Religie
• Kritiek op rationele manieren van denken.
• Bijkomend materiaal zijn teksten op Toledo die we moeten lezen, en op grote lijnen de
teksten weten.
o Vragen kunnen gesteld worden op dit materiaal.
• Examen :
o 18/20
▪ 6/18 = meerdere keuzen, met bestraffing als fout is.
• -1 voor foute antwoorden.
o Discussiefora :
▪ 2/20.
▪ Alles of niets : 0/2 of 2/2.
▪ DEADLINES ZIJN HEEL IMPORTANT
• Twee om eerst te schrijven, dan om te reageren.
▪ Juist aantal woorden, over juiste subject.
• Gemakkelijke punten, MAAR : DEADLIIIINE !
Cosmic Eye – A state-of-art view of the universe : film
• Begin met een persoon, maar de afbeelding verkleindt steeds. We zien dat de mens is
eigenlijk heel klein in vergelijking met the universe.
1. Leefwereld, Wetenschap, Redelijkheid.
• Edmund Husserl (1859-1938).
o Hij was joods, en zijn werken werden naar Leuven gebracht, omdat het was
tijdens de Naziregime.
• Leefwereld = intersubjectief, persoonlijk, betekenisvol, …
o “Wat is de leefwereld” = wereld waarin we leven.
▪ Maar niet zo evident omdat dit heeft bepaalde karakteristieken.
▪ Intersubjectief: het is onze wereld.
▪ Persoonlijk: *zie volgende punt*
▪ Betekenisvol: dingen die we ontmoeten hebben betekenissen voor ons.
Ze zijn nooit gewoon dingen, nooit dode voorwerpen. Ze zijn vol met
betekenissen.
• Die verwijzen naar personen.
o Computer: via dit kan ik communiceren met mensen.
• Wetenschap:
o Vertrekt van de leefwereld.
▪ Van bepaalde aspecten van werkelijkheid die betekenis hebben.
• Psychologie: omdat we een mentaal leven, gedragen hebben.
• Biologie: omdat levende dingen bestaan, naast dode dingen.
o Maakt abstractie van de leefwereld (subject-object, afstandelijkheid,
onpersoonlijk).
▪ Abstractie maken: bekijken dingen als objecten (subject-objecte), niet als
betekenissen.
• Maken een afstand met die objecten.
1
, o Anatomie: van betekenisvolle feit dat we allemaal een
lichaam hebben.
▪ Ze gaan dat bestuderen. Ze snijden de lijken open.
▪ In normale wereld hebben dode lichamen een
hoge betekenis, maar de wetenschap nemen
afstand met het lichaam en daardoor kunnen ze
het lichaam openen. Ze maken dat onpersoonlijk.
o Is een ‘tijdelijke opschorting’ van de normale omgang met de leefwereld.
▪ Zie bevoorbeel met lijken en anatomie lessen.
o Keert terug naar de leefwereld.
• Filmpje als voorbeeld van vertrekt uit en terugkeer naar de leefwereld.
o Zie een persoon, dan zoomt de camera uit en dat wordt onpersoonlijk, met de
massa van sterren, die geregeerd is door onpersoonlijke wetten. Dan keert de
camera terug naar de persoon et het wordt opnieuw persoonlijk.
• Belangrijke vraag: de relatie van de wetenschap tot de leefwereld?
o Een meer ‘wetenschappelijke’ leefwereld?
o Een autonome leefwereld?
▪ Wetten gelden naar een betekenis: we zien elkaar als mensen. OF moet
het meet wetenschappelijk worden.
▪ Bvb: dating sites: iets uit de leefwereld (elkaar leren kennen) heeft nu een
invloed van wetenschap, met de algoritmen, enz.
• Misschien zijn er grenzen aan de rationaliseren van ons wereld.
o Bvb : komt in nieuwe stad en wilt nieuwe vrienden
hebben, maar op een efficiente manier.
▪ Persoonlijkheids vragen stellen aan studenten en
dan bevrinden met hen.
▪ Van rationele oogpunt is dat verdedigbaar, maar is
niet redelijk.
• Mensen worden uw onderzoeksobjecten.
• Redelijkheid en rationaliteit.
2. De « zingevende », « cognitieve » en « manipulatieve » interesses van de mens.
• Boek te lezen : A. Burms, H. De Dijn.
• 3 verlangens van de mens.
o 3 “interesses” van de mens (manieren van betrokken zijn).
▪ Cognitief.
▪ Manipulatief.
• De wetenschap is de methode om kennis te raken.
• De technologie is de uitstek om dingen te creëren, dingen dat we
willen.
▪ Zingevend.
• Verlang om een zinvol leven te hebben.
• Vaak wat wordt onderschat, in vergelijking met de twee andere die
worden overschat.
2a. Zingevend & cognitief.
• Stelling 1 : Er zijn activiteiten in ons leven die lijken te gaan over een ‘cognitieve
interesse’, maar die eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan.
2
, o Waarom communiceren mensen met elkaar?
▪ Rationale Antwoord: informatie uitwisselen. Zuiver over cognitieve
interessen.
• Maar 90% van wat we zeggen hebben niets mee te maken.
• Bvb: spreken over de weer.
o Door dit is er geen echte informatie uitwisseling. Het is
om elkaar te erkennen als buren, vrienden, mensen.
• Stelling 2 : Op het domein van de zingeving bestaat er redelijkheid en onredelijkheid. Wat
‘redelijk’ en ‘onredelijk’ is, is echter niet hetzelfde als wat vanuit cognitief oogpunt
‘rationeel’ en ‘irrationeel’ is.
o Bvb : als heel efficient wil weten als mijn partner mij bedriegdt. Misschien een
privé detective of een traker gebruiken op haar gsm.
▪ Op niveau van kennis verwerking is dat het meest efficient, maar als
partner dit ziet zou kwaad zijn. Omdat er geen vertrouw is.
▪ Maar door gewoon te spreken, is dat eigenlijk een onredelijk manier
omdat de partner zou gewoon kunnen liegen.
• Stelling 3 : Wetenschappelijke (cognititeve) bevindingen, zijn vaak slechts van relatief
belang voor de zingevende relaties in de leefwereld.
o Dingen die we weten via de wetenschap hebben een beperkte impact met de
manier die we omgaan (denk na de kleine filmpje).
o Er is een bepaalde irrelevantie.
▪ Aantrekkingskracht van de mensen blijkt te zijn door feromonen.
• « Groot nieuws », maar eigenlijk verandert dit niets.
o Fawlty towers – filmpje met de rode auto.
▪ Als illustratie door bioloog Richard Dawkins, ook gebracht door philosoof
Jan Verplaetse.
• Neurowetenschap tonen dat we eigenlijk geen contrôle hebben
over mensenlijjk gedracht, en dus is er geen vrijewil.
o En dus is er geen reden om mensen te straffen voor hun
daden.
o Even belachelijk om een mens te straffen en niet reparen,
alse en machien te straffen (de rode auto).
o De kennis over kwaad over elkaar moet verdwijnen, het
moet veranderen. Maar we zullen blijven elkaar straffen,
omdat er zijn dingen die gebeuren die onredelijk
wetenschapelijk zijn.
o Vergelijkbaar met iemand die voor een schilderij is, en een wetenschap zegt : « Er
is geen windmool, dat is allen maar verf. ».
2b. Zingevend & manipulatief.
• Stelling 1: Er zijn zaken in ons leven die lijken te gaan over onze ‘manipulatieve interesse’,
maar die eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan (en die niet kunnen bereikt worden
door manipulatief handelen). Bijvoorbeeld: geluk en erkenning.
o Zoeken naar geluk.
▪ De mens is fundamenteel gericht op geluk. Geluk is het hebben van een
geluksgevoel. Daarom hebben we vrienden, liefderelaties, produceren
kinderen, om een geluks te voelen.
3
, ▪ Gedachte experiment, met de geluksmachine (staat in text). Programeren
een machine om alle gelukken te programeren. Volgens de phylosoof zou
weinig mensen dit kiezen.
• Probleem is dat je geen echt geluk ervaart. Geluk is eigenlijk
buiten onze controle.
o Zoeken naar erkenning en waarderin.
▪ Geluk is afhankelijk van erkenning van anders.
▪ Als zou kunnen helemaal manipuleren, met bvb pillen (niet illegale pillen)
zou er geen waarde aan dit erkenning.
• Stelling 2: De focus op de manipulatieve interesse kan uiteindelijk de zingevende
dimensie aantasten.
o De spheer van de politiek (buiten persoonlijke spheer) : altijd bepaalde relatie tot
uw land and burgerschap.
▪ Boek : « What money can’t buy ».
• Onderzoek in Zwitzerland : plaats om radioactief afval door te
bergen.
o Vragen aan burgers : kunnen we dit hier zitten ?
▪ 60-70% zei ja.
• Ze wilde de percentage hoger, dus ziedde : « een zeker bedrag
krijgen ». De percentage zakte naar 40%.
o Met geld, begonnen mensen te rekennen : misschien zal
de waarde van mijn huis zakken.
Conclusie – Zingeving en de andere interesses.
• ‘Mysterie’ (vs. ‘probleem’ -> moet opgelost worden).
o Zingeving heeft te maken met perplexiteit (verwondering, verbijstering,
verontwaardiging,…).
▪ Bvb: geraakt worden door een bepaalde persoon die aanspreekt.
▪ Vriendschap bestaat niet om problemen op te lossen.
• Betrokkenheid (vs. afstandelijkheid).
o Het heeft te maken met geraakt worden door de dingen, gevoelig zijn voor
bepaalde waardevolle zaken, eerder dan met nuchtere kennis.
• Afhankelijkheid (vs. controle).
o Het heeft te maken met zaken die noodzakelijkerwijs buiten onze controle vallen.
• Traditie (vs. innovatie).
o In onze omgang met deze ‘issues’ maken we gebruik van culturele en traditionele
elementen (omgangsvormen, rituelen, gebruiken, kunstwerken,…). Het gebruik
daarvan kan men op geen enkele manier rationeel verantwoorden.
▪ Bvb : te dure bieren drieken in cafés.
4
• Kritiek op rationele manieren van denken.
• Bijkomend materiaal zijn teksten op Toledo die we moeten lezen, en op grote lijnen de
teksten weten.
o Vragen kunnen gesteld worden op dit materiaal.
• Examen :
o 18/20
▪ 6/18 = meerdere keuzen, met bestraffing als fout is.
• -1 voor foute antwoorden.
o Discussiefora :
▪ 2/20.
▪ Alles of niets : 0/2 of 2/2.
▪ DEADLINES ZIJN HEEL IMPORTANT
• Twee om eerst te schrijven, dan om te reageren.
▪ Juist aantal woorden, over juiste subject.
• Gemakkelijke punten, MAAR : DEADLIIIINE !
Cosmic Eye – A state-of-art view of the universe : film
• Begin met een persoon, maar de afbeelding verkleindt steeds. We zien dat de mens is
eigenlijk heel klein in vergelijking met the universe.
1. Leefwereld, Wetenschap, Redelijkheid.
• Edmund Husserl (1859-1938).
o Hij was joods, en zijn werken werden naar Leuven gebracht, omdat het was
tijdens de Naziregime.
• Leefwereld = intersubjectief, persoonlijk, betekenisvol, …
o “Wat is de leefwereld” = wereld waarin we leven.
▪ Maar niet zo evident omdat dit heeft bepaalde karakteristieken.
▪ Intersubjectief: het is onze wereld.
▪ Persoonlijk: *zie volgende punt*
▪ Betekenisvol: dingen die we ontmoeten hebben betekenissen voor ons.
Ze zijn nooit gewoon dingen, nooit dode voorwerpen. Ze zijn vol met
betekenissen.
• Die verwijzen naar personen.
o Computer: via dit kan ik communiceren met mensen.
• Wetenschap:
o Vertrekt van de leefwereld.
▪ Van bepaalde aspecten van werkelijkheid die betekenis hebben.
• Psychologie: omdat we een mentaal leven, gedragen hebben.
• Biologie: omdat levende dingen bestaan, naast dode dingen.
o Maakt abstractie van de leefwereld (subject-object, afstandelijkheid,
onpersoonlijk).
▪ Abstractie maken: bekijken dingen als objecten (subject-objecte), niet als
betekenissen.
• Maken een afstand met die objecten.
1
, o Anatomie: van betekenisvolle feit dat we allemaal een
lichaam hebben.
▪ Ze gaan dat bestuderen. Ze snijden de lijken open.
▪ In normale wereld hebben dode lichamen een
hoge betekenis, maar de wetenschap nemen
afstand met het lichaam en daardoor kunnen ze
het lichaam openen. Ze maken dat onpersoonlijk.
o Is een ‘tijdelijke opschorting’ van de normale omgang met de leefwereld.
▪ Zie bevoorbeel met lijken en anatomie lessen.
o Keert terug naar de leefwereld.
• Filmpje als voorbeeld van vertrekt uit en terugkeer naar de leefwereld.
o Zie een persoon, dan zoomt de camera uit en dat wordt onpersoonlijk, met de
massa van sterren, die geregeerd is door onpersoonlijke wetten. Dan keert de
camera terug naar de persoon et het wordt opnieuw persoonlijk.
• Belangrijke vraag: de relatie van de wetenschap tot de leefwereld?
o Een meer ‘wetenschappelijke’ leefwereld?
o Een autonome leefwereld?
▪ Wetten gelden naar een betekenis: we zien elkaar als mensen. OF moet
het meet wetenschappelijk worden.
▪ Bvb: dating sites: iets uit de leefwereld (elkaar leren kennen) heeft nu een
invloed van wetenschap, met de algoritmen, enz.
• Misschien zijn er grenzen aan de rationaliseren van ons wereld.
o Bvb : komt in nieuwe stad en wilt nieuwe vrienden
hebben, maar op een efficiente manier.
▪ Persoonlijkheids vragen stellen aan studenten en
dan bevrinden met hen.
▪ Van rationele oogpunt is dat verdedigbaar, maar is
niet redelijk.
• Mensen worden uw onderzoeksobjecten.
• Redelijkheid en rationaliteit.
2. De « zingevende », « cognitieve » en « manipulatieve » interesses van de mens.
• Boek te lezen : A. Burms, H. De Dijn.
• 3 verlangens van de mens.
o 3 “interesses” van de mens (manieren van betrokken zijn).
▪ Cognitief.
▪ Manipulatief.
• De wetenschap is de methode om kennis te raken.
• De technologie is de uitstek om dingen te creëren, dingen dat we
willen.
▪ Zingevend.
• Verlang om een zinvol leven te hebben.
• Vaak wat wordt onderschat, in vergelijking met de twee andere die
worden overschat.
2a. Zingevend & cognitief.
• Stelling 1 : Er zijn activiteiten in ons leven die lijken te gaan over een ‘cognitieve
interesse’, maar die eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan.
2
, o Waarom communiceren mensen met elkaar?
▪ Rationale Antwoord: informatie uitwisselen. Zuiver over cognitieve
interessen.
• Maar 90% van wat we zeggen hebben niets mee te maken.
• Bvb: spreken over de weer.
o Door dit is er geen echte informatie uitwisseling. Het is
om elkaar te erkennen als buren, vrienden, mensen.
• Stelling 2 : Op het domein van de zingeving bestaat er redelijkheid en onredelijkheid. Wat
‘redelijk’ en ‘onredelijk’ is, is echter niet hetzelfde als wat vanuit cognitief oogpunt
‘rationeel’ en ‘irrationeel’ is.
o Bvb : als heel efficient wil weten als mijn partner mij bedriegdt. Misschien een
privé detective of een traker gebruiken op haar gsm.
▪ Op niveau van kennis verwerking is dat het meest efficient, maar als
partner dit ziet zou kwaad zijn. Omdat er geen vertrouw is.
▪ Maar door gewoon te spreken, is dat eigenlijk een onredelijk manier
omdat de partner zou gewoon kunnen liegen.
• Stelling 3 : Wetenschappelijke (cognititeve) bevindingen, zijn vaak slechts van relatief
belang voor de zingevende relaties in de leefwereld.
o Dingen die we weten via de wetenschap hebben een beperkte impact met de
manier die we omgaan (denk na de kleine filmpje).
o Er is een bepaalde irrelevantie.
▪ Aantrekkingskracht van de mensen blijkt te zijn door feromonen.
• « Groot nieuws », maar eigenlijk verandert dit niets.
o Fawlty towers – filmpje met de rode auto.
▪ Als illustratie door bioloog Richard Dawkins, ook gebracht door philosoof
Jan Verplaetse.
• Neurowetenschap tonen dat we eigenlijk geen contrôle hebben
over mensenlijjk gedracht, en dus is er geen vrijewil.
o En dus is er geen reden om mensen te straffen voor hun
daden.
o Even belachelijk om een mens te straffen en niet reparen,
alse en machien te straffen (de rode auto).
o De kennis over kwaad over elkaar moet verdwijnen, het
moet veranderen. Maar we zullen blijven elkaar straffen,
omdat er zijn dingen die gebeuren die onredelijk
wetenschapelijk zijn.
o Vergelijkbaar met iemand die voor een schilderij is, en een wetenschap zegt : « Er
is geen windmool, dat is allen maar verf. ».
2b. Zingevend & manipulatief.
• Stelling 1: Er zijn zaken in ons leven die lijken te gaan over onze ‘manipulatieve interesse’,
maar die eigenlijk fundamenteel over zingeving gaan (en die niet kunnen bereikt worden
door manipulatief handelen). Bijvoorbeeld: geluk en erkenning.
o Zoeken naar geluk.
▪ De mens is fundamenteel gericht op geluk. Geluk is het hebben van een
geluksgevoel. Daarom hebben we vrienden, liefderelaties, produceren
kinderen, om een geluks te voelen.
3
, ▪ Gedachte experiment, met de geluksmachine (staat in text). Programeren
een machine om alle gelukken te programeren. Volgens de phylosoof zou
weinig mensen dit kiezen.
• Probleem is dat je geen echt geluk ervaart. Geluk is eigenlijk
buiten onze controle.
o Zoeken naar erkenning en waarderin.
▪ Geluk is afhankelijk van erkenning van anders.
▪ Als zou kunnen helemaal manipuleren, met bvb pillen (niet illegale pillen)
zou er geen waarde aan dit erkenning.
• Stelling 2: De focus op de manipulatieve interesse kan uiteindelijk de zingevende
dimensie aantasten.
o De spheer van de politiek (buiten persoonlijke spheer) : altijd bepaalde relatie tot
uw land and burgerschap.
▪ Boek : « What money can’t buy ».
• Onderzoek in Zwitzerland : plaats om radioactief afval door te
bergen.
o Vragen aan burgers : kunnen we dit hier zitten ?
▪ 60-70% zei ja.
• Ze wilde de percentage hoger, dus ziedde : « een zeker bedrag
krijgen ». De percentage zakte naar 40%.
o Met geld, begonnen mensen te rekennen : misschien zal
de waarde van mijn huis zakken.
Conclusie – Zingeving en de andere interesses.
• ‘Mysterie’ (vs. ‘probleem’ -> moet opgelost worden).
o Zingeving heeft te maken met perplexiteit (verwondering, verbijstering,
verontwaardiging,…).
▪ Bvb: geraakt worden door een bepaalde persoon die aanspreekt.
▪ Vriendschap bestaat niet om problemen op te lossen.
• Betrokkenheid (vs. afstandelijkheid).
o Het heeft te maken met geraakt worden door de dingen, gevoelig zijn voor
bepaalde waardevolle zaken, eerder dan met nuchtere kennis.
• Afhankelijkheid (vs. controle).
o Het heeft te maken met zaken die noodzakelijkerwijs buiten onze controle vallen.
• Traditie (vs. innovatie).
o In onze omgang met deze ‘issues’ maken we gebruik van culturele en traditionele
elementen (omgangsvormen, rituelen, gebruiken, kunstwerken,…). Het gebruik
daarvan kan men op geen enkele manier rationeel verantwoorden.
▪ Bvb : te dure bieren drieken in cafés.
4
