Les 13: Nierziekten
1. Anatomie en functie van de nieren en
urinewegen
Zodat we goed weten hoe ze werken en de ziekten
goed kunnen begrijpen. Ziekte van de nier is erg
beperkt, de rest zou te detaillistisch zijn.
Nierdialyse is erg belangrijk om te kennen, vaak
mee geconfronteerd in de medische context. Klein
stukje urologie om af te sluiten (behoort niet tot
nefrologie). Nefro = nier, vanaf nier aftakt in
urinewegen = urologie
Nieren liggen in het retro-peritoneum, achter in de
rug. Nieren in principe niet pijngevoelig, maar indien
opgezwollen nieren of niersteen, obstructie of
dergelijke, dan kan het nierkapsel wel pijn gaan doen/
ervaren omdat wel bezenuwd en in zulke gevallen zit er een stuwing een druk op
de nier, dan voel je dat laag in de rug.
Nierschors en niermerg, NS = filtertjes die de functie van de nier
bepalen. NM = afvoerbuisjes van de filtertjes en die komen samen in 1 grote
afvoerbuis die naar de blaas gaat. Vanaf blaas de urineleider waardoor de
urine uit geplast kan worden.
Filtersysteem erg belangrijk, 1miljoen filters aan elke kant. Die
aftakkingen worden groter en groter tot ze de nierkelk vormen. Deze loopt
1
, urineleider/urether, dan naar de blaas en vervolgens
over in de naar de
plasbuis/urethra. De urethra is hetgeen wat aftakt van de blaas.
Nooit vragen om het zelf te tekenen, maar bv: de nieren of het hart ERG
BELANGRIJK DEZE TWEE, daar kan het wel van zijn dat “bespreek de
anatomie”, figuur en gevraagd om structuren te benoemen + wat is de
functie van 1 van die structuren.
Functionele eenheid van de nier: het nefron (1 miljoen links, 1 miljoen rechts).
o Bovenstuk = glomerulus puur een filter. Als je dat snapt, dan snap
je de functie van de nier en de nierziektes. Dingen die je niet nodig hebt
uitfilteren. Bloed komt eraan en stroomt door glomerulus. Alles wat erin
moet blijven (het bloed, de bijhorende eiwitten, rode bloedcellen, witte
bloedcellen), dat dat aan de ene kant van de filter blijft. En aan de
andere kant van door de filter urine komt. In vele nierziekten zit een
probleem met deze filter, dan plassen mensen in de urine eiwitten en
rode bloedcellen uit. Grote filter, aan de ene kant zit bloed, aan de
andere kant urine. Perfecte werking = alles wat in bloed moet blijven
aan de ene kant enkel urine.
o Vervolgens komen de afvoerbuisjes. Distale tubulus gaat takken op
een grotere structuur/verzamelbuis, dat is die structuur in het NM, dat
glomerulus langzaam groter en groter een afvoerbuis gaat vormen.
Nog eens
een
voorstelling van de glomerulus Moeilijk om te snappen (gaat niet gevraagd
worden om te tekenen of dergelijke),
moeilijke anatomische structuur
(voetjes etc.).
Structuur die ervoor zorgt dat het
haarvat met bloed in de urine gefilterd
2
, kan worden. Cel gaat zicht rond capillair met bloed/bloedvaten vormen. En
daaruit gaat de urine komen.
Nogmaals een figuur ervan, nogmaals gaat ze niet vragen om te
benoemen.
We zien de capilaire endotheelcellen/de bloedvaten met soort basaal
membraam tussen, een extra filter die gevormd wordt. De haarvaten zelf hebben
ook een filtersysteem, maar daar zit een rand rond want het zijn bloedvaten.
Basaal membraam is belangrijk want er kan veel misgaan: functionele
defecten waardoor niet goed gevormd, aangevallen door IS etc. Dan werkt deze
dus niet. Dan heb je als we de pijl volgen de filtratie van bloedvaten naar
glomerulair lumen waardoor urine gevormd wordt.
1.1 Functioneel
Functies
o Filterfunctie
o Water en zout huishouding/homeostase
o Ionen huishouding/homeostase
o EPO aanmaken
180 liter per dag. Die kennen we al. Als we weten hoe het werkt weten we de
functie van de nieren ook. Veel gefilterd/alles, een aantal keren per dag. Maar
veel terug opgenomen, de regeling van onze water/zout huishouding wordt zo
geregeld.
Water
Zouten
Kleine moleculen: glucose, ureum (afbraakproduct van eiwitten),
creatinine (afbraakproduct van spieren), …
Excretie van geneesmiddelen (hepatisch vs renaal). Geneesmiddelen, velen
door lever geklaard, maar ook die renaal geklaard worden (de
afbraakproducten kunnen ofwel via de stoelgang of via de nier weg uit het
lichaam). Sommige medicatie door beiden. Voor nefroloog is deze
geneesmiddelenlijst erg belangrijk omdat er veel medicatie uitsluitend door
nier wordt geklaard. Vele medicatie gaat aangepast moeten worden aan de
nierfunctie. Als vermindert, gaat moeten de dosis en doelen van de medicatie
aangepast worden.
Grote moleculen (albumine) gaan niet door filter
Normaal: geen eiwitverlies proteïnurie. Eiwit gaat niet door de filter. Dus
als het normaal is heb je geen eiwitverlies in de urine, anders heb je
proteïnurie (proteïne in de urine).
Normaal: geen glucose in urine (tenzij capaciteit overschreden wordt zoals
bij diabetes). Als die dingen er allemaal wel inzetten (bv: RBC, eiwitten of
suikers), dan weten we dat er iets aan de hand is. We kunnen ook bloed
3
1. Anatomie en functie van de nieren en
urinewegen
Zodat we goed weten hoe ze werken en de ziekten
goed kunnen begrijpen. Ziekte van de nier is erg
beperkt, de rest zou te detaillistisch zijn.
Nierdialyse is erg belangrijk om te kennen, vaak
mee geconfronteerd in de medische context. Klein
stukje urologie om af te sluiten (behoort niet tot
nefrologie). Nefro = nier, vanaf nier aftakt in
urinewegen = urologie
Nieren liggen in het retro-peritoneum, achter in de
rug. Nieren in principe niet pijngevoelig, maar indien
opgezwollen nieren of niersteen, obstructie of
dergelijke, dan kan het nierkapsel wel pijn gaan doen/
ervaren omdat wel bezenuwd en in zulke gevallen zit er een stuwing een druk op
de nier, dan voel je dat laag in de rug.
Nierschors en niermerg, NS = filtertjes die de functie van de nier
bepalen. NM = afvoerbuisjes van de filtertjes en die komen samen in 1 grote
afvoerbuis die naar de blaas gaat. Vanaf blaas de urineleider waardoor de
urine uit geplast kan worden.
Filtersysteem erg belangrijk, 1miljoen filters aan elke kant. Die
aftakkingen worden groter en groter tot ze de nierkelk vormen. Deze loopt
1
, urineleider/urether, dan naar de blaas en vervolgens
over in de naar de
plasbuis/urethra. De urethra is hetgeen wat aftakt van de blaas.
Nooit vragen om het zelf te tekenen, maar bv: de nieren of het hart ERG
BELANGRIJK DEZE TWEE, daar kan het wel van zijn dat “bespreek de
anatomie”, figuur en gevraagd om structuren te benoemen + wat is de
functie van 1 van die structuren.
Functionele eenheid van de nier: het nefron (1 miljoen links, 1 miljoen rechts).
o Bovenstuk = glomerulus puur een filter. Als je dat snapt, dan snap
je de functie van de nier en de nierziektes. Dingen die je niet nodig hebt
uitfilteren. Bloed komt eraan en stroomt door glomerulus. Alles wat erin
moet blijven (het bloed, de bijhorende eiwitten, rode bloedcellen, witte
bloedcellen), dat dat aan de ene kant van de filter blijft. En aan de
andere kant van door de filter urine komt. In vele nierziekten zit een
probleem met deze filter, dan plassen mensen in de urine eiwitten en
rode bloedcellen uit. Grote filter, aan de ene kant zit bloed, aan de
andere kant urine. Perfecte werking = alles wat in bloed moet blijven
aan de ene kant enkel urine.
o Vervolgens komen de afvoerbuisjes. Distale tubulus gaat takken op
een grotere structuur/verzamelbuis, dat is die structuur in het NM, dat
glomerulus langzaam groter en groter een afvoerbuis gaat vormen.
Nog eens
een
voorstelling van de glomerulus Moeilijk om te snappen (gaat niet gevraagd
worden om te tekenen of dergelijke),
moeilijke anatomische structuur
(voetjes etc.).
Structuur die ervoor zorgt dat het
haarvat met bloed in de urine gefilterd
2
, kan worden. Cel gaat zicht rond capillair met bloed/bloedvaten vormen. En
daaruit gaat de urine komen.
Nogmaals een figuur ervan, nogmaals gaat ze niet vragen om te
benoemen.
We zien de capilaire endotheelcellen/de bloedvaten met soort basaal
membraam tussen, een extra filter die gevormd wordt. De haarvaten zelf hebben
ook een filtersysteem, maar daar zit een rand rond want het zijn bloedvaten.
Basaal membraam is belangrijk want er kan veel misgaan: functionele
defecten waardoor niet goed gevormd, aangevallen door IS etc. Dan werkt deze
dus niet. Dan heb je als we de pijl volgen de filtratie van bloedvaten naar
glomerulair lumen waardoor urine gevormd wordt.
1.1 Functioneel
Functies
o Filterfunctie
o Water en zout huishouding/homeostase
o Ionen huishouding/homeostase
o EPO aanmaken
180 liter per dag. Die kennen we al. Als we weten hoe het werkt weten we de
functie van de nieren ook. Veel gefilterd/alles, een aantal keren per dag. Maar
veel terug opgenomen, de regeling van onze water/zout huishouding wordt zo
geregeld.
Water
Zouten
Kleine moleculen: glucose, ureum (afbraakproduct van eiwitten),
creatinine (afbraakproduct van spieren), …
Excretie van geneesmiddelen (hepatisch vs renaal). Geneesmiddelen, velen
door lever geklaard, maar ook die renaal geklaard worden (de
afbraakproducten kunnen ofwel via de stoelgang of via de nier weg uit het
lichaam). Sommige medicatie door beiden. Voor nefroloog is deze
geneesmiddelenlijst erg belangrijk omdat er veel medicatie uitsluitend door
nier wordt geklaard. Vele medicatie gaat aangepast moeten worden aan de
nierfunctie. Als vermindert, gaat moeten de dosis en doelen van de medicatie
aangepast worden.
Grote moleculen (albumine) gaan niet door filter
Normaal: geen eiwitverlies proteïnurie. Eiwit gaat niet door de filter. Dus
als het normaal is heb je geen eiwitverlies in de urine, anders heb je
proteïnurie (proteïne in de urine).
Normaal: geen glucose in urine (tenzij capaciteit overschreden wordt zoals
bij diabetes). Als die dingen er allemaal wel inzetten (bv: RBC, eiwitten of
suikers), dan weten we dat er iets aan de hand is. We kunnen ook bloed
3
