Deel 1: Wat is recht?
1 Kenmerken en definitie van het recht
1.1 Kenmerken van het recht
1) Ordening van de samenleving.
2) Het is opgelegd door de samenleving.
3) Het is afgedwongen door de samenleving.
1.2 Soorten rechtsregels
1) Gedragsregels
2) Toepassingsregels en toepassingsstructuren
3) Regels voor het maken en wijzigen van het recht
1.3 Definitie
Recht is het geheel van afdwingbare regels:
- Die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
- Die opgelegd zijn door eigen vertegenwoordigers
1.4 Objectief recht versus subjectieve rechten
Het objectief recht staat tegenover het subjectieve recht.
Objectief recht zijn alle rechtsregels
Subjectief recht zijn de dragers van de rechtsregels
1.5 Rechtssubject versus rechtsobject
Rechtssubject:
- Natuurlijke personen Zijn gemaakt door natuurlijke personen
- Rechtspersonen Gemaakt door natuurlijke personen (Bv. Bedrijf)
Rechtsobject:
- Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten
uitoefenen.
,1.6 Rechtsmisbruik
Rechtsmisbruik is de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de
grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtig en bezorgd persoon.
Oogmerk tot schade is schade
aandoen om schade aan te doen. Je
wilt niet het juiste doen. Je
misbruikt je recht door het altijd te
gebruiken, ook al schaad het andere
mensen.
2 Soorten subjectieve rechten
1) Politieke rechten
2) Burgerlijke rechten
3) Schema
2.1 Politieke rechten: subjectieve rechten van burger tov de
overheid
1) Politieke vrijheden →Vrijheid van meningsuiting
2) Participatierechten →Deelname aan overheidsbeleid
3) Sociaal economische rechten →Recht van de burgers om tegemoetkoming
of diensten te vragen aan de overheid
2.2 Burgerlijke rechten: subjectieve rechten van burgers tov
zijn medeburgers
Extra-patrimoniale rechten:
Geen financiële waarde, niet overdraagbaar
- Persoonlijkheidsrechten
- Familierechten
Patrimoniale recht:
,Financiële waarde, verhandelbaar
- Zakelijke rechten (eigendomsrechten)
- Vorderingsrechten
o Bv. Voor iemand het gras maaien, dan gaat het over iemand die iets
komt doen en niet over het voorwerp (de grasmaaier).
- Intellectuele rechten
o Bv. Je hebt een idee, dan is dat idee van u en kun je dat beschermen.
3 Deelgebieden van het recht
Nationaal recht:
- Nationaal privaatrecht
- Nationaal publiek recht
Grensoverschrijdend recht:
- Internationaal privaatrecht
- Internationaal publiek recht
- Europees recht
3.1 Nationaal recht
3.1.1 Privaat recht
Relaties tussen burgers onderling:
- Welke subjectieve rechten?
- Hoe kun je deze rechten verwerven?
- Hoe kan je deze rechten afdwingen?
Principe: Contractsvrijheid
= De bevoegdheid om vrij over middelen te beschikken.
Aanvullend (suppletief) recht t.o.v. Dwingend (imperatief) recht
1) Burgerlijk recht
Het burgerlijk recht regelt de meest elementaire relaties tussen burgers en wordt
ook wel gemeen recht genoemd.
Je kunt het burgerlijk recht terugvinden in het Burgerlijk Wetboek.
, 2) Economisch recht
Het economisch recht bevat bepalingen van zowel publiek als privaatrecht. Het
doel is de bescherming van alle partijen en duidelijke regels.
Het economisch recht is van toepassing op ondernemingen: Elke persoon die
zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent.
Je kunt het economisch recht terugvinden in het Wetboek van Economisch recht
(Marktrecht).
3) Sociaal recht: arbeidsrecht
Het arbeidsrecht is de verhouding werkgever-werknemer. Het kan zowel collectief
als individueel zijn.
Onder sociaal recht valt: Arbeidsrecht en Sociaal zekerheidsrecht.
- Arbeidsrecht: Privaat recht
- Sociaal zekerheidsrecht: Publiek recht
4) Privaatrechtelijk procesrecht
Het privaatrechtelijk procesrecht regelt de organisatie van privaatrechtelijke
rechtscolleges en de privaatrechtelijke procedure.
Het privaatrechtelijk procesrecht is terug te vinden in het Gerechtelijk Wetboek.
3.1.2 Nationaal Publiekrecht
Het publiekrecht is een overheid. Er komt altijd een overheid tussen. Het is de
verhouding tussen de burgers en overheid.
Het publiekrecht regelt de verhouding tussen burgers en de overheid en ook de
bevoegdheden en organisatie van de overheid.
De overheid heeft een bevoorrechte positie (geweldmonopolie):
- Algemeen geldende regels uitvaardigen.
- Beslissingen opdringen aan burgers.
o Bv. Boete, onteigening,…
- Strafrechtelijke vervolging en vrijheidsberoving.
1) Grondwettelijk recht
Het grondwettelijk recht regelt de inrichting van de staat en de fundamentele
rechten en vrijheden van de burgers.
1 Kenmerken en definitie van het recht
1.1 Kenmerken van het recht
1) Ordening van de samenleving.
2) Het is opgelegd door de samenleving.
3) Het is afgedwongen door de samenleving.
1.2 Soorten rechtsregels
1) Gedragsregels
2) Toepassingsregels en toepassingsstructuren
3) Regels voor het maken en wijzigen van het recht
1.3 Definitie
Recht is het geheel van afdwingbare regels:
- Die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
- Die opgelegd zijn door eigen vertegenwoordigers
1.4 Objectief recht versus subjectieve rechten
Het objectief recht staat tegenover het subjectieve recht.
Objectief recht zijn alle rechtsregels
Subjectief recht zijn de dragers van de rechtsregels
1.5 Rechtssubject versus rechtsobject
Rechtssubject:
- Natuurlijke personen Zijn gemaakt door natuurlijke personen
- Rechtspersonen Gemaakt door natuurlijke personen (Bv. Bedrijf)
Rechtsobject:
- Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten
uitoefenen.
,1.6 Rechtsmisbruik
Rechtsmisbruik is de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de
grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtig en bezorgd persoon.
Oogmerk tot schade is schade
aandoen om schade aan te doen. Je
wilt niet het juiste doen. Je
misbruikt je recht door het altijd te
gebruiken, ook al schaad het andere
mensen.
2 Soorten subjectieve rechten
1) Politieke rechten
2) Burgerlijke rechten
3) Schema
2.1 Politieke rechten: subjectieve rechten van burger tov de
overheid
1) Politieke vrijheden →Vrijheid van meningsuiting
2) Participatierechten →Deelname aan overheidsbeleid
3) Sociaal economische rechten →Recht van de burgers om tegemoetkoming
of diensten te vragen aan de overheid
2.2 Burgerlijke rechten: subjectieve rechten van burgers tov
zijn medeburgers
Extra-patrimoniale rechten:
Geen financiële waarde, niet overdraagbaar
- Persoonlijkheidsrechten
- Familierechten
Patrimoniale recht:
,Financiële waarde, verhandelbaar
- Zakelijke rechten (eigendomsrechten)
- Vorderingsrechten
o Bv. Voor iemand het gras maaien, dan gaat het over iemand die iets
komt doen en niet over het voorwerp (de grasmaaier).
- Intellectuele rechten
o Bv. Je hebt een idee, dan is dat idee van u en kun je dat beschermen.
3 Deelgebieden van het recht
Nationaal recht:
- Nationaal privaatrecht
- Nationaal publiek recht
Grensoverschrijdend recht:
- Internationaal privaatrecht
- Internationaal publiek recht
- Europees recht
3.1 Nationaal recht
3.1.1 Privaat recht
Relaties tussen burgers onderling:
- Welke subjectieve rechten?
- Hoe kun je deze rechten verwerven?
- Hoe kan je deze rechten afdwingen?
Principe: Contractsvrijheid
= De bevoegdheid om vrij over middelen te beschikken.
Aanvullend (suppletief) recht t.o.v. Dwingend (imperatief) recht
1) Burgerlijk recht
Het burgerlijk recht regelt de meest elementaire relaties tussen burgers en wordt
ook wel gemeen recht genoemd.
Je kunt het burgerlijk recht terugvinden in het Burgerlijk Wetboek.
, 2) Economisch recht
Het economisch recht bevat bepalingen van zowel publiek als privaatrecht. Het
doel is de bescherming van alle partijen en duidelijke regels.
Het economisch recht is van toepassing op ondernemingen: Elke persoon die
zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent.
Je kunt het economisch recht terugvinden in het Wetboek van Economisch recht
(Marktrecht).
3) Sociaal recht: arbeidsrecht
Het arbeidsrecht is de verhouding werkgever-werknemer. Het kan zowel collectief
als individueel zijn.
Onder sociaal recht valt: Arbeidsrecht en Sociaal zekerheidsrecht.
- Arbeidsrecht: Privaat recht
- Sociaal zekerheidsrecht: Publiek recht
4) Privaatrechtelijk procesrecht
Het privaatrechtelijk procesrecht regelt de organisatie van privaatrechtelijke
rechtscolleges en de privaatrechtelijke procedure.
Het privaatrechtelijk procesrecht is terug te vinden in het Gerechtelijk Wetboek.
3.1.2 Nationaal Publiekrecht
Het publiekrecht is een overheid. Er komt altijd een overheid tussen. Het is de
verhouding tussen de burgers en overheid.
Het publiekrecht regelt de verhouding tussen burgers en de overheid en ook de
bevoegdheden en organisatie van de overheid.
De overheid heeft een bevoorrechte positie (geweldmonopolie):
- Algemeen geldende regels uitvaardigen.
- Beslissingen opdringen aan burgers.
o Bv. Boete, onteigening,…
- Strafrechtelijke vervolging en vrijheidsberoving.
1) Grondwettelijk recht
Het grondwettelijk recht regelt de inrichting van de staat en de fundamentele
rechten en vrijheden van de burgers.
