Introduction
psychiatrische stoornissen: stoornissen in de psychologische functie die
ernstig genoeg zijn om behandeling te vereisen. Ze zijn moeilijk te
diagnosticeren. Daarom wordt de diagnose geleid door de DSM-5.
Er zijn 2 belangrijke moeilijkheden bij het diagnosticeren:
1) Patiënten die aan dezelfde stoornis lijden, vertonen vaak verschillende
symptomen.
2) Patiënten die aan verschillende stoornissen lijden, vertonen vaak veel
van dezelfde symptomen.
Schizophrenia
Schizofrenie betekent 'de splitsing van psychische functies' → de verstoring van de integratie
tussen emotie, gedachten en actie.
● het is een ernstige psychiatrische stoornis.
● komt voor bij 1 procent van alle individuen.
● begint vaak in de adolescentie of vroege volwassenheid.
LO 2.1 - What Is Schizophrenia
Het is moeilijk om schizofrenie te definiëren omdat de symptomen sterk
overlappen met andere psychiatrische stoornissen. De DSM-5 gebruikt het
label 'schizofrenie spectrum stoornissen' voor het categoriseren van gevallen
van schizofrenie. twee soorten symptomen:
1) positieve symptomen: symptomen die lijken te wijzen op een overschot
aan typische functie.
2) negatieve symptomen: symptomen die lijken te wijzen op een
vermindering/verlies van typische functie.
positieve symptomen negatieve symptomen
wanen: het gevoel gecontroleerd/gevolgd affectieve vervlakking: verminderde
te worden of grootsheid emotionele expressie
hallucinaties: beeldende stemmen die avolitie: vermindering/afwezigheid
opmerkingen maken of je vertellen wat je van motivatie
moet doen
ongepast affect: reageren met een catatonie: bewegingloos blijven,
ongepaste emotionele reactie op vaak in ongemakkelijke posities
positieve/negatieve gebeurtenissen gedurende langere periodes
verwarde spraak of gedachte: onlogisch
denken
vreemd gedrag: rijmen tijdens het praten,
moeite met dagelijkse taken
,De frequente terugkeer van elk van deze 2 symptomen gedurende 1 maand leidt tot de diagnose
schizofrenie → als 1 van de symptomen wanen, hallucinaties of verwarde spraak is.
LO 2.2 - Discovery of the First Antipsychotic Drugs
1950: het eerste antipsychotisch medicijn → medicijn om bepaalde symptomen van
schizofrenie en bipolaire stoornis te behandelen: chlorpromazine.
oorspronkelijk een antihistamine → had kalmerend effect op patiënten →
zou een effect kunnen hebben op patiënten met psychose (een verlies van
contact met de werkelijkheid).
● chloorpromazine verlicht de symptomen van schizofrenie
● emotioneel afgestopte patiënten met schizofrenie worden erdoor
geactiveerd.
● het is geen geneesmiddel → het vermindert vaak de ernst van de symptomen voldoende
om patiënten te kunnen ontslaan
reserpine: actief ingrediënt van de snakeroot plant → had een antipsychotische werking
● wordt niet meer gebruikt want het veroorzaakt een daling van de
bloeddruk als je de dosis gebruikt die nodig is voor de behandeling
2 overeenkomsten van chlorpromazine en reserpine
1) het antipsychotische effect van beide geneesmiddelen werkt na 2 tot 3
weken
2) het antipsychotische effect gaat gepaard met motorische effecten die
vergelijkbaar zijn met de symptomen van de ziekte van Parkinson
→ chlorpromazine en reserpine zijn phenothiazines
LO 2.3 - The Dopamine Theory of Schizophrenia
verstoring van de dopamine transmissie kan zowel de ziekte van Parkinson veroorzaken als het
antipsychotische effect van chlorpromazine en reserpine → dopamine theorie van
schizofrenie: schizofrenie wordt veroorzaakt door teveel dopamine. 2 feiten:
1) reserpine vermindert dopamine en andere monoaminen in de hersenen
door het afbreken van de synaptische blaasjes waarin
neurotransmitters worden opgeslagen.
2) medicijnen als amfetamine en cocaïne de extracellulaire niveaus van
dopamine en andere monoaminen in de hersenen verhogen → waardoor je
symptomen van schizofrenie kan ervaren
1963: Carlsson & Lindqvist - beoordeelden de effecten van chloorpromazine op
de extracellulaire niveaus (de hoeveelheid stoffen buiten de cellen) van
dopamine en zijn metabolieten (stoffen die ontstaan door de afbraak van een
stof in cellen)
● extracellulaire niveaus van dopamine veranderden niet door
chlorpromazine
● extracellulaire niveaus van metabolieten waren wel gestegen
conclusie: beide chloorpromazine en reserpine blokkeren de communicatie bij
dopamine synapsen, maar ze doen dit op verschillende manieren:
, ● reserpine door de hersenen te ontdoen van dopamine
● chloorpromazine door te binden aan dopamine-receptoren.
chlorpromazine is een receptorblokker (de eerste): het
bindt aan dopamine receptoren zonder ze te activeren → hierdoor
kan dopamine de receptoren niet activeren
de belangrijkste factor van schizofrenie: veel
activiteit in de dopaminereceptoren
1970: Snyder
Antipsychotische medicijnen hebben een sterke
affiniteit (voorkeur) voor binding aan dopamine
receptoren. maar er zijn uitzonderingen:
- haloperidol: lage affiniteit voor dopamine
receptoren
conclusie: dopamine bindt zich niet aan 1 soort
receptor, maar 5 soorten.
phenothiazines: binden allemaal aan D1 en D2 receptors
→ chlorpromazine etc.
butyrophenones: binden alleen aan D2 receptors.
→ haloperidol etc.
schizofrenie wordt dus veroorzaakt door hyperactiviteit
specifiek in D2 receptoren → ipv dopamine receptoren
typische antipsychotica: eerste generatie antipsychotica.
er zijn twee dingen die niet verklaard kunnen worden met
de D2 theorie:
1) effecten van deze antipsychotica zijn de eerste
weken niet zichtbaar
2) alle antipsychotica zijn alleen effectief voor de
positieve symptomen en niet in de negatieve
de huidige theorie: overmatige activiteit op de D2-receptoren is één factor bij
de aandoening, maar er zijn nog veel meer factoren
LO 2.4 - Schizophrenia: Beyond the Dopamine theory
atypische antipsychotica: medicijnen die effectief zijn tegen schizofrenie,
maar binden niet sterk aan D2 receptoren
- clozapine: grote affiniteit voor D1 & D4
psychedelische medicijnen: medicijnen waarvan de primaire actie het
veranderen van perceptie, emotie en cognitie is
- begon met de ontdekking van lysergic acid diethylamide (LSD)
2 onderzoekslijnen:
psychiatrische stoornissen: stoornissen in de psychologische functie die
ernstig genoeg zijn om behandeling te vereisen. Ze zijn moeilijk te
diagnosticeren. Daarom wordt de diagnose geleid door de DSM-5.
Er zijn 2 belangrijke moeilijkheden bij het diagnosticeren:
1) Patiënten die aan dezelfde stoornis lijden, vertonen vaak verschillende
symptomen.
2) Patiënten die aan verschillende stoornissen lijden, vertonen vaak veel
van dezelfde symptomen.
Schizophrenia
Schizofrenie betekent 'de splitsing van psychische functies' → de verstoring van de integratie
tussen emotie, gedachten en actie.
● het is een ernstige psychiatrische stoornis.
● komt voor bij 1 procent van alle individuen.
● begint vaak in de adolescentie of vroege volwassenheid.
LO 2.1 - What Is Schizophrenia
Het is moeilijk om schizofrenie te definiëren omdat de symptomen sterk
overlappen met andere psychiatrische stoornissen. De DSM-5 gebruikt het
label 'schizofrenie spectrum stoornissen' voor het categoriseren van gevallen
van schizofrenie. twee soorten symptomen:
1) positieve symptomen: symptomen die lijken te wijzen op een overschot
aan typische functie.
2) negatieve symptomen: symptomen die lijken te wijzen op een
vermindering/verlies van typische functie.
positieve symptomen negatieve symptomen
wanen: het gevoel gecontroleerd/gevolgd affectieve vervlakking: verminderde
te worden of grootsheid emotionele expressie
hallucinaties: beeldende stemmen die avolitie: vermindering/afwezigheid
opmerkingen maken of je vertellen wat je van motivatie
moet doen
ongepast affect: reageren met een catatonie: bewegingloos blijven,
ongepaste emotionele reactie op vaak in ongemakkelijke posities
positieve/negatieve gebeurtenissen gedurende langere periodes
verwarde spraak of gedachte: onlogisch
denken
vreemd gedrag: rijmen tijdens het praten,
moeite met dagelijkse taken
,De frequente terugkeer van elk van deze 2 symptomen gedurende 1 maand leidt tot de diagnose
schizofrenie → als 1 van de symptomen wanen, hallucinaties of verwarde spraak is.
LO 2.2 - Discovery of the First Antipsychotic Drugs
1950: het eerste antipsychotisch medicijn → medicijn om bepaalde symptomen van
schizofrenie en bipolaire stoornis te behandelen: chlorpromazine.
oorspronkelijk een antihistamine → had kalmerend effect op patiënten →
zou een effect kunnen hebben op patiënten met psychose (een verlies van
contact met de werkelijkheid).
● chloorpromazine verlicht de symptomen van schizofrenie
● emotioneel afgestopte patiënten met schizofrenie worden erdoor
geactiveerd.
● het is geen geneesmiddel → het vermindert vaak de ernst van de symptomen voldoende
om patiënten te kunnen ontslaan
reserpine: actief ingrediënt van de snakeroot plant → had een antipsychotische werking
● wordt niet meer gebruikt want het veroorzaakt een daling van de
bloeddruk als je de dosis gebruikt die nodig is voor de behandeling
2 overeenkomsten van chlorpromazine en reserpine
1) het antipsychotische effect van beide geneesmiddelen werkt na 2 tot 3
weken
2) het antipsychotische effect gaat gepaard met motorische effecten die
vergelijkbaar zijn met de symptomen van de ziekte van Parkinson
→ chlorpromazine en reserpine zijn phenothiazines
LO 2.3 - The Dopamine Theory of Schizophrenia
verstoring van de dopamine transmissie kan zowel de ziekte van Parkinson veroorzaken als het
antipsychotische effect van chlorpromazine en reserpine → dopamine theorie van
schizofrenie: schizofrenie wordt veroorzaakt door teveel dopamine. 2 feiten:
1) reserpine vermindert dopamine en andere monoaminen in de hersenen
door het afbreken van de synaptische blaasjes waarin
neurotransmitters worden opgeslagen.
2) medicijnen als amfetamine en cocaïne de extracellulaire niveaus van
dopamine en andere monoaminen in de hersenen verhogen → waardoor je
symptomen van schizofrenie kan ervaren
1963: Carlsson & Lindqvist - beoordeelden de effecten van chloorpromazine op
de extracellulaire niveaus (de hoeveelheid stoffen buiten de cellen) van
dopamine en zijn metabolieten (stoffen die ontstaan door de afbraak van een
stof in cellen)
● extracellulaire niveaus van dopamine veranderden niet door
chlorpromazine
● extracellulaire niveaus van metabolieten waren wel gestegen
conclusie: beide chloorpromazine en reserpine blokkeren de communicatie bij
dopamine synapsen, maar ze doen dit op verschillende manieren:
, ● reserpine door de hersenen te ontdoen van dopamine
● chloorpromazine door te binden aan dopamine-receptoren.
chlorpromazine is een receptorblokker (de eerste): het
bindt aan dopamine receptoren zonder ze te activeren → hierdoor
kan dopamine de receptoren niet activeren
de belangrijkste factor van schizofrenie: veel
activiteit in de dopaminereceptoren
1970: Snyder
Antipsychotische medicijnen hebben een sterke
affiniteit (voorkeur) voor binding aan dopamine
receptoren. maar er zijn uitzonderingen:
- haloperidol: lage affiniteit voor dopamine
receptoren
conclusie: dopamine bindt zich niet aan 1 soort
receptor, maar 5 soorten.
phenothiazines: binden allemaal aan D1 en D2 receptors
→ chlorpromazine etc.
butyrophenones: binden alleen aan D2 receptors.
→ haloperidol etc.
schizofrenie wordt dus veroorzaakt door hyperactiviteit
specifiek in D2 receptoren → ipv dopamine receptoren
typische antipsychotica: eerste generatie antipsychotica.
er zijn twee dingen die niet verklaard kunnen worden met
de D2 theorie:
1) effecten van deze antipsychotica zijn de eerste
weken niet zichtbaar
2) alle antipsychotica zijn alleen effectief voor de
positieve symptomen en niet in de negatieve
de huidige theorie: overmatige activiteit op de D2-receptoren is één factor bij
de aandoening, maar er zijn nog veel meer factoren
LO 2.4 - Schizophrenia: Beyond the Dopamine theory
atypische antipsychotica: medicijnen die effectief zijn tegen schizofrenie,
maar binden niet sterk aan D2 receptoren
- clozapine: grote affiniteit voor D1 & D4
psychedelische medicijnen: medicijnen waarvan de primaire actie het
veranderen van perceptie, emotie en cognitie is
- begon met de ontdekking van lysergic acid diethylamide (LSD)
2 onderzoekslijnen:
