islam bekeerd en werden getraind om bij het staande leger te komen.
Het Safawiedenrijk in Perzië
Met de val van het Rijk van Timor na 1450, werd Perzië beheerst door Turkse koningen. De kracht van de
vroege Safawieden staat berustte op drie factoren:
1. Loyaliteit en militaire steun van de nomadische Turkse Sufis (Qizilbash)
2. De staat gebruikte de skills van stedelijke bureaucraten en maakte hen een essentieel deel van de
burgerlijke overheid.
3. Shi’a geloof: leiderschip onder moslims behoorde tot de afstammelingen van de profeet
Muhammad.
Safawieden macht was op zijn hoogtepunt onder Shah Abbas. In het militaire aspect nam hij de Ottomaanse
oefening over door een leger te bouwen van slaven. Het conflict tussen de Ottomanen en Safawieden was
een gelijke strijd. De Safawieden hadden niet even veel mensen of even veel welvaart als de Ottomanen.
Het Mughal Rijk in India
Van de drie islamitische rijken was het Mughal Rijk in India de grootste en welvarendste. In 1526 versloeg
Babur de Sultan van Delhi in Panipat. N.a.v. deze winst gingen zijn veroveringen verder door richting Noord-
India. Zijn zoon Humayun verloor het meeste gebied in Afghanistan. Hij ging daarom voor tijdelijke
verbanning naar Perzië. Humayun’s zoon Akbar was de grootste in de Indiase geschiedenis. Onder zijn
leiderschap nam de Mughal staat zijn definitieve vorm aan. Hij maakte Perzisch de officiële taal, i.p.v. Turks.
Ook maakte hij een administratieve bureaucratie met 4 ministers: financieel, militair, juridisch en religieus.
Zijn zoon Jahangir had niet de militaire vaardigheden van zijn vader overgenomen. Jahangir’s zoon, Shah
Jahan, kwam opstanden van moslims onder ogen. Zijn zoon, Aurangzeb, macht was het begin van de
brokkeling van het rijk. Zijn militaire campagnes waren duur en leidde tot grote opstanden.
,Culturele Bloei
De Kunst
Een van de kunsten in alle drie de rijken was het maken van vloerkleden. Alle rijken hadden verschillende
tradities en technieken m.b.t. weven. Een andere kunst die zich verspreidde van Perzië tot het Ottomaanse
Rijk en Mughal landen was miniatuur schilderen. In Mughal India werden boeken gezien als waardevolle
objecten, dus deze miniatuur schilderingen waren goed voor boeken.
Steden en Paleizenbouw
In alle drie de rijken bouwden sterke vorsten hoofdsteden en imperiale paleizen als expressie van de
dynastieke hoogheid. Suleiman ‘the Magnificent’ had een levensstijl zoals geen andere Europese monarch
had. Hij gebruikte zijn welvaart om in Istanbul paleizen, moskeeën, scholen en bibliotheken te bouwen. De
beste architect onder de Ottomanen was Mimar Sinan. Hij bouwde 312 publieke gebouwen.
Tuinen
Vele architecturale stukken hadden grote tuinen verbonden aan zich. Tuinen beelden de sterk ontwikkelde
Perzische cultuur af. Omdat de tuinen het paradijs lieten zien, kregen deze ook een grote rol in de literatuur.
Intellectuele Vorderingen en Religieuze Trends
Tussen 1400 en 1800 ontwikkelde de cultuur in de islamitische rijken zich in veel richtingen:
- Nieuwe bewegingen in de wetenschap
- Vorderingen in medicijnen
- Religie: legitimiteit van de islam
Ondanks alle vorderingen in de cultuur, namen geen een van de drie islamitische rijken de boekdruk van
China en Europa over, op de manier hoe zij het gebruikte om bijvoorbeeld te vertalen. Tot 1729 werden
boeken in het Turks of Arabisch geprint.
Koffiehuizen en hun Sociale Impact
In de mid 15e eeuw verspreidde een nieuwe sociale conventie zich over de Islamitische wereld: koffie
drinken. Koffiehuizen boden een plek voor conversatie en mannelijke stabiliteit. Maar koffiehuizen stuitten
op tegenstand van religieuze en gouvernementele aard:
1. Koffie is bedwelmend (intoxicating), waardoor het gelijk loopt aan wijn, en dat is niet haram.
2. Koffie drinken is een innovatie en is daarom een overtreding van de islamitische wet.
3. Koffiehuizen moedigden politieke discussies aan en faciliteerden opruiing.
4. Koffiehuizen trekken werkloze soldaten en andere lage types aan, dit bemoedigend immoreel
gedrag.
5. Muziek in koffiehuizen moedigde losbandigheid aan.
Zo trokken koffiehuizen de aandacht van overheidsfunctionarissen, die zichzelf beschouwden als de hoeders
van de publieke moraal. Tegelijkertijd was de koffiehandel een belangrijke bron van winst.
Niet-Moslims onder Moslim Heerschappij
Moslims hadden meer religieuze tolerantie naar andere geloofsovertuigingen toe dan de Europeanen
hadden. Ze garandeerden het leven van Christenen en Joden onder hun gezag. Onder de heerschappij van
de Ottomanen breidde dit zich uit tot de tolerantie van Serviërs, Bosniërs, Kroaten en andere orthodoxe
christenen in de Balkan. De Safawieden autoriteiten deden wel moeite om de christenen te bekeren tot de
islam. Toen Babur nog meer niet-moslim volk veroverden in India, zorgde dit ervoor dat meer Indiase zich
bekeerden tot de islam. Akbar ging het verste met de bekeringen: hij combineerde Hindoe met Moslim en
vierde ook belangrijke Hindoe festivals. Ook trouwde hij met een Hindoe prinses.
, Verschuivende handelsroutes en Europese penetratie
Europese Rivaliteit voor Handel in de Indische Oceaan
Kort voor Babur’s invasie in India hadden de Portugezen het subcontinent geopend voor Portugese handel.
Zij hadden de specerijen handel in de Indische Oceaan voor bijna een eeuw in handen. In 1602 vocht de
VOC de enorm lucratieve specerijenhandel aan met de Portugezen.
In 1619 kende de keizer Jahangir een Britse missie toe voor commerciële doeleinden. De Britten noemden
hun handelsposten factorijen. Deze bestonden om winst te maken van de Aziatische-Europese handel. De
Europese middenklasse wilde Indiase textiel
Handelaarsnetwerken in de Islamitische rijken
De verschuivende patronen in de handel met de Europese koloniale expressie bracht geen direct voordeel
voor de Ottomanen en de Safawieden, wiens handelaren nu werden omzeild door Europeanen. Toch
vonden zij manieren om er toch van te profiteren. In India zorgde de komst van de Europese handelaren tot
een snelle groei in de handel. Sommige Indiase handelaren maakten enorme winsten in handel met Azië.
Akbar moest hierdoor infrastructuur binnen India aanleggen om de vraag naar producten te kunnen
vervoeren.
Van de Britse Oost-Indische Compagnie tot het Britse Rijk in India
De aanwezigheid van Groot-Brittannië in India begon met de komst van de Britse Oost-Indische Compagnie.
De overheid wees militaire activiteiten en bemoeienis met lokale politiek af. Toch stond de Compagnie de
politieke instabiliteit in India bij in de vroege 18 e eeuw, waardoor het politieke controle verwierf. Groot-
Brittannië werd uiteindelijk een dominante buitenlandse aanwezigheid in India. De Regulating Act van 1773
maakte een overheid waarin de generale autoriteit bij de Compagnie lag. De India Act van 1784 eiste een
gouverneur van buiten de Compagnie.
Politieke Achteruitgang
Tegen het eind van de 18e eeuw verloren alle drie de rijken veel territorium. Door opvolgingsproblemen,
financiële spanningen en verliezen van militaire superioriteit. Het eerste Rijk dat viel was het
Safawiedenrijk. Het Ottomaanse Rijk lijdde ook door slecht leiderschap. Ook de militaire kracht van het
Ottomaanse Rijk nam af. De nederlaag van de Turkse vloot bij de Spaanse kust in 1571 markeerde het
verlies van de Ottomaanse dominantie in het Mediterrane gebied. In Mughal India vochten de erfgenamen
voor de troonopvolging. Na de dood van Aurangzeb zorgde deze strijd voor brokkeling van het Rijk. In 1739
trok de Perzische avonturier Nadir Shah naar India en versloeg het Mughal leger.
20 Afrika en de Wereld 1400-1800
West-Afrika in de 15e en 16e eeuw
De Westkust: Senegambia en Benin
Senegambia (Senegal en Gambia) had een belangrijke rol door het contact met Noord-Afrika en de moslims
uit het Midden-Oosten. Door de trans-Atlantische slavenhandel werd Senegambia betrokken met Europa en
de Amerika’s. Senegambia had een sociale klasse: royalty, adel, krijgers, boeren, handwerkers en slaven.
Senegambia bestond uit staatloze maatschappijen, het bestond uit kleine dorpen zonder overheersende
hoofdstad. Het bestuur was een zelfbesturende agriculturele samenleving gebaseerd op familiebanden.
Langs de kust werden maatschappijen wel beheerst door vorsten, zoals in Benin (Zuid-Nigeria). De koning
bracht stabiliteit in de staat. In de late 16 e eeuw beheerste Benin een groot territorium.
De Sudan: Songhai, Kanem-Bornu en Hausaland
Het Songhai koninkrijk beheerste de hele Niger regio van west en centraal Sudan. De expansie begon in de
15e eeuw. Er zijn weinig bronnen overgeleverd uit deze tijd, waardoor we weinig over het sociale leven
weten. Slavernij speelde wel een grote rol in Songhai’s economie. Ondanks goede economie en culturele
kracht, had Songhai veel interne problemen. De islam wortelde niet bij het platteland. Ten oosten ligt het
17 De Islamitische Wereldmachten 1300-1800
De Turkse Heersende Huizen: De Ottomanen, Safawieden en Mughals
De Uitbreiding van het Ottomaanse Rijk
De Ottomanen breidde hun Rijk uit richting kleine Turkse staten en het Byzantijnse Rijk.
- 1326: Ottomanen pakken Bursa in West-Anatolië.
- 1352: In beslag name Gallipoli (Europa).
- 1389: In Kosovo in de Balkan verslaan de Ottomanen een gecombineerde kracht van Serviërs en
Bosniërs.
- 1396: Verslaan koning Sigismund van Hongarije.
- 1453: Overname Constantinopel onder Sultan Mehmet II.
Nadat Constantinopel was veroverd zagen de Ottomaanse Sultans zichzelf als keizers van zowel het
Byzantijnse Rijk als het Seljuk Turkse Rijk.
Van de late 14e eeuw tot de vroege 17e eeuw was het Ottomaanse Rijk een hoofdrolspeler in de Europese
politiek. Zo heeft het Ottomaanse Rijk bijvoorbeeld bijgedragen aan de aanname van de Vrede van
Augsburg in 1555. Het Ottomaanse politieke systeem bereikte zijn hoogtepunt onder Suleiman I.
Het Gebruik van Slaven Ottomaanse Rijk
De macht van de Ottomaanse centrale overheid werd behouden door de training van slaven. Deze werden
gekocht uit Spanje, Noord-Afrika en Venetië.
- Devshirme: het systeem van vergaren van slaven als krijgsgevangen.
De slaven werden tot de islam bekeerd en werden getraind om bij het staande leger te komen.
Het Safawiedenrijk in Perzië
Met de val van het Rijk van Timor na 1450, werd Perzië beheerst door Turkse koningen. De kracht van de
vroege Safawieden staat berustte op drie factoren:
1. Loyaliteit en militaire steun van de nomadische Turkse Sufis (Qizilbash)
2. De staat gebruikte de skills van stedelijke bureaucraten en maakte hen een essentieel deel van de
burgerlijke overheid.
3. Shi’a geloof: leiderschip onder moslims behoorde tot de afstammelingen van de profeet
Muhammad.
Safawieden macht was op zijn hoogtepunt onder Shah Abbas. In het militaire aspect nam hij de Ottomaanse
oefening over door een leger te bouwen van slaven. Het conflict tussen de Ottomanen en Safawieden was
een gelijke strijd. De Safawieden hadden niet even veel mensen of even veel welvaart als de Ottomanen.
Het Mughal Rijk in India
Van de drie islamitische rijken was het Mughal Rijk in India de grootste en welvarendste. In 1526 versloeg
Babur de Sultan van Delhi in Panipat. N.a.v. deze winst gingen zijn veroveringen verder door richting Noord-
India. Zijn zoon Humayun verloor het meeste gebied in Afghanistan. Hij ging daarom voor tijdelijke
verbanning naar Perzië. Humayun’s zoon Akbar was de grootste in de Indiase geschiedenis. Onder zijn
leiderschap nam de Mughal staat zijn definitieve vorm aan. Hij maakte Perzisch de officiële taal, i.p.v. Turks.
Ook maakte hij een administratieve bureaucratie met 4 ministers: financieel, militair, juridisch en religieus.
Zijn zoon Jahangir had niet de militaire vaardigheden van zijn vader overgenomen. Jahangir’s zoon, Shah
Jahan, kwam opstanden van moslims onder ogen. Zijn zoon, Aurangzeb, macht was het begin van de
brokkeling van het rijk. Zijn militaire campagnes waren duur en leidde tot grote opstanden.
,Culturele Bloei
De Kunst
Een van de kunsten in alle drie de rijken was het maken van vloerkleden. Alle rijken hadden verschillende
tradities en technieken m.b.t. weven. Een andere kunst die zich verspreidde van Perzië tot het Ottomaanse
Rijk en Mughal landen was miniatuur schilderen. In Mughal India werden boeken gezien als waardevolle
objecten, dus deze miniatuur schilderingen waren goed voor boeken.
Steden en Paleizenbouw
In alle drie de rijken bouwden sterke vorsten hoofdsteden en imperiale paleizen als expressie van de
dynastieke hoogheid. Suleiman ‘the Magnificent’ had een levensstijl zoals geen andere Europese monarch
had. Hij gebruikte zijn welvaart om in Istanbul paleizen, moskeeën, scholen en bibliotheken te bouwen. De
beste architect onder de Ottomanen was Mimar Sinan. Hij bouwde 312 publieke gebouwen.
Tuinen
Vele architecturale stukken hadden grote tuinen verbonden aan zich. Tuinen beelden de sterk ontwikkelde
Perzische cultuur af. Omdat de tuinen het paradijs lieten zien, kregen deze ook een grote rol in de literatuur.
Intellectuele Vorderingen en Religieuze Trends
Tussen 1400 en 1800 ontwikkelde de cultuur in de islamitische rijken zich in veel richtingen:
- Nieuwe bewegingen in de wetenschap
- Vorderingen in medicijnen
- Religie: legitimiteit van de islam
Ondanks alle vorderingen in de cultuur, namen geen een van de drie islamitische rijken de boekdruk van
China en Europa over, op de manier hoe zij het gebruikte om bijvoorbeeld te vertalen. Tot 1729 werden
boeken in het Turks of Arabisch geprint.
Koffiehuizen en hun Sociale Impact
In de mid 15e eeuw verspreidde een nieuwe sociale conventie zich over de Islamitische wereld: koffie
drinken. Koffiehuizen boden een plek voor conversatie en mannelijke stabiliteit. Maar koffiehuizen stuitten
op tegenstand van religieuze en gouvernementele aard:
1. Koffie is bedwelmend (intoxicating), waardoor het gelijk loopt aan wijn, en dat is niet haram.
2. Koffie drinken is een innovatie en is daarom een overtreding van de islamitische wet.
3. Koffiehuizen moedigden politieke discussies aan en faciliteerden opruiing.
4. Koffiehuizen trekken werkloze soldaten en andere lage types aan, dit bemoedigend immoreel
gedrag.
5. Muziek in koffiehuizen moedigde losbandigheid aan.
Zo trokken koffiehuizen de aandacht van overheidsfunctionarissen, die zichzelf beschouwden als de hoeders
van de publieke moraal. Tegelijkertijd was de koffiehandel een belangrijke bron van winst.
Niet-Moslims onder Moslim Heerschappij
Moslims hadden meer religieuze tolerantie naar andere geloofsovertuigingen toe dan de Europeanen
hadden. Ze garandeerden het leven van Christenen en Joden onder hun gezag. Onder de heerschappij van
de Ottomanen breidde dit zich uit tot de tolerantie van Serviërs, Bosniërs, Kroaten en andere orthodoxe
christenen in de Balkan. De Safawieden autoriteiten deden wel moeite om de christenen te bekeren tot de
islam. Toen Babur nog meer niet-moslim volk veroverden in India, zorgde dit ervoor dat meer Indiase zich
bekeerden tot de islam. Akbar ging het verste met de bekeringen: hij combineerde Hindoe met Moslim en
vierde ook belangrijke Hindoe festivals. Ook trouwde hij met een Hindoe prinses.
, Verschuivende handelsroutes en Europese penetratie
Europese Rivaliteit voor Handel in de Indische Oceaan
Kort voor Babur’s invasie in India hadden de Portugezen het subcontinent geopend voor Portugese handel.
Zij hadden de specerijen handel in de Indische Oceaan voor bijna een eeuw in handen. In 1602 vocht de
VOC de enorm lucratieve specerijenhandel aan met de Portugezen.
In 1619 kende de keizer Jahangir een Britse missie toe voor commerciële doeleinden. De Britten noemden
hun handelsposten factorijen. Deze bestonden om winst te maken van de Aziatische-Europese handel. De
Europese middenklasse wilde Indiase textiel
Handelaarsnetwerken in de Islamitische rijken
De verschuivende patronen in de handel met de Europese koloniale expressie bracht geen direct voordeel
voor de Ottomanen en de Safawieden, wiens handelaren nu werden omzeild door Europeanen. Toch
vonden zij manieren om er toch van te profiteren. In India zorgde de komst van de Europese handelaren tot
een snelle groei in de handel. Sommige Indiase handelaren maakten enorme winsten in handel met Azië.
Akbar moest hierdoor infrastructuur binnen India aanleggen om de vraag naar producten te kunnen
vervoeren.
Van de Britse Oost-Indische Compagnie tot het Britse Rijk in India
De aanwezigheid van Groot-Brittannië in India begon met de komst van de Britse Oost-Indische Compagnie.
De overheid wees militaire activiteiten en bemoeienis met lokale politiek af. Toch stond de Compagnie de
politieke instabiliteit in India bij in de vroege 18 e eeuw, waardoor het politieke controle verwierf. Groot-
Brittannië werd uiteindelijk een dominante buitenlandse aanwezigheid in India. De Regulating Act van 1773
maakte een overheid waarin de generale autoriteit bij de Compagnie lag. De India Act van 1784 eiste een
gouverneur van buiten de Compagnie.
Politieke Achteruitgang
Tegen het eind van de 18e eeuw verloren alle drie de rijken veel territorium. Door opvolgingsproblemen,
financiële spanningen en verliezen van militaire superioriteit. Het eerste Rijk dat viel was het
Safawiedenrijk. Het Ottomaanse Rijk lijdde ook door slecht leiderschap. Ook de militaire kracht van het
Ottomaanse Rijk nam af. De nederlaag van de Turkse vloot bij de Spaanse kust in 1571 markeerde het
verlies van de Ottomaanse dominantie in het Mediterrane gebied. In Mughal India vochten de erfgenamen
voor de troonopvolging. Na de dood van Aurangzeb zorgde deze strijd voor brokkeling van het Rijk. In 1739
trok de Perzische avonturier Nadir Shah naar India en versloeg het Mughal leger.
20 Afrika en de Wereld 1400-1800
West-Afrika in de 15e en 16e eeuw
De Westkust: Senegambia en Benin
Senegambia (Senegal en Gambia) had een belangrijke rol door het contact met Noord-Afrika en de moslims
uit het Midden-Oosten. Door de trans-Atlantische slavenhandel werd Senegambia betrokken met Europa en
de Amerika’s. Senegambia had een sociale klasse: royalty, adel, krijgers, boeren, handwerkers en slaven.
Senegambia bestond uit staatloze maatschappijen, het bestond uit kleine dorpen zonder overheersende
hoofdstad. Het bestuur was een zelfbesturende agriculturele samenleving gebaseerd op familiebanden.
Langs de kust werden maatschappijen wel beheerst door vorsten, zoals in Benin (Zuid-Nigeria). De koning
bracht stabiliteit in de staat. In de late 16 e eeuw beheerste Benin een groot territorium.
De Sudan: Songhai, Kanem-Bornu en Hausaland
Het Songhai koninkrijk beheerste de hele Niger regio van west en centraal Sudan. De expansie begon in de
15e eeuw. Er zijn weinig bronnen overgeleverd uit deze tijd, waardoor we weinig over het sociale leven
weten. Slavernij speelde wel een grote rol in Songhai’s economie. Ondanks goede economie en culturele
kracht, had Songhai veel interne problemen. De islam wortelde niet bij het platteland. Ten oosten ligt het
