WETTELIJKE BEPALINGEN IN HET TAALONDERWIJS
TAALINITIATIE
= wordt geen bordschrift gebruikt.
- Mogelijkheid om ook Engels / Duits aan te leren
o 1 voorwaarde: leerlingen beheersen de onderwijstaal voldoende
FACULTATIEF FRANS
In 3e graad: scholen kunnen kiezen om meer Frans te geven:
- Facultatief Frans in tweetalig gebied Brussel-Hoofdstad:
Frans kan vanaf 1e jaar LO
- Facultatief Frans in Nederlands taalgebied:
Frans kan vanaf 3e jaar LO
o 1 voorwaarde: Leerlingen beheersen onderwijstaal voldoende
FACULTATIEF ENGELS EN/OF DUITS
- Kan vanaf 3e jaar LO
- Voorwaarde: lln beheersen de onderwijstaal
- Geen eindtermen hiervoor
TAALINITIATIE, TALENSENSIBILISERING, FORMEEL VREEMDETAALONDERWIJS: WHAT’S
IN A NAME?
Taalinitiatie =
- Vreemde taal op speelse manier leren
- Geen grammatica of woordenlijsten
- Geen schriftelijke lessen
- Enkel horen / spreken
- Mogelijk vanaf kleuterklas
- Geen eindtermen
Talensensibilisering =
- Soort attitudevorming: lln leren openstaan voor andere gewoonten en talen.
- Er wordt geen taal aangeleerd.
- Lln ontdekken dat er ook nog andere talen en culturen bestaan.
- Leerkracht hoeft de talen niet te spreken
Formeel vreemdetaalonderwijs =
- Formele onderwijs dat Frans verplicht is vanaf 5 e jaar
- Wel eindtermen vastgelegd
- Lessen mogen nog steeds speels en motiverend zijn
- Wel grammaticalessen
,VROEG VREEMDETALENONDERWIJS?
- 2002, Europese Raad: inwoners van EU-landen moeten minstens twee talen beheersen
(naast de moedertaal)
- Motto = hoe vroeger, hoe beter.
o veronderstelling: jonge kinderen leren vlotter een tweede taal + dit leidt tot betere
taalbeheersing.
- Vlaanderen:
o sinds 2004 in Vlaanderen mogelijk om op vroege leeftijd te starten met vreemde
talen.
o 2017: versoepelingsmaatregelen (cf. wettelijke bepalingen).
HOE JONGER EEN KIND, HOE BETER OM EEN VREEMDE TAAL TE LEREN
- Meer open en flexibele werking v/d hersenen
- Tweetalig jong kind: beide talen (VT + MT) in eenzelfde (hersenhelft) zone in hersenen
(eerstehands)
Latere nieuwe talen: andere zones in hersenen + gestuurd door moedertaal
(tweedehands)
- Systematische toetsing nodig (klanken, …)
Natuurlijke context Schoolse context
- Rijke input, betekenisvolle context - Formeel leren
- Beperkt contact met vreemde taal
Leerlingen die later beginnen halen vrij snel jongere
starters in, want verder in hun cognitieve
ontwikkeling (lln van 5e lj bv. kunnen al lezen en
schrijven terwijl de lln van het 1e dit nog moeten
leren en dus nog geen Nederlands en geen Frans
kunnen lezen)
VROEG STARTEN = MOGELIJKHEID TOT HOGER AANTAL UREN TAALCONTACT
Voordelen van vroege start:
- Affectieve doelen: interesse, openstaan voor vreemde talen
- Betere metalinguïstische competentie (nadenken over taal)
- Positieve invloed ontwikkeling moedertaal (en andere al verworven talen)
Linguïstische draagwijdte voor gemiddelde leerling = eerder beperkt
(metalinguïstisch = nadenken, redeneren over taal)
Belangrijke voorwaarden:
- Kwaliteitsvolle lessen
- Aangepast aan impliciete manier van taalleren
- Rekening houden met cognitieve mogelijkheden en beperkingen
- Kans tot communicatieve en betekenisvolle interactie
- Stimuleren van motivatie en attitudes
- Steeds voortbouwen op de voorkennis, ook in latere fases in het vreemdetalenonderwijs
,REGIO’S
- Vlaanderen:
o Relatief late start (verplicht in 5e leerjaar)
o Helft leerlingen al vroeger kennismaking d.m.v. taalinitiatie
Leerkrachten houden nog te weinig rekening met de voorkennis die hier
werd opgebouwd
- Meerderheid Europese landen:
o Start tussen 6 en 8 jaar (België redelijk laat op Europees niveau)
EINDTERMEN FRANS
ERK – EUROPEES REFERENTIEKADER
- Referentiekader voor het leren, onderwijzen en evalueren van moderne vreemde talen.
- Hoofddoel ERK: ‘het mogelijk maken van hoogwaardig taalonderwijs en bevorderen van een
Europa van ruimdenkende meertalige burgers.’
- Ontwikkeld door Raad van Europa
- Door EU geaccepteerd als internationaal beschrijvingskader voor taalvaardigheid
CECR = Cadre européen commun de référence
3 hoofdniveaus
A Basisgebruiker (A1 = niveau LO)
B Onafhankelijke gebruiker
C Vaardige gebruiker
‘Can do’-descriptoren
= geven doelen aan die aangeven wat de leerders nog niet beheersen.
ERK-SUPPLEMENT
- Brede en diepe invloed in ≠ contexten en in het onderwijs
- Kritiek: men vond dat het niet inspeelt op moderne communicatievormen
Supplement aangemaakt:
plaats geven aan nieuwe inzichten m.b.t. tot taalvaardigheid
- verbreedt, herstructureert en wijzigt op bepaalde punten het oorspronkelijke ERK
TOEVOEGING VAN:
- Mediation (aandacht voor leerders onder A1-niveau + onderscheid tussen criterium- &
plusniveaus)
, - 4 talige activiteiten onderscheiden: receptie, productie, interactie, bemiddeling
Receptie & productie luisteren, lezen, spreken, schrijven
Interactie
som
van receptie en
productie
Bemiddeling
receptie & productie (& soms interactie)
Plusniveau: kenmerken van volgend niveau beginnen te verschijnen.
Pre-A1: op weg naar A1
EINDTERMEN
2 grote onderdelen:
- Vaardigheden
- Kennis en attitudes
Vaardigheden (= kennis)
Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten,
tekstkenmerken, strategieën
BEGRIPPEN
Tekst
- alle taaltaken die betrekking hebben op ‘teksten’
alles wat de lln beluisteren, lezen, schrijven en zeggen.
- bv. een lied, een gedicht, een woord, zin …
Semiauthentieke teksten = nagemaakte teksten o.b.v. bestaande voorbeelden
Authentieke teksten = kan vakoverschrijdend karakter krijgen
Voordelen: aantrekkingskracht, native speech, variatie in werkvormen, zelfredzaamheid …
Tekstkenmerken
= zaken die je als lkr kan aanpakken en ook kan aanpassen
omschreven door 4 criteria:
- Inhoudelijke elementen
- Visuele ondersteuning en lay-out
- Formele aspecten
- Taalgebruik
Taaltaak
- realistische taak in een zo authentiek mogelijke context
- moet leiden tot een concreet resultaat / product
TAALINITIATIE
= wordt geen bordschrift gebruikt.
- Mogelijkheid om ook Engels / Duits aan te leren
o 1 voorwaarde: leerlingen beheersen de onderwijstaal voldoende
FACULTATIEF FRANS
In 3e graad: scholen kunnen kiezen om meer Frans te geven:
- Facultatief Frans in tweetalig gebied Brussel-Hoofdstad:
Frans kan vanaf 1e jaar LO
- Facultatief Frans in Nederlands taalgebied:
Frans kan vanaf 3e jaar LO
o 1 voorwaarde: Leerlingen beheersen onderwijstaal voldoende
FACULTATIEF ENGELS EN/OF DUITS
- Kan vanaf 3e jaar LO
- Voorwaarde: lln beheersen de onderwijstaal
- Geen eindtermen hiervoor
TAALINITIATIE, TALENSENSIBILISERING, FORMEEL VREEMDETAALONDERWIJS: WHAT’S
IN A NAME?
Taalinitiatie =
- Vreemde taal op speelse manier leren
- Geen grammatica of woordenlijsten
- Geen schriftelijke lessen
- Enkel horen / spreken
- Mogelijk vanaf kleuterklas
- Geen eindtermen
Talensensibilisering =
- Soort attitudevorming: lln leren openstaan voor andere gewoonten en talen.
- Er wordt geen taal aangeleerd.
- Lln ontdekken dat er ook nog andere talen en culturen bestaan.
- Leerkracht hoeft de talen niet te spreken
Formeel vreemdetaalonderwijs =
- Formele onderwijs dat Frans verplicht is vanaf 5 e jaar
- Wel eindtermen vastgelegd
- Lessen mogen nog steeds speels en motiverend zijn
- Wel grammaticalessen
,VROEG VREEMDETALENONDERWIJS?
- 2002, Europese Raad: inwoners van EU-landen moeten minstens twee talen beheersen
(naast de moedertaal)
- Motto = hoe vroeger, hoe beter.
o veronderstelling: jonge kinderen leren vlotter een tweede taal + dit leidt tot betere
taalbeheersing.
- Vlaanderen:
o sinds 2004 in Vlaanderen mogelijk om op vroege leeftijd te starten met vreemde
talen.
o 2017: versoepelingsmaatregelen (cf. wettelijke bepalingen).
HOE JONGER EEN KIND, HOE BETER OM EEN VREEMDE TAAL TE LEREN
- Meer open en flexibele werking v/d hersenen
- Tweetalig jong kind: beide talen (VT + MT) in eenzelfde (hersenhelft) zone in hersenen
(eerstehands)
Latere nieuwe talen: andere zones in hersenen + gestuurd door moedertaal
(tweedehands)
- Systematische toetsing nodig (klanken, …)
Natuurlijke context Schoolse context
- Rijke input, betekenisvolle context - Formeel leren
- Beperkt contact met vreemde taal
Leerlingen die later beginnen halen vrij snel jongere
starters in, want verder in hun cognitieve
ontwikkeling (lln van 5e lj bv. kunnen al lezen en
schrijven terwijl de lln van het 1e dit nog moeten
leren en dus nog geen Nederlands en geen Frans
kunnen lezen)
VROEG STARTEN = MOGELIJKHEID TOT HOGER AANTAL UREN TAALCONTACT
Voordelen van vroege start:
- Affectieve doelen: interesse, openstaan voor vreemde talen
- Betere metalinguïstische competentie (nadenken over taal)
- Positieve invloed ontwikkeling moedertaal (en andere al verworven talen)
Linguïstische draagwijdte voor gemiddelde leerling = eerder beperkt
(metalinguïstisch = nadenken, redeneren over taal)
Belangrijke voorwaarden:
- Kwaliteitsvolle lessen
- Aangepast aan impliciete manier van taalleren
- Rekening houden met cognitieve mogelijkheden en beperkingen
- Kans tot communicatieve en betekenisvolle interactie
- Stimuleren van motivatie en attitudes
- Steeds voortbouwen op de voorkennis, ook in latere fases in het vreemdetalenonderwijs
,REGIO’S
- Vlaanderen:
o Relatief late start (verplicht in 5e leerjaar)
o Helft leerlingen al vroeger kennismaking d.m.v. taalinitiatie
Leerkrachten houden nog te weinig rekening met de voorkennis die hier
werd opgebouwd
- Meerderheid Europese landen:
o Start tussen 6 en 8 jaar (België redelijk laat op Europees niveau)
EINDTERMEN FRANS
ERK – EUROPEES REFERENTIEKADER
- Referentiekader voor het leren, onderwijzen en evalueren van moderne vreemde talen.
- Hoofddoel ERK: ‘het mogelijk maken van hoogwaardig taalonderwijs en bevorderen van een
Europa van ruimdenkende meertalige burgers.’
- Ontwikkeld door Raad van Europa
- Door EU geaccepteerd als internationaal beschrijvingskader voor taalvaardigheid
CECR = Cadre européen commun de référence
3 hoofdniveaus
A Basisgebruiker (A1 = niveau LO)
B Onafhankelijke gebruiker
C Vaardige gebruiker
‘Can do’-descriptoren
= geven doelen aan die aangeven wat de leerders nog niet beheersen.
ERK-SUPPLEMENT
- Brede en diepe invloed in ≠ contexten en in het onderwijs
- Kritiek: men vond dat het niet inspeelt op moderne communicatievormen
Supplement aangemaakt:
plaats geven aan nieuwe inzichten m.b.t. tot taalvaardigheid
- verbreedt, herstructureert en wijzigt op bepaalde punten het oorspronkelijke ERK
TOEVOEGING VAN:
- Mediation (aandacht voor leerders onder A1-niveau + onderscheid tussen criterium- &
plusniveaus)
, - 4 talige activiteiten onderscheiden: receptie, productie, interactie, bemiddeling
Receptie & productie luisteren, lezen, spreken, schrijven
Interactie
som
van receptie en
productie
Bemiddeling
receptie & productie (& soms interactie)
Plusniveau: kenmerken van volgend niveau beginnen te verschijnen.
Pre-A1: op weg naar A1
EINDTERMEN
2 grote onderdelen:
- Vaardigheden
- Kennis en attitudes
Vaardigheden (= kennis)
Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten,
tekstkenmerken, strategieën
BEGRIPPEN
Tekst
- alle taaltaken die betrekking hebben op ‘teksten’
alles wat de lln beluisteren, lezen, schrijven en zeggen.
- bv. een lied, een gedicht, een woord, zin …
Semiauthentieke teksten = nagemaakte teksten o.b.v. bestaande voorbeelden
Authentieke teksten = kan vakoverschrijdend karakter krijgen
Voordelen: aantrekkingskracht, native speech, variatie in werkvormen, zelfredzaamheid …
Tekstkenmerken
= zaken die je als lkr kan aanpakken en ook kan aanpassen
omschreven door 4 criteria:
- Inhoudelijke elementen
- Visuele ondersteuning en lay-out
- Formele aspecten
- Taalgebruik
Taaltaak
- realistische taak in een zo authentiek mogelijke context
- moet leiden tot een concreet resultaat / product
