Hoofdstuk 12 – De Tweede Wereldoorlog
12.1 Nazi-Duitsland en het fascisme in Europa
Eén volk, één rijk, één leider
Velen hoopten dat Hitler een einde zou maken aan de grote werkloosheid en
de vernederende bepalingen van het Verdrag van Versailles
Geloofden in Hitlers ideaal van een eensgezinde, trotse, welvarende en grote
Duitse natie
Op politiek gebied betekende dit de afschaffing van de democratie
In 1919 een democratisch republiek gesticht: Weimarrepubliek
– parlement sterk verdeeld en moeilijk besluiten nemen
Hitler zag dit als belangrijke oorzaak voor de ellendige staat waarin DL
verkeerde
Zijn ideologie, het nationaalsocialisme, ging ervan uit dat de oer-Duitse natie alleen
kon worden hersteld en versterkt onder een krachtige leider, wiens gezag niet ter
discussie stond (Führerprinzip)
In 1933 rijkskanselier: alle politieke partijen verboden, behalve die van
hemzelf NSDAP >> Duitse democratie ten einde
De nationaalsocialistische idealen werden door middel van propaganda op
grote schaal verspreid – partijdagen organiseren: aanwezigen imponeren en
een gevoel van verbondenheid geven
Wie van het ideaal afwijk had geen plaats in het nieuwe Duitsland.
Vijand nationaalsocialisme: kapitalisme, democratie en communisme
Openlijk verzetten of verdacht >> te maken met terreur en geweld door de
geheime staatspolitie en de knokploegen van de nazi’s
Kenmerkend voor nationaalsocialisme:
Extreme antisemitisme, Hitler voegde er racisme aan toe
Stelde dat er verschillen bestonden tussen menselijke rassen en dat ze
daarom verschillend behandeld moesten worden (discriminatie)
Germaans-Duitse, Arische ras bovenaan – joden, zigeuners lagere rassen
In Hitlers propaganda werden Joden ervan beschuldigd grote invloed te hebben op
het kapitalistische systeem
Uitsluiten Joodse inwoners uit de Duitse samenleving
In Neurenberger Wetten uit 1935 vastgelegd dat Joden niet meer mochten
trouwen met niet-Joden – Joden verloren hun burgerrechten
In de nacht van 9 op 10 november 1938 deden de nazi’s een georganiseerde
aanval (pogrom) op Joden in heel DL
In ‘Kristallnacht’ werden honderden synagogen, winkels en huizen
aangevallen en in brand gestoken
, Bij aantreden als leider van DL had Hitler beloofd om de economische problemen in
het land op te lossen
Ideologische basis van nationaalsocialistische economie: gedachte dat
werkgevers en werknemers deel waren van dezelfde ‘volksgemeenschap’ en
dus moesten samenwerken ipv. elkaar bestrijden
Eén grote staatsorganisatie, DAF, waar de arbeidsvoorwaarden werden
vastgesteld
Alle arbeiders lid >> klassenstrijd voorkomen en nationale eenheid en
economie versterken
Belangrijke prioriteit: bestrijden grote werkloosheid
Gemengd economie ingevoerd – wel ruimte voor privé-eigendom, maar de
staat greep ook fors in
Duitse economie niet afhankelijk van het buitenland
Algemeen belang telde, niet die van een individu
Hitler liet werklozen snelwegen aanleggen, nam ze op in het leger en zette ze
aan het werk in de wapenproductie
Zijn aanpak werkte. De werkloosheid verdween, al maakte de overheid wel
schulden. Daarbij schond Hitler ook het VvV dat beperkingen had opgelegd aan de
omvang van het Duitse leger en de bewapening.
Een groot deel van de bevolking had enorme waardering voor Hitlers daadkracht,
ook al was DL onder zijn leiding een totalitaire staat geworden.
Antisemitisme en fascisme in Europa
Vanaf de middeleeuwen was antisemitisme in heel EU waar te nemen.
Joden hele geschiedenis een minderheid >> makkelijk doelwit
Met name 19e eeuw: opkomen nationalisme >> antisemitisme laaide op en
drong door in hoogste kringen
Dreyfusaffaire: Joods-Franse officier beschuldigd van geheime informatie aan
de Duitse ambassade doorspelen >> levenslange gevangenisstraf op basis
van dubieuze bewijzen >> jaren later vrijgesproken
Zo oud als het antisemitisme was, zo jong was de ideologie van het
nationaalsocialisme.
Afgeleid van het fascisme
Opkomst te maken met de situatie na WOI
Vertrouwen in democratie en kapitalisme verloren
- politieke partijen werkten niet samen en niet stabiele regeringen
- begin jaren ‘20 economische problemen: gevoel dat parlementaire
democratie en economisch liberalisme tot onmacht zouden leiden
In DL en IT hadden de democratische regeringen vernederende
vredesverdragen moeten ondertekenen
Bang voor communisme die in andere landen voet aan de grond zou krijgen
>> zwakke, democratische regeringen vervangen
12.1 Nazi-Duitsland en het fascisme in Europa
Eén volk, één rijk, één leider
Velen hoopten dat Hitler een einde zou maken aan de grote werkloosheid en
de vernederende bepalingen van het Verdrag van Versailles
Geloofden in Hitlers ideaal van een eensgezinde, trotse, welvarende en grote
Duitse natie
Op politiek gebied betekende dit de afschaffing van de democratie
In 1919 een democratisch republiek gesticht: Weimarrepubliek
– parlement sterk verdeeld en moeilijk besluiten nemen
Hitler zag dit als belangrijke oorzaak voor de ellendige staat waarin DL
verkeerde
Zijn ideologie, het nationaalsocialisme, ging ervan uit dat de oer-Duitse natie alleen
kon worden hersteld en versterkt onder een krachtige leider, wiens gezag niet ter
discussie stond (Führerprinzip)
In 1933 rijkskanselier: alle politieke partijen verboden, behalve die van
hemzelf NSDAP >> Duitse democratie ten einde
De nationaalsocialistische idealen werden door middel van propaganda op
grote schaal verspreid – partijdagen organiseren: aanwezigen imponeren en
een gevoel van verbondenheid geven
Wie van het ideaal afwijk had geen plaats in het nieuwe Duitsland.
Vijand nationaalsocialisme: kapitalisme, democratie en communisme
Openlijk verzetten of verdacht >> te maken met terreur en geweld door de
geheime staatspolitie en de knokploegen van de nazi’s
Kenmerkend voor nationaalsocialisme:
Extreme antisemitisme, Hitler voegde er racisme aan toe
Stelde dat er verschillen bestonden tussen menselijke rassen en dat ze
daarom verschillend behandeld moesten worden (discriminatie)
Germaans-Duitse, Arische ras bovenaan – joden, zigeuners lagere rassen
In Hitlers propaganda werden Joden ervan beschuldigd grote invloed te hebben op
het kapitalistische systeem
Uitsluiten Joodse inwoners uit de Duitse samenleving
In Neurenberger Wetten uit 1935 vastgelegd dat Joden niet meer mochten
trouwen met niet-Joden – Joden verloren hun burgerrechten
In de nacht van 9 op 10 november 1938 deden de nazi’s een georganiseerde
aanval (pogrom) op Joden in heel DL
In ‘Kristallnacht’ werden honderden synagogen, winkels en huizen
aangevallen en in brand gestoken
, Bij aantreden als leider van DL had Hitler beloofd om de economische problemen in
het land op te lossen
Ideologische basis van nationaalsocialistische economie: gedachte dat
werkgevers en werknemers deel waren van dezelfde ‘volksgemeenschap’ en
dus moesten samenwerken ipv. elkaar bestrijden
Eén grote staatsorganisatie, DAF, waar de arbeidsvoorwaarden werden
vastgesteld
Alle arbeiders lid >> klassenstrijd voorkomen en nationale eenheid en
economie versterken
Belangrijke prioriteit: bestrijden grote werkloosheid
Gemengd economie ingevoerd – wel ruimte voor privé-eigendom, maar de
staat greep ook fors in
Duitse economie niet afhankelijk van het buitenland
Algemeen belang telde, niet die van een individu
Hitler liet werklozen snelwegen aanleggen, nam ze op in het leger en zette ze
aan het werk in de wapenproductie
Zijn aanpak werkte. De werkloosheid verdween, al maakte de overheid wel
schulden. Daarbij schond Hitler ook het VvV dat beperkingen had opgelegd aan de
omvang van het Duitse leger en de bewapening.
Een groot deel van de bevolking had enorme waardering voor Hitlers daadkracht,
ook al was DL onder zijn leiding een totalitaire staat geworden.
Antisemitisme en fascisme in Europa
Vanaf de middeleeuwen was antisemitisme in heel EU waar te nemen.
Joden hele geschiedenis een minderheid >> makkelijk doelwit
Met name 19e eeuw: opkomen nationalisme >> antisemitisme laaide op en
drong door in hoogste kringen
Dreyfusaffaire: Joods-Franse officier beschuldigd van geheime informatie aan
de Duitse ambassade doorspelen >> levenslange gevangenisstraf op basis
van dubieuze bewijzen >> jaren later vrijgesproken
Zo oud als het antisemitisme was, zo jong was de ideologie van het
nationaalsocialisme.
Afgeleid van het fascisme
Opkomst te maken met de situatie na WOI
Vertrouwen in democratie en kapitalisme verloren
- politieke partijen werkten niet samen en niet stabiele regeringen
- begin jaren ‘20 economische problemen: gevoel dat parlementaire
democratie en economisch liberalisme tot onmacht zouden leiden
In DL en IT hadden de democratische regeringen vernederende
vredesverdragen moeten ondertekenen
Bang voor communisme die in andere landen voet aan de grond zou krijgen
>> zwakke, democratische regeringen vervangen
