FAMILIESOCIOLOGIE
2024-2025
,1
,INHOUDSOPGAVE
Les 1: Wat is dat, een familie? ..........................................................................................6
1. Wat is een familie? .................................................................................................... 6
1.1. Wat is een gezin? ................................................................................................ 6
1.2. Sociologische definitie van een familie ................................................................ 6
2. Doing family .............................................................................................................. 7
2.1 Doing Family (Morgan, 1966) ...................................................................................... 7
2.2 Kritische reflectie: Familie, macht en ongelijkheid ..................................................... 11
2.3 Concluderend ......................................................................................................... 12
Les 2: Historisch perspectief op familie- verandering in Europa ....................................... 14
Deel 1: De “Grand Narratives” ........................................................................................... 14
grand narratives ............................................................................................................ 14
T. Parsons (1951) ........................................................................................................... 15
Goode, W. J. (1963). World revolution and family patterns ............................................... 18
Samenvattend............................................................................................................... 22
Deel 2: De diversiteit aan familievormen in het pré- en vroeg industriële Europa ................... 22
Familievormen in pré-industrieel Europa ........................................................................ 22
Een scheiding tussen Oost en West Europa? .................................................................. 24
Deel 3: Industrialisatie en verandering in familievormen...................................................... 25
Hogere/Middenklasse: .................................................................................................. 25
Arbeidersklassse: half-open familie structuur................................................................. 27
Andere situatie in Centraal-Europa rond 1850:................................................................ 28
Samenvattend............................................................................................................... 28
Deel 4: Familievormen na Wereldoorlog II .......................................................................... 29
Deel 5: Huwelijk vandaag de dag ....................................................................................... 30
Kenmerken huidig huwelijk ............................................................................................ 30
Conclusie......................................................................................................................... 31
Les 3: Huishoudelijke taakverdeling ............................................................................... 32
Deel 1: Afbakening en prevalentie ...................................................................................... 32
1. Huishoudelijke taakverdeling: Wat? ............................................................................ 32
2. Meting huishoudelijke taakverdeling ........................................................................... 33
3. Prevalentie huishoudelijke taakverdeling .................................................................... 34
Samenvattend............................................................................................................... 35
Deel 2: Theoretische perspectieven ................................................................................... 35
4.1 Traditionele economische modellen ......................................................................... 35
4.2 Onderhandelingsmodellen (relatief-middelen perspectief) ........................................ 38
4.3 Gender perspectief .................................................................................................. 40
4.4 Macro-level perspectieven ....................................................................................... 45
2
, Samenvattend .................................................................................................................. 46
Les 4: Familiebeleid binnen europa ................................................................................ 48
1. wat is familiebeleid? ...................................................................................................... 48
1.1 Definitie familiebeleid .......................................................................................... 48
1.2 Soorten familiebeleid ........................................................................................... 48
2. Historische ontwikkeling familiebeleid in Europa ............................................................ 48
2.1 Veranderende context .............................................................................................. 48
2.2 Familiebeleid voor WO-II .......................................................................................... 49
2.3 Eerste uitbreiding: WO-II tot 1970 ............................................................................. 50
2.4 Tweede uitbreiding: Vanaf 1970 ................................................................................ 51
2.5 Vanaf 1990: Aandacht voor vaders ............................................................................ 51
2.6 Verschuivingen in achterliggende doelen familiebeleid .............................................. 52
3. Hedendaags familiebeleid in Europa ........................................................................ 52
4. Hoe kunnen we deze variantie verklaren? ....................................................................... 53
4.1 Familiebeleid ingebed in welvaartstaten ................................................................... 53
4.2 Kritiek op Esping-Andersen....................................................................................... 53
4.3 Kritiek op defamilizatie ............................................................................................. 53
4.4 Division of labor models ........................................................................................... 55
5. Familiebeleid in België .................................................................................................. 57
5.1 Financiële ondersteuning ......................................................................................... 57
5.2 Moederschapsverlof en geboorteverlof ..................................................................... 57
5.3 Thematische verloven & tijdskrediet/Vlaams zorgkrediet ........................................... 58
5.4 Kinderopvang .......................................................................................................... 58
6. Impact familiebeleid ..................................................................................................... 59
Les 5: gastles: intergenerationele/familiale solidariteit ................................................... 60
Waarom bestuderen? ....................................................................................................... 60
Doing family – modellen van solidariteit ............................................................................. 61
In de praktijk ..................................................................................................................... 62
Onderzoek solidariteitsmechanismen en onderhoudsplicht ............................................... 62
Les 6: Sociologische perspectieven op seksueel gedrag .................................................. 64
Seks? Seksualiteit? Seksueel gedrag? ................................................................................ 64
Studie van Seksualiteit ...................................................................................................... 64
Sexual Script Theory (Simon & Gagnon).............................................................................. 65
Seksuele scripts veranderen! ............................................................................................ 67
Homo- en heteroseksualiteit ............................................................................................. 67
Seksualiteit van de vrouw .................................................................................................. 68
3
2024-2025
,1
,INHOUDSOPGAVE
Les 1: Wat is dat, een familie? ..........................................................................................6
1. Wat is een familie? .................................................................................................... 6
1.1. Wat is een gezin? ................................................................................................ 6
1.2. Sociologische definitie van een familie ................................................................ 6
2. Doing family .............................................................................................................. 7
2.1 Doing Family (Morgan, 1966) ...................................................................................... 7
2.2 Kritische reflectie: Familie, macht en ongelijkheid ..................................................... 11
2.3 Concluderend ......................................................................................................... 12
Les 2: Historisch perspectief op familie- verandering in Europa ....................................... 14
Deel 1: De “Grand Narratives” ........................................................................................... 14
grand narratives ............................................................................................................ 14
T. Parsons (1951) ........................................................................................................... 15
Goode, W. J. (1963). World revolution and family patterns ............................................... 18
Samenvattend............................................................................................................... 22
Deel 2: De diversiteit aan familievormen in het pré- en vroeg industriële Europa ................... 22
Familievormen in pré-industrieel Europa ........................................................................ 22
Een scheiding tussen Oost en West Europa? .................................................................. 24
Deel 3: Industrialisatie en verandering in familievormen...................................................... 25
Hogere/Middenklasse: .................................................................................................. 25
Arbeidersklassse: half-open familie structuur................................................................. 27
Andere situatie in Centraal-Europa rond 1850:................................................................ 28
Samenvattend............................................................................................................... 28
Deel 4: Familievormen na Wereldoorlog II .......................................................................... 29
Deel 5: Huwelijk vandaag de dag ....................................................................................... 30
Kenmerken huidig huwelijk ............................................................................................ 30
Conclusie......................................................................................................................... 31
Les 3: Huishoudelijke taakverdeling ............................................................................... 32
Deel 1: Afbakening en prevalentie ...................................................................................... 32
1. Huishoudelijke taakverdeling: Wat? ............................................................................ 32
2. Meting huishoudelijke taakverdeling ........................................................................... 33
3. Prevalentie huishoudelijke taakverdeling .................................................................... 34
Samenvattend............................................................................................................... 35
Deel 2: Theoretische perspectieven ................................................................................... 35
4.1 Traditionele economische modellen ......................................................................... 35
4.2 Onderhandelingsmodellen (relatief-middelen perspectief) ........................................ 38
4.3 Gender perspectief .................................................................................................. 40
4.4 Macro-level perspectieven ....................................................................................... 45
2
, Samenvattend .................................................................................................................. 46
Les 4: Familiebeleid binnen europa ................................................................................ 48
1. wat is familiebeleid? ...................................................................................................... 48
1.1 Definitie familiebeleid .......................................................................................... 48
1.2 Soorten familiebeleid ........................................................................................... 48
2. Historische ontwikkeling familiebeleid in Europa ............................................................ 48
2.1 Veranderende context .............................................................................................. 48
2.2 Familiebeleid voor WO-II .......................................................................................... 49
2.3 Eerste uitbreiding: WO-II tot 1970 ............................................................................. 50
2.4 Tweede uitbreiding: Vanaf 1970 ................................................................................ 51
2.5 Vanaf 1990: Aandacht voor vaders ............................................................................ 51
2.6 Verschuivingen in achterliggende doelen familiebeleid .............................................. 52
3. Hedendaags familiebeleid in Europa ........................................................................ 52
4. Hoe kunnen we deze variantie verklaren? ....................................................................... 53
4.1 Familiebeleid ingebed in welvaartstaten ................................................................... 53
4.2 Kritiek op Esping-Andersen....................................................................................... 53
4.3 Kritiek op defamilizatie ............................................................................................. 53
4.4 Division of labor models ........................................................................................... 55
5. Familiebeleid in België .................................................................................................. 57
5.1 Financiële ondersteuning ......................................................................................... 57
5.2 Moederschapsverlof en geboorteverlof ..................................................................... 57
5.3 Thematische verloven & tijdskrediet/Vlaams zorgkrediet ........................................... 58
5.4 Kinderopvang .......................................................................................................... 58
6. Impact familiebeleid ..................................................................................................... 59
Les 5: gastles: intergenerationele/familiale solidariteit ................................................... 60
Waarom bestuderen? ....................................................................................................... 60
Doing family – modellen van solidariteit ............................................................................. 61
In de praktijk ..................................................................................................................... 62
Onderzoek solidariteitsmechanismen en onderhoudsplicht ............................................... 62
Les 6: Sociologische perspectieven op seksueel gedrag .................................................. 64
Seks? Seksualiteit? Seksueel gedrag? ................................................................................ 64
Studie van Seksualiteit ...................................................................................................... 64
Sexual Script Theory (Simon & Gagnon).............................................................................. 65
Seksuele scripts veranderen! ............................................................................................ 67
Homo- en heteroseksualiteit ............................................................................................. 67
Seksualiteit van de vrouw .................................................................................................. 68
3
