Gezondheidsbevordering
Hoofdstuk 1 : Begrippen en beleid
1.1 Het ontstaan van gezondheidsbevordering
Werk in fabriek ➔ Gezondheidsproblemen
Belangrijkste realisaties 20e eeuw gezondheid :
- Vaccins
- Hygiënemaatregelen
- ➔ Infecties kunnen niet langer verspreiden
2e helft 20e eeuw :
- Minder preventie door ontwikkeling in geneeskunde, nu meer genezen
Mensen sterven nu sneller aan chronische ziekte dan aan infectieziekte
Nu meer gezondheidswinst door leefstijlverandering dan door hygiëne
Belangrijkste leefstijlgedragingen :
- BRAVO :
o Invloed op risico van ziekten (H&V,…)
o B = bewegen
o R = roken
o A = alcohol
o V = voeding
o O = ontspanning
1985 WHO :
- Rapport over belang van meer welvaartziekten
- Meer chronische ziekten door individueel gedrag, dan door omgeving
1.2 Geschiedenis van de gezondheidsbevordering in België
Chronologische mijlpalen :
- 1980 : Vlaanderen wordt bevoegd voor preventieve beleid
- Gemeenschappen krijgen bevoegdheid over gezondheidsbeleid
- 1991 : oprichting Vlaams instituut voor gezondheidspromotie (VIG) :
o = Coördinerend bij thema’s zoals voeding & tabak
- 1996 : oprichting Vlaamse gezondheidsraad :
o Er waren te veel verschillende soorten actoren, waardoor tegenstrijdige info gegeven
werd
▪ ➔ Logo (lokaal gezondheidsoverleg) opgericht
o 1998 : 1e gezondheidsdoelstellingen
1
, ▪ Doel = Gezondheidswerkers beter oriënteren
- 1997 : VIG wordt expertisecentrum
- 2003 : decreet betreffende preventieve gezondheidsbeleid
- 2006 : samenwerking tussen ministers over gezondheidsbeleid op school
o Vernieuwd concept Gezonde school
- 2008 : nieuwe Vlaamse doelstellingen + actieplannen
- 2009 : VIG → VIGEZ, nieuwe structuur & logo’s
- 2017 : VIGEZ → Vlaams Instituut Gezond Leven
1.3 Een pragmatische indeling van de preventieve gezondheidszorg
Preventieve gezondheidszorg heeft verschillende strategieën :
Gezondheidsbescherming :
- Maatregelen zonder directe tussenkomst van burger
- Bv voedselveiligheid bewaken
- Routinematig opgenomen
- Voorkomen schade aan gezondheid
- Technische voorschriften die op EU niveau / federaal niveau gegeven zijn
Ziektepreventie :
- Maatregelen om specifieke ziekten / problemen te voorkomen
- Bv vaccinatie
- K&G, CLB, arbeidsgeneeskunde, eerstelijnszorg,…
- = ‘Medische geneeskunde’
Gezondheidsbevordering :
- Richt op fysieke & sociale omgeving & leefstijl mensen om gezondheid te verbeteren /
behouden & ziekte te voorkomen
- Bv rookverbod
- Meestal buiten gezondheidszorg
- Multidisciplinair
- Minder gestructureerd
- Vertrekt vanuit gezonde populatie & geeft mogelijkheid om gezondheid nog verder te
verbeteren
Preventie bestaat soms uit een mix van de strategieën, bv H&V :
- Bescherming = Reglementering op samenstelling sigaret
- Bevordering = Rookverbod
- Ziektepreventie = Rookstopbegeleiding
2
, Verschil ziektepreventie – gezondheidsbevordering :
Ziektepreventie Gezondheidsbevordering
Vertrekpunt Ziekte Gezondheid
Doelgroep Risicogroep Algemene populatie
Oriëntatie Negatief Positief
Actoren Medici Deskundigen van verschillende
sectoren
1.4 Een indeling obv ziekteproces
Meer gebruikt
Bestaat uit 3 concepten :
- Primaire preventie
- Secundaire preventie
- Tertiaire preventie
- Soms ook primordiale & quaternaire preventie
1.4.1 Het concept : Ziekte
Illness :
- Het gaat om zich ziek voelen, ongezond voelen
- = Subjectieve ervaring van pijn / ongemak
- Mannen voelen zich iets gezonder dan vrouwen
o Vanaf 75jaar nog maar 50% gezond voelen
- = Subjectieve ongezondheid
Disease :
- Er is een objectieve, vast te stellen afwijking
- Je kan ziek zijn zonder je ziek te voelen
- Er zijn meer mannen dan vrouwen met hartinfarct, vanaf +75j andersom
Sickness :
- = ‘Ziektegedrag’
o Sommige tonen specifiek gedrag als ze ziek zijn
o Je kan je ziek gedragen, zonder ziek te zijn
- Belangrijkste oorzaken van 2/3 zijn locomotorische aandoeningen :
o Osteoporose, reuma
o Ook H&V & psychische aandoeningen
3
Hoofdstuk 1 : Begrippen en beleid
1.1 Het ontstaan van gezondheidsbevordering
Werk in fabriek ➔ Gezondheidsproblemen
Belangrijkste realisaties 20e eeuw gezondheid :
- Vaccins
- Hygiënemaatregelen
- ➔ Infecties kunnen niet langer verspreiden
2e helft 20e eeuw :
- Minder preventie door ontwikkeling in geneeskunde, nu meer genezen
Mensen sterven nu sneller aan chronische ziekte dan aan infectieziekte
Nu meer gezondheidswinst door leefstijlverandering dan door hygiëne
Belangrijkste leefstijlgedragingen :
- BRAVO :
o Invloed op risico van ziekten (H&V,…)
o B = bewegen
o R = roken
o A = alcohol
o V = voeding
o O = ontspanning
1985 WHO :
- Rapport over belang van meer welvaartziekten
- Meer chronische ziekten door individueel gedrag, dan door omgeving
1.2 Geschiedenis van de gezondheidsbevordering in België
Chronologische mijlpalen :
- 1980 : Vlaanderen wordt bevoegd voor preventieve beleid
- Gemeenschappen krijgen bevoegdheid over gezondheidsbeleid
- 1991 : oprichting Vlaams instituut voor gezondheidspromotie (VIG) :
o = Coördinerend bij thema’s zoals voeding & tabak
- 1996 : oprichting Vlaamse gezondheidsraad :
o Er waren te veel verschillende soorten actoren, waardoor tegenstrijdige info gegeven
werd
▪ ➔ Logo (lokaal gezondheidsoverleg) opgericht
o 1998 : 1e gezondheidsdoelstellingen
1
, ▪ Doel = Gezondheidswerkers beter oriënteren
- 1997 : VIG wordt expertisecentrum
- 2003 : decreet betreffende preventieve gezondheidsbeleid
- 2006 : samenwerking tussen ministers over gezondheidsbeleid op school
o Vernieuwd concept Gezonde school
- 2008 : nieuwe Vlaamse doelstellingen + actieplannen
- 2009 : VIG → VIGEZ, nieuwe structuur & logo’s
- 2017 : VIGEZ → Vlaams Instituut Gezond Leven
1.3 Een pragmatische indeling van de preventieve gezondheidszorg
Preventieve gezondheidszorg heeft verschillende strategieën :
Gezondheidsbescherming :
- Maatregelen zonder directe tussenkomst van burger
- Bv voedselveiligheid bewaken
- Routinematig opgenomen
- Voorkomen schade aan gezondheid
- Technische voorschriften die op EU niveau / federaal niveau gegeven zijn
Ziektepreventie :
- Maatregelen om specifieke ziekten / problemen te voorkomen
- Bv vaccinatie
- K&G, CLB, arbeidsgeneeskunde, eerstelijnszorg,…
- = ‘Medische geneeskunde’
Gezondheidsbevordering :
- Richt op fysieke & sociale omgeving & leefstijl mensen om gezondheid te verbeteren /
behouden & ziekte te voorkomen
- Bv rookverbod
- Meestal buiten gezondheidszorg
- Multidisciplinair
- Minder gestructureerd
- Vertrekt vanuit gezonde populatie & geeft mogelijkheid om gezondheid nog verder te
verbeteren
Preventie bestaat soms uit een mix van de strategieën, bv H&V :
- Bescherming = Reglementering op samenstelling sigaret
- Bevordering = Rookverbod
- Ziektepreventie = Rookstopbegeleiding
2
, Verschil ziektepreventie – gezondheidsbevordering :
Ziektepreventie Gezondheidsbevordering
Vertrekpunt Ziekte Gezondheid
Doelgroep Risicogroep Algemene populatie
Oriëntatie Negatief Positief
Actoren Medici Deskundigen van verschillende
sectoren
1.4 Een indeling obv ziekteproces
Meer gebruikt
Bestaat uit 3 concepten :
- Primaire preventie
- Secundaire preventie
- Tertiaire preventie
- Soms ook primordiale & quaternaire preventie
1.4.1 Het concept : Ziekte
Illness :
- Het gaat om zich ziek voelen, ongezond voelen
- = Subjectieve ervaring van pijn / ongemak
- Mannen voelen zich iets gezonder dan vrouwen
o Vanaf 75jaar nog maar 50% gezond voelen
- = Subjectieve ongezondheid
Disease :
- Er is een objectieve, vast te stellen afwijking
- Je kan ziek zijn zonder je ziek te voelen
- Er zijn meer mannen dan vrouwen met hartinfarct, vanaf +75j andersom
Sickness :
- = ‘Ziektegedrag’
o Sommige tonen specifiek gedrag als ze ziek zijn
o Je kan je ziek gedragen, zonder ziek te zijn
- Belangrijkste oorzaken van 2/3 zijn locomotorische aandoeningen :
o Osteoporose, reuma
o Ook H&V & psychische aandoeningen
3
