Medische vakken jaar 2
Oncologie
Kanker = ongecontroleerde deling van lichaamscellen
Maligniteit = kwaadaardige afwijking
Oncologie = kankerleer
Hyperplasie = te veel cellen worden gemaakt
Dysplasie = het worden misvormende maligne slechtwerkende cellen
Carcinoma in situ (gezwel in het epitheelcel):
- Dit is het voorstadium van een kanker, om de kanker te voorkomen.
- Geen doorgroei in omgeving (niet door het basaal membraam).
- Zodra het carcinoom erdoor heen breekt wordt het een invasieve kanker. Dit bijvoorbeeld bij borstkanker.
Ontstaanswijze
Alle mutaties zijn random en kunnen een fout geven bij het herkennen van de cel, waardoor dit leidt tot apoptose,
ongeremde celgroei, verminderde apoptose (geprogrammeerde celdood), angiogenese en onderdrukt
immuunsysteem.
Celveranderingen (mutaties) → transformatie (celatypie)
3 typen genen spelen een rol:
Als er een mutatie komt in deze genen, is het nadelig.
1. Tumorsuppressorgenen: genen die normaliter de groei van tumoren remmen.
2. Proto-oncogenen: genen die na activatie de groei stimuleren. Het soort gaspedaal van de cel, hierdoor
blijft de cel ‘aan’ staan en blijft hij door delen.
3. Herstelgenen: Genen die fouten herstellen die ontstaan tijdens de celdeling.
Ontstaanswijze: risicofactoren
Vaak ontstaan tumoren door multifactoren.
Endogene factoren Exogene factoren
• Genetische predispositie/erfelijkheid • Roken
• Bijv. BRCA 1 en 2 • Zonlicht
• Overgewicht • Voeding
• Hormonen • Alcohol
• Immunologische factoren • Ioniserende straling
• RT in de voorgeschiedenis
• Chemische stoffen
• Virussen/bacteriën
• Etc.
,Metastasering (kankercellen die losraken)
Uitzaaien naar andere delen van het lichaam.
Stap 1: losraken uit weefselverband
Stap 2: afbraak van extracellulaire matrix
Stap 3: migratie en vast zitten in vaten
Metastase in de lymfeklieren → lymfogeen.
Metastase door de bloedbaan →
hematogeen.
➔ Pulmonaal
➔ Hepatogeen
➔ Ossaal
Het hangt er van af in welke vat de kanker zich
bevindt en waar hij vast gaat komen te zitten.
Deze zorgen voor verstopping van de perifere
organen waarnaar de secundaire organen ook
onder kunnen lijden. Bijvoorbeeld eerst de
longen, waarna hij door gaat naar de
hersenen, lever etc.
Om de kanker te onderzoeken, wordt er biopt
genomen en onder een microscoop te kijken.
Weefseltype
• Carcinoom: maligne tumor
van epitheelweefsel
• Adenoom: benigne tumor van epitheelweefsel
• Sarcoom: maligne tumor van mesenchymaal (multipotente stamcellen) weefsel
• Fibroom: Benigne tumor van steunweefsel
Differentiatie graad
In hoeverre de tumorcellen lijken op normale cellen. Hoe slechter gedifferentieerd, hoe agressiever.
Graad 1: laaggradig
De kankercellen zijn goed gedifferentieerd. Dat betekent dat de tumorcellen voor een groot deel lijken op gezonde
cellen van het orgaan waarin ze zijn ontstaan. De kankercellen groeien meestal langzaam.
Graad 2: intermediair
De kankercellen zijn matig gedifferentieerd. Ze lijken steeds minder goed op gezonde cellen. De kankercellen
groeien meestal sneller dan normale cellen.
Graad 3: hooggradig
De kankercellen zijn slecht gedifferentieerd. Ze lijken vrijwel niet meer op gezond weefsel. Deze kankercellen
groeien bijna altijd veel sneller dan normale cellen.
Cytologie = celleer Histologie = weefselleer
Hoe? Hoe?
• Dunne naald (FNA), gelijk prikken in • Biopt (ook endoscopisch etc.)
de tumor • Resectie
• Afstrijken Voordeel:
• Lichaamsvloeistoffen • Definitieve diagnose
, Voordeel: • Aanvullende technieken mogelijk
• Snel Nadeel:
Nadeel: • Kost tijd
• Slechts losse cellen, geen
samenhang.
• Benigne/Maligne, niet specifiek.
De snijranden worden door de patholoog anatoom (PA) geclassificeerd. Snijvlakken vrij?
- R0 → microscopisch radicaal
- R1 → microscopisch irradicaal
- R2 → macroscopisch irradicaal
Beeldvorming:
- Gedeeltelijk → bv CT-
thorax/abdomen, CT-brein
- Gehele lichaam → PET-CT
Tumorrespons:
• Voor aanvang therapie
parameters kiezen die kan
worden vervolgd
• Evaluatie na 2 of 3 kuren of er
nog rest tumor aanwezig is.
TMN classificatie
Dit maakt gestandaardiseerde beoordeling en behandeling mogelijk. Deze classificatie bestaat voor elke
tumorsoort en is specifiek voor een bepaald type kanker.
TNM-classificatie is opgebouwd uit:
• T = Tumorgrootte, de diameter of mate van ingroei
• N = Node (lymfeklier), aantal/plaats van lymfeklieruitzaaiingen
• M = Metastasen (uitzaaiingen) op afstand van de tumor in bv andere organen, botten etc.
MDO (multidisciplinair overleg)
Na het maken van de CT-scans en andere opnames, wordt er een MDO uitgevoerd waar artsen, specialistische
verpleegkundigen, internisten, chirurgen, patholgen, radiotherapeuten, nucleair geneeskundige, radioloog, arts-
assistenten en co-assistenten.
Therapieën
- Curatief (genezend) of palliatief (symptoon bestrijding en het leven verlengen)
- Neo-adjuvant (voor de operatie)
- Primaire
- Adjuvant (na de operatie)
Neo-adjuvant Primair Adjuvant
Oncologie
Kanker = ongecontroleerde deling van lichaamscellen
Maligniteit = kwaadaardige afwijking
Oncologie = kankerleer
Hyperplasie = te veel cellen worden gemaakt
Dysplasie = het worden misvormende maligne slechtwerkende cellen
Carcinoma in situ (gezwel in het epitheelcel):
- Dit is het voorstadium van een kanker, om de kanker te voorkomen.
- Geen doorgroei in omgeving (niet door het basaal membraam).
- Zodra het carcinoom erdoor heen breekt wordt het een invasieve kanker. Dit bijvoorbeeld bij borstkanker.
Ontstaanswijze
Alle mutaties zijn random en kunnen een fout geven bij het herkennen van de cel, waardoor dit leidt tot apoptose,
ongeremde celgroei, verminderde apoptose (geprogrammeerde celdood), angiogenese en onderdrukt
immuunsysteem.
Celveranderingen (mutaties) → transformatie (celatypie)
3 typen genen spelen een rol:
Als er een mutatie komt in deze genen, is het nadelig.
1. Tumorsuppressorgenen: genen die normaliter de groei van tumoren remmen.
2. Proto-oncogenen: genen die na activatie de groei stimuleren. Het soort gaspedaal van de cel, hierdoor
blijft de cel ‘aan’ staan en blijft hij door delen.
3. Herstelgenen: Genen die fouten herstellen die ontstaan tijdens de celdeling.
Ontstaanswijze: risicofactoren
Vaak ontstaan tumoren door multifactoren.
Endogene factoren Exogene factoren
• Genetische predispositie/erfelijkheid • Roken
• Bijv. BRCA 1 en 2 • Zonlicht
• Overgewicht • Voeding
• Hormonen • Alcohol
• Immunologische factoren • Ioniserende straling
• RT in de voorgeschiedenis
• Chemische stoffen
• Virussen/bacteriën
• Etc.
,Metastasering (kankercellen die losraken)
Uitzaaien naar andere delen van het lichaam.
Stap 1: losraken uit weefselverband
Stap 2: afbraak van extracellulaire matrix
Stap 3: migratie en vast zitten in vaten
Metastase in de lymfeklieren → lymfogeen.
Metastase door de bloedbaan →
hematogeen.
➔ Pulmonaal
➔ Hepatogeen
➔ Ossaal
Het hangt er van af in welke vat de kanker zich
bevindt en waar hij vast gaat komen te zitten.
Deze zorgen voor verstopping van de perifere
organen waarnaar de secundaire organen ook
onder kunnen lijden. Bijvoorbeeld eerst de
longen, waarna hij door gaat naar de
hersenen, lever etc.
Om de kanker te onderzoeken, wordt er biopt
genomen en onder een microscoop te kijken.
Weefseltype
• Carcinoom: maligne tumor
van epitheelweefsel
• Adenoom: benigne tumor van epitheelweefsel
• Sarcoom: maligne tumor van mesenchymaal (multipotente stamcellen) weefsel
• Fibroom: Benigne tumor van steunweefsel
Differentiatie graad
In hoeverre de tumorcellen lijken op normale cellen. Hoe slechter gedifferentieerd, hoe agressiever.
Graad 1: laaggradig
De kankercellen zijn goed gedifferentieerd. Dat betekent dat de tumorcellen voor een groot deel lijken op gezonde
cellen van het orgaan waarin ze zijn ontstaan. De kankercellen groeien meestal langzaam.
Graad 2: intermediair
De kankercellen zijn matig gedifferentieerd. Ze lijken steeds minder goed op gezonde cellen. De kankercellen
groeien meestal sneller dan normale cellen.
Graad 3: hooggradig
De kankercellen zijn slecht gedifferentieerd. Ze lijken vrijwel niet meer op gezond weefsel. Deze kankercellen
groeien bijna altijd veel sneller dan normale cellen.
Cytologie = celleer Histologie = weefselleer
Hoe? Hoe?
• Dunne naald (FNA), gelijk prikken in • Biopt (ook endoscopisch etc.)
de tumor • Resectie
• Afstrijken Voordeel:
• Lichaamsvloeistoffen • Definitieve diagnose
, Voordeel: • Aanvullende technieken mogelijk
• Snel Nadeel:
Nadeel: • Kost tijd
• Slechts losse cellen, geen
samenhang.
• Benigne/Maligne, niet specifiek.
De snijranden worden door de patholoog anatoom (PA) geclassificeerd. Snijvlakken vrij?
- R0 → microscopisch radicaal
- R1 → microscopisch irradicaal
- R2 → macroscopisch irradicaal
Beeldvorming:
- Gedeeltelijk → bv CT-
thorax/abdomen, CT-brein
- Gehele lichaam → PET-CT
Tumorrespons:
• Voor aanvang therapie
parameters kiezen die kan
worden vervolgd
• Evaluatie na 2 of 3 kuren of er
nog rest tumor aanwezig is.
TMN classificatie
Dit maakt gestandaardiseerde beoordeling en behandeling mogelijk. Deze classificatie bestaat voor elke
tumorsoort en is specifiek voor een bepaald type kanker.
TNM-classificatie is opgebouwd uit:
• T = Tumorgrootte, de diameter of mate van ingroei
• N = Node (lymfeklier), aantal/plaats van lymfeklieruitzaaiingen
• M = Metastasen (uitzaaiingen) op afstand van de tumor in bv andere organen, botten etc.
MDO (multidisciplinair overleg)
Na het maken van de CT-scans en andere opnames, wordt er een MDO uitgevoerd waar artsen, specialistische
verpleegkundigen, internisten, chirurgen, patholgen, radiotherapeuten, nucleair geneeskundige, radioloog, arts-
assistenten en co-assistenten.
Therapieën
- Curatief (genezend) of palliatief (symptoon bestrijding en het leven verlengen)
- Neo-adjuvant (voor de operatie)
- Primaire
- Adjuvant (na de operatie)
Neo-adjuvant Primair Adjuvant
