Samenvatting Crossmediale Storytelling
Les 1 (28 september 2021): Wat is storytelling? – inhoudelijke introductie
1. Inleiding
1.1. Wat is storytelling?
Letterlijk uit het Engels: “vertellen van verhalen”
Waarom belangrijk? Kan mensen raken en betrekken.
Boek: elke keer als we een goed verhaal zien of horen, beginnen dezelfde onderdelen
van onze hersenen, die we zouden activeren als we bepaald gebeurtenissen live
meemaken, ook te werken Bv: omschrijving van eten
1.1.1. Historische wortels van storytelling-onderzoek
Historisch: onderzoek naar taal, tekst en verhaal
o Hoe wordt via taal en tekst vorm en structuur aan “realiteit” gegeven?
o Blootleggen van onderliggende narratieve structuren:
Aristoteles: plot => werk = Poetica
o Aristoteles => heeft analyses gemaakt op poëzie => verhaal
heeft een bepaald plot => tot op vandaag gehanteerd => 3
fases =>
o Begin (= expositie: locatie, wie zijn personages)
o Midden (vaak conflict vinden of probleem)
o Einde (= resolutie, oplossing)
Propp: werk = De morfologie van het toversprookje
o 31 onveranderlijke sequenties + 7 personages (dramatis
personae)
o Propp => onderzoek gedaan midden jaren 20 naar sprookjes =>
vastgesteld dat er 31 onveranderlijke sequenties zijn => vast
functies (morfonemen), opeenvolgingen, vaste zaken die
voorkomen => ook personages geanalyseerd => 7 (held, helper,
gezochte, prinses, ….)
Gemeenschappelijke tussen de twee? Opeenvolging en verandering
è Narratieve structuur: opeenvolging van gebeurtenissen, transformatie door ‘key
events’ “Something happened; or, better, someone’s telling someone else that
something happened” (Kreiswirth, 2000, p. 294).
1.1.2. De mens als storyteller (‘homo narrans’) centraal tijdens de narrativist turn
Narratieve aspect in andere disciplines gebruikt
Tijdens de narrativist turn krijgen verhalen een centrale plaats in meerdere disciplines
(psychologie, geschiedenis, genderstudies, sociologie, economie, enz.)
1
,Ook binnen de journalism studies zorgt de ‘narrativist turn’ ervoor dat storytelling als
paradigma opduikt.
Gevolg? Vanaf nu ook aandacht voor narratieve structuur van nieuwsverhalen!
Centraal plaatsen van manier waarop mens betekenis creëert via symbolen en naratieven
Mens als “symbol using, symbol making, and symbol-misusing animal” (Burke, 1966,
p. 6)
“Narrative is international, transhistorical, transcultural: it is simply there, like life
itself” (Barthes, 1979, p. 79)
Mens als “storytelling animal” (MacIntyre, 1981)
Fisher (1984) introduceert de term “homo narrans” en zet deze af tegen de
“rationele mens”
Homo Narrans = vertelende mens => mens gaat betekenis geven, symbolen gebruiken
1.1.3. Het narratief paradigma van Fisher (1984)
Mensen kiezen dus tussen verhalen keuze gebaseerd op waarden, gezond verstand,
geschiedenis, cultuur en door narratieve rationaliteit. Deze wordt opgedeeld in twee
aspecten.
Probability => over het plot, herkenbaar plot, of het verhaal gaat samenhangen (‘Je
moet het verhaal geloven, mag zo absurd zijn als je wilt, maar je moet het wel
geloven’)
Fidelity => berouwbaarheid, aansluiten bij eigen verhalen
1.2. Waarom is storytelling belangrijk voor journalistiek
Journalisten zijn in essentie storytellers die de sociale realiteit interpreteren en construeren.
2
,Journalisten gaan via de narratieve logica van verhalen informatie overbrengen aan een
breed publiek.
→ Hoe ondersteunen beeld en beeldregie de verhaallijnen? (verhalen vertellen in
beelden en geluiden)
→ Hoe maakt digitale omgeving stappen tussen mediavormen mogelijk om zo het
verhaal versterken? (mediavormen, genres)
→ Welke culturele kenmerken hebben een impact? (journalistieke cultuur, redactionele
organisatie)
→ Welke verhaallijnen kunnen we terugvinden?
1.2.1. Journalist, medium, ‘brand’ (merk), genre en format als storytellers
Journalisten zijn dus een tussenschakel. Maar ook het medium, het genre/ format en het
merk via dewelke het nieuws bij het publiek komt, hebben bepaalde eigenschappen die een
invloed hebben op wat uiteindelijk verschijnt of in beeld komt.
Nieuwaarden
Kenmerken van het medium Bv: keuzes voor printmedia zijn anders gedreven dan
voor audiovisuele media (beschikbaarheid van beeldmateriaal van groot belang)
Digitalisering Bv: De Stanaard die is begonnen met podcasts
Merk Bv: verschil tussen VRT en VTM
Individuele journalisten of redactieteams => sommige journalisten hebben hun eigen
persoonlijk vertelstijl waardoor ze ook aan personal branding doen Bv: Rudi Vrancks
Genres
1.2.2. De journalist als “objectieve” storyteller
Objectiviteit moet met een kritische blik worden beschouwd. Nieuws is altijd een construct.
Journalisten krijgen vaak het verwijt dat ze falen in het brengen van hun verhaal. Maar
media zijn geen doorgeefluiken van stakeholders. Journalisten gaan aan de slag om verhalen
te checken, te kaderen en te vergelijken met andere verhalen en standpunten.
Dus brengen ze verhalen die objectiviteit benaderen volgens professionele en ethische
criteria van de beroepsgroep.
1.2.3. Narratief onderzoek binnen journalistiek
Zelizer (2004, pp. 129-138)
Verschil hard vs. zacht nieuws
Literaire journalistiek
…
3 elementen (Van Krieken, 2019)
3
, Processen: socio-culturele proces van betekenisgeving
Producten: verhalen op zich
Praktijken: hoe krijgt storytelling vorm op redacties?
4
Les 1 (28 september 2021): Wat is storytelling? – inhoudelijke introductie
1. Inleiding
1.1. Wat is storytelling?
Letterlijk uit het Engels: “vertellen van verhalen”
Waarom belangrijk? Kan mensen raken en betrekken.
Boek: elke keer als we een goed verhaal zien of horen, beginnen dezelfde onderdelen
van onze hersenen, die we zouden activeren als we bepaald gebeurtenissen live
meemaken, ook te werken Bv: omschrijving van eten
1.1.1. Historische wortels van storytelling-onderzoek
Historisch: onderzoek naar taal, tekst en verhaal
o Hoe wordt via taal en tekst vorm en structuur aan “realiteit” gegeven?
o Blootleggen van onderliggende narratieve structuren:
Aristoteles: plot => werk = Poetica
o Aristoteles => heeft analyses gemaakt op poëzie => verhaal
heeft een bepaald plot => tot op vandaag gehanteerd => 3
fases =>
o Begin (= expositie: locatie, wie zijn personages)
o Midden (vaak conflict vinden of probleem)
o Einde (= resolutie, oplossing)
Propp: werk = De morfologie van het toversprookje
o 31 onveranderlijke sequenties + 7 personages (dramatis
personae)
o Propp => onderzoek gedaan midden jaren 20 naar sprookjes =>
vastgesteld dat er 31 onveranderlijke sequenties zijn => vast
functies (morfonemen), opeenvolgingen, vaste zaken die
voorkomen => ook personages geanalyseerd => 7 (held, helper,
gezochte, prinses, ….)
Gemeenschappelijke tussen de twee? Opeenvolging en verandering
è Narratieve structuur: opeenvolging van gebeurtenissen, transformatie door ‘key
events’ “Something happened; or, better, someone’s telling someone else that
something happened” (Kreiswirth, 2000, p. 294).
1.1.2. De mens als storyteller (‘homo narrans’) centraal tijdens de narrativist turn
Narratieve aspect in andere disciplines gebruikt
Tijdens de narrativist turn krijgen verhalen een centrale plaats in meerdere disciplines
(psychologie, geschiedenis, genderstudies, sociologie, economie, enz.)
1
,Ook binnen de journalism studies zorgt de ‘narrativist turn’ ervoor dat storytelling als
paradigma opduikt.
Gevolg? Vanaf nu ook aandacht voor narratieve structuur van nieuwsverhalen!
Centraal plaatsen van manier waarop mens betekenis creëert via symbolen en naratieven
Mens als “symbol using, symbol making, and symbol-misusing animal” (Burke, 1966,
p. 6)
“Narrative is international, transhistorical, transcultural: it is simply there, like life
itself” (Barthes, 1979, p. 79)
Mens als “storytelling animal” (MacIntyre, 1981)
Fisher (1984) introduceert de term “homo narrans” en zet deze af tegen de
“rationele mens”
Homo Narrans = vertelende mens => mens gaat betekenis geven, symbolen gebruiken
1.1.3. Het narratief paradigma van Fisher (1984)
Mensen kiezen dus tussen verhalen keuze gebaseerd op waarden, gezond verstand,
geschiedenis, cultuur en door narratieve rationaliteit. Deze wordt opgedeeld in twee
aspecten.
Probability => over het plot, herkenbaar plot, of het verhaal gaat samenhangen (‘Je
moet het verhaal geloven, mag zo absurd zijn als je wilt, maar je moet het wel
geloven’)
Fidelity => berouwbaarheid, aansluiten bij eigen verhalen
1.2. Waarom is storytelling belangrijk voor journalistiek
Journalisten zijn in essentie storytellers die de sociale realiteit interpreteren en construeren.
2
,Journalisten gaan via de narratieve logica van verhalen informatie overbrengen aan een
breed publiek.
→ Hoe ondersteunen beeld en beeldregie de verhaallijnen? (verhalen vertellen in
beelden en geluiden)
→ Hoe maakt digitale omgeving stappen tussen mediavormen mogelijk om zo het
verhaal versterken? (mediavormen, genres)
→ Welke culturele kenmerken hebben een impact? (journalistieke cultuur, redactionele
organisatie)
→ Welke verhaallijnen kunnen we terugvinden?
1.2.1. Journalist, medium, ‘brand’ (merk), genre en format als storytellers
Journalisten zijn dus een tussenschakel. Maar ook het medium, het genre/ format en het
merk via dewelke het nieuws bij het publiek komt, hebben bepaalde eigenschappen die een
invloed hebben op wat uiteindelijk verschijnt of in beeld komt.
Nieuwaarden
Kenmerken van het medium Bv: keuzes voor printmedia zijn anders gedreven dan
voor audiovisuele media (beschikbaarheid van beeldmateriaal van groot belang)
Digitalisering Bv: De Stanaard die is begonnen met podcasts
Merk Bv: verschil tussen VRT en VTM
Individuele journalisten of redactieteams => sommige journalisten hebben hun eigen
persoonlijk vertelstijl waardoor ze ook aan personal branding doen Bv: Rudi Vrancks
Genres
1.2.2. De journalist als “objectieve” storyteller
Objectiviteit moet met een kritische blik worden beschouwd. Nieuws is altijd een construct.
Journalisten krijgen vaak het verwijt dat ze falen in het brengen van hun verhaal. Maar
media zijn geen doorgeefluiken van stakeholders. Journalisten gaan aan de slag om verhalen
te checken, te kaderen en te vergelijken met andere verhalen en standpunten.
Dus brengen ze verhalen die objectiviteit benaderen volgens professionele en ethische
criteria van de beroepsgroep.
1.2.3. Narratief onderzoek binnen journalistiek
Zelizer (2004, pp. 129-138)
Verschil hard vs. zacht nieuws
Literaire journalistiek
…
3 elementen (Van Krieken, 2019)
3
, Processen: socio-culturele proces van betekenisgeving
Producten: verhalen op zich
Praktijken: hoe krijgt storytelling vorm op redacties?
4
