Inhoud
Overzicht internationaal procesrechtelijke problemen......................................1
Schema internationale bevoegdheid...................................................................5
Bevoegdheidsladder EEX- en EVEX-Verordening...............................................8
Commune bevoegdheidsrecht – hoofdlijnen wetboek van Rv...........................31
Schema erkenning en tenuitvoerlegging..........................................................35
Schema toepasselijk recht (conflictenrecht – algemeen).................................43
Schema verwijzingscategorieën (conflictenrecht – bijzonder).........................49
Overzicht internationaal procesrechtelijke problemen
Algemeen
In totaal bestaan er acht internationaal procesrechtelijke problemen.
Twee hiervan, internationale bevoegdheid en erkenning &
tenuitvoerlegging, komen op andere momenten uitgebreid aan de orde.
De volgende zes worden hieronder besproken:
o Toegang tot de Nederlandse rechter.
o Betekening.
o Procedure voor de Nederlandse rechter.
o Bewijs.
o Beslag en executie.
o Positie van staten en staatsorganen.
Volgt allemaal (met name) uit college => wordt volgens De Ly niet
voldoende besproken in het boek.
Toegang tot de Nederlandse rechter
Ziet op de vraag of en hoe een vreemdeling voor de Nederlandse rechter
kan optreden.
Uitgangspunt (art. 9 AB) => behoudens enkele wettelijke
uitzonderingen heeft iedereen toegang tot de rechter.
o Art. 224 Rv bevat zo’n uitzondering => vreemdelingen die
optreden als eisende, voegende of tussenkomende partij moeten op
verzoek van de gedaagde zekerheid kunnen stellen tot voldoening
van de proceskosten en eventuele schadevergoedingen.
Lid 2 bevat uitzonderingen => leidt er toe dat het artikel in
de praktijk heel weinig gebruik wordt.
Betekening
Technisch en complex wegens de veelheid van bronnen.
Juiste betekening is van belang zodat de belangen/rechten van de
gedaagde worden gewaarborgd.
o Dit houdt in dat hij op een betrouwbare wijze op de hoogte wordt
gebracht van een tegen hem in het buitenland gestarte procedure
(en niet zomaar in een procedure wordt gesleurd).
Fouten in de betekening (betekenismanco’s) blijven de eiser de gehele
procedure achtervolgen.
o Kan leiden tot fatale exceptie (geen executie van het vonnis) of
worden gebruikt door de gedaagde om de procedure te vertragen.
Betekeningsrecht valt uiteen in de volgende driepoot (val je niet onder de
eerste, dan ga je verder etc.):
o Europese Betekeningsverordening.
1
, Geldt voor alle lidstaten (ook Denemarken en Ierland). VK
heeft een overgangsperiode tot en met 31 december 2020,
daarna geldt deze verordening niet meer voor hen.
Zorgt ervoor dat in iedere lidstaat wordt gewerkt met twee
instanties: een verzendende en een ontvangende instelling
(gedecentraliseerde betekening). In Nederland zijn dit
deurwaarders en de gerechten.
Verzending tussen deze instanties is niet aan
vormvoorschriften gebonden. Wel moet een (i)
standaardformulier worden gebruikt (ii) dat is
opgesteld in de officiële taal van het land van
ontvangst of een andere door hen aanvaardde taal en
(iii) de stukken moeten overeenstemmen met de
originele stukken en leesbaar zijn.
Formeel toepassingsgebied => de verzender en
geadresseerde moeten in verschillende lidstaten verblijven.
Materieel toepassingsgebied => burgerlijke en handelszaken
en ziet op gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken.
o Haags Betekeningsverdrag 1965.
Zal dus gaan om een niet-lidstaat (anders gebruik je de
verordening => die is makkelijker, sneller en goedkoper). De
landen die lid zijn vind je hier.
o Het commune recht (art. 54-56 Rv).
Voor landen die niet zijn aangesloten bij bovenstaande
regelingen.
Er zijn twee mogelijkheden:
De buitenlandse/werkelijke verblijfsplaats is bekend
=> dan moeten de dagvaarding en andere exploten
worden betekend aan het OM. Het OM zorgt voor
doorzending aan het Ministerie van BuZa.
o Dagvaardingstermijn is dan drie maanden (art.
115 lid 2 Rv).
Geen bekende woonplaats? Dan ook betekening aan
OM + publicatie van het exploot in de Staatscourant.
Procedure voor de Nederlandse rechter
Welk recht is van toepassing op de procedure? Wat is de procestaal en
wie betaalt de proceskosten? Gelden de regels die gelden voor een
normale procedure in Nederland (m.u.v. bevoegdheidsregels) of is sprake
van een multilaterale methode?
In beginsel geldt art. 10:3 BW => Nederlands recht is van toepassing op
Nederlandse procedures (lex fori).
o Echter wel lastig, want alleen formeel/procesrechtelijke vragen
vallen hieronder. Materieelrechtelijke vragen vallen hierbuiten (die
vallen onder het toepasselijk recht).
Bewijs
Bewijsvoering kan lastig zijn in internationale procedures, omdat
bewijsstukken en/of getuigen zich in het buitenland bevinden.
Bewijsrecht bestaat uit meerdere aspecten:
o Formeel => kun je een getuige horen? Wie kan als getuige gehoord
worden? Hoe moet een getuige gehoord worden? Kan de rechter
een deskundige benoemen? Etc.
Valt onder het procesrecht.
2
, o Materieel => wie draagt de bewijslast? Zijn er bewijsvermoedens?
Wordt meegetrokken in het materieel recht.
o Bewijsmaatregelen.
Voor de bewijsmaatregelen gebruik je de volgende driepoot:
o Europese Bewijsverordening.
Geldt voor alle lidstaten m.u.v. Denemarken (en VK na 31
december 2020).
Bewijsgaring volgens de verordening heeft het karakter van
rechtshulp en is niet exclusief, dus nationale bepalingen
inzake internationale bewijsgaring blijven van toepassing.
o Haags Bewijsverdrag 1970.
De landen die lid zijn vind je hier.
Kent twee belangrijke regelingen:
Rogatoire commissies => bewijsopdracht die wordt
gegeven aan een Nederlandse rechter om in het
buitenland bewijsmaatregelen te nemen met
toestemming van dat buitenland.
o Het laat dus toe om bewijsmaatregelen in een
ander land te verrichten, eventueel zelfs met de
sterke hand van dat buitenland.
Pre-trial discovery of documents
o In common law wordt veel meer belang gehecht
aan bewijs. In het kader daarvan moeten er in
civiele procedures veel meer bewijsstukken
overgelegd worden in common law dan wij in
Nederland gewend zijn. De procedure in
common law is daarbij veel meer accusatoir,
namelijk partijen zijn baas van de procedure en
de taak van de rechter is daar veel anders. De
rechter is primair lijdelijk.
o Dat betekent dat je voorafgaand aan de zitting
(pre-trial) aan de wederpartij om documenten
gaat vragen. Dit kan gaan om tienduizenden
documenten, aangezien er geen trechterfunctie
is en het niet verstrekken van bepaalde
documenten verstrekkende gevolgen kan
hebben.
o Let op: dit kan niet in Nederland, omdat
Nederland dit krachtens het verdrag niet
toestaat.
o Is heel duur (door de veelheid van documenten),
maar is ook heel goed voor de
waarheidsvinding.
o Het commune recht (art. 176 Rv).
Voorziet onder meer in de rogatoire commissie met behulp
waarvan handelingen tot verkrijging van bewijs of andere
gerechtelijke handelingen in het buitenland.
Hiërarchie tussen deze regelingen => zijn facultatief en beogen
bewijsvergaring makkelijker te maken, waardoor zij elkaar niet uitsluiten.
Beslag en executie
3
Overzicht internationaal procesrechtelijke problemen......................................1
Schema internationale bevoegdheid...................................................................5
Bevoegdheidsladder EEX- en EVEX-Verordening...............................................8
Commune bevoegdheidsrecht – hoofdlijnen wetboek van Rv...........................31
Schema erkenning en tenuitvoerlegging..........................................................35
Schema toepasselijk recht (conflictenrecht – algemeen).................................43
Schema verwijzingscategorieën (conflictenrecht – bijzonder).........................49
Overzicht internationaal procesrechtelijke problemen
Algemeen
In totaal bestaan er acht internationaal procesrechtelijke problemen.
Twee hiervan, internationale bevoegdheid en erkenning &
tenuitvoerlegging, komen op andere momenten uitgebreid aan de orde.
De volgende zes worden hieronder besproken:
o Toegang tot de Nederlandse rechter.
o Betekening.
o Procedure voor de Nederlandse rechter.
o Bewijs.
o Beslag en executie.
o Positie van staten en staatsorganen.
Volgt allemaal (met name) uit college => wordt volgens De Ly niet
voldoende besproken in het boek.
Toegang tot de Nederlandse rechter
Ziet op de vraag of en hoe een vreemdeling voor de Nederlandse rechter
kan optreden.
Uitgangspunt (art. 9 AB) => behoudens enkele wettelijke
uitzonderingen heeft iedereen toegang tot de rechter.
o Art. 224 Rv bevat zo’n uitzondering => vreemdelingen die
optreden als eisende, voegende of tussenkomende partij moeten op
verzoek van de gedaagde zekerheid kunnen stellen tot voldoening
van de proceskosten en eventuele schadevergoedingen.
Lid 2 bevat uitzonderingen => leidt er toe dat het artikel in
de praktijk heel weinig gebruik wordt.
Betekening
Technisch en complex wegens de veelheid van bronnen.
Juiste betekening is van belang zodat de belangen/rechten van de
gedaagde worden gewaarborgd.
o Dit houdt in dat hij op een betrouwbare wijze op de hoogte wordt
gebracht van een tegen hem in het buitenland gestarte procedure
(en niet zomaar in een procedure wordt gesleurd).
Fouten in de betekening (betekenismanco’s) blijven de eiser de gehele
procedure achtervolgen.
o Kan leiden tot fatale exceptie (geen executie van het vonnis) of
worden gebruikt door de gedaagde om de procedure te vertragen.
Betekeningsrecht valt uiteen in de volgende driepoot (val je niet onder de
eerste, dan ga je verder etc.):
o Europese Betekeningsverordening.
1
, Geldt voor alle lidstaten (ook Denemarken en Ierland). VK
heeft een overgangsperiode tot en met 31 december 2020,
daarna geldt deze verordening niet meer voor hen.
Zorgt ervoor dat in iedere lidstaat wordt gewerkt met twee
instanties: een verzendende en een ontvangende instelling
(gedecentraliseerde betekening). In Nederland zijn dit
deurwaarders en de gerechten.
Verzending tussen deze instanties is niet aan
vormvoorschriften gebonden. Wel moet een (i)
standaardformulier worden gebruikt (ii) dat is
opgesteld in de officiële taal van het land van
ontvangst of een andere door hen aanvaardde taal en
(iii) de stukken moeten overeenstemmen met de
originele stukken en leesbaar zijn.
Formeel toepassingsgebied => de verzender en
geadresseerde moeten in verschillende lidstaten verblijven.
Materieel toepassingsgebied => burgerlijke en handelszaken
en ziet op gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken.
o Haags Betekeningsverdrag 1965.
Zal dus gaan om een niet-lidstaat (anders gebruik je de
verordening => die is makkelijker, sneller en goedkoper). De
landen die lid zijn vind je hier.
o Het commune recht (art. 54-56 Rv).
Voor landen die niet zijn aangesloten bij bovenstaande
regelingen.
Er zijn twee mogelijkheden:
De buitenlandse/werkelijke verblijfsplaats is bekend
=> dan moeten de dagvaarding en andere exploten
worden betekend aan het OM. Het OM zorgt voor
doorzending aan het Ministerie van BuZa.
o Dagvaardingstermijn is dan drie maanden (art.
115 lid 2 Rv).
Geen bekende woonplaats? Dan ook betekening aan
OM + publicatie van het exploot in de Staatscourant.
Procedure voor de Nederlandse rechter
Welk recht is van toepassing op de procedure? Wat is de procestaal en
wie betaalt de proceskosten? Gelden de regels die gelden voor een
normale procedure in Nederland (m.u.v. bevoegdheidsregels) of is sprake
van een multilaterale methode?
In beginsel geldt art. 10:3 BW => Nederlands recht is van toepassing op
Nederlandse procedures (lex fori).
o Echter wel lastig, want alleen formeel/procesrechtelijke vragen
vallen hieronder. Materieelrechtelijke vragen vallen hierbuiten (die
vallen onder het toepasselijk recht).
Bewijs
Bewijsvoering kan lastig zijn in internationale procedures, omdat
bewijsstukken en/of getuigen zich in het buitenland bevinden.
Bewijsrecht bestaat uit meerdere aspecten:
o Formeel => kun je een getuige horen? Wie kan als getuige gehoord
worden? Hoe moet een getuige gehoord worden? Kan de rechter
een deskundige benoemen? Etc.
Valt onder het procesrecht.
2
, o Materieel => wie draagt de bewijslast? Zijn er bewijsvermoedens?
Wordt meegetrokken in het materieel recht.
o Bewijsmaatregelen.
Voor de bewijsmaatregelen gebruik je de volgende driepoot:
o Europese Bewijsverordening.
Geldt voor alle lidstaten m.u.v. Denemarken (en VK na 31
december 2020).
Bewijsgaring volgens de verordening heeft het karakter van
rechtshulp en is niet exclusief, dus nationale bepalingen
inzake internationale bewijsgaring blijven van toepassing.
o Haags Bewijsverdrag 1970.
De landen die lid zijn vind je hier.
Kent twee belangrijke regelingen:
Rogatoire commissies => bewijsopdracht die wordt
gegeven aan een Nederlandse rechter om in het
buitenland bewijsmaatregelen te nemen met
toestemming van dat buitenland.
o Het laat dus toe om bewijsmaatregelen in een
ander land te verrichten, eventueel zelfs met de
sterke hand van dat buitenland.
Pre-trial discovery of documents
o In common law wordt veel meer belang gehecht
aan bewijs. In het kader daarvan moeten er in
civiele procedures veel meer bewijsstukken
overgelegd worden in common law dan wij in
Nederland gewend zijn. De procedure in
common law is daarbij veel meer accusatoir,
namelijk partijen zijn baas van de procedure en
de taak van de rechter is daar veel anders. De
rechter is primair lijdelijk.
o Dat betekent dat je voorafgaand aan de zitting
(pre-trial) aan de wederpartij om documenten
gaat vragen. Dit kan gaan om tienduizenden
documenten, aangezien er geen trechterfunctie
is en het niet verstrekken van bepaalde
documenten verstrekkende gevolgen kan
hebben.
o Let op: dit kan niet in Nederland, omdat
Nederland dit krachtens het verdrag niet
toestaat.
o Is heel duur (door de veelheid van documenten),
maar is ook heel goed voor de
waarheidsvinding.
o Het commune recht (art. 176 Rv).
Voorziet onder meer in de rogatoire commissie met behulp
waarvan handelingen tot verkrijging van bewijs of andere
gerechtelijke handelingen in het buitenland.
Hiërarchie tussen deze regelingen => zijn facultatief en beogen
bewijsvergaring makkelijker te maken, waardoor zij elkaar niet uitsluiten.
Beslag en executie
3
