Samenvatting deel 4 farmacologie

Farmacologie DEEL 4
1. Diuretica
 Verhogen urinevolume
 Verhogen netto verlies van solutes/H2O
 Alle diuretica, behalve spironolactone, bereiken de luminale transportlocaties via de
tubulaire vloeistof (filtratie en secretie)
 Alle diuretica, behalve osmotische diuretica, worden actief gesecreteerd door de proximale
tubulus in de tubulaire vloeistof
 Negatieve vochtbalans wordt gecreëerd = meer uit dan in
 Gezonde volwassenen:
o Renale bloed flow: 1200 ml/min
o GFR: 125 ml/min




1.1 Koolzuuranhydrase-inhibitoren
1.1.1 Werking
 Koolzuuranhydrase heeft sleutelrol in absorptie NaHCO3 in proximale tubulus nefron
 Aanwezig in
o nefron
 Luminale membraan
 Basolaterale membraan
 Cytoplasma tubulaire cellen
o Oog
o CZS
o Pancreas
o RBC
 Hoogste concentratie in nefron thv luminale membraan in proximale tubulus



1

, Basolaterale Na+ pomp genereert Na+ gradiënt
 gebruikt door luminale Na+/H+ uitwisselaar om Na+
uit te wisselen tegen H+
 H+ (in het lumen gesecreteerd) combineren met
gefilterde HCO3-  H2CO3
 Koolzuuranhydrase th luminale membraan: H2CO3 
H2O + CO2
 Lipofiele CO2 diffundeert naar cel
 koolzuuranhydrase: hydratatie tot H2CO3
 Dissociatie tot HCO3- en H+
 proton weer beschikbaar voor Na+/H+ uitwisselaar
 HCO3- door specifiek transport systeem in
interstitium gebracht
 Netto effect koolzuuranhydrase inhibitor:
o Minder transport NaHCO3 van lumen naar interstitium (vermindering totale
lichaamsbicarbonaat)
 Minder beweging van H2O naar interstitium
 systemische acidose bij lang gebruikt
 alkalische urine
o Afname diuretische efficiëntie na enkele dagen (zelflimiterend effect, je gaat minder
bicarbonaat filteren en dus diurese gaat afnemen

1.1.2 Productie: acetazolamide
1.1.3 Farmacokinetiek
 Goede absorptie na perorale opname
 Al na 30 min stijgt urinaire pH
 Maximaal effect na 2u
 Effect blijft 12u duren
 Renale excretie  dosisaanpassing bij nierinsufficiëntie

1.1.4 Klinisch gebruik
 Sulfonamidederivaten
 Niet meer veel als diuretica gebruikt
 Specifieke indicaties::
o Openhoek glaucoom
 Minder productie oogvocht   oogdruk
 Acute maar ook onderhoudsbehandeling
 Lokale toediening oogdruppels: dorzolamide
o Acuut gedecompenseerd hartfalen
 Toevoeging acetazolamide aan lisdiuretica  frequentere succesvolle de-
congestie
o Metabole alkalose tgv diureticagebruik bij iemand met ernstig hartfalen (vnl tgv
contractie ECF door verlies relatief HCO3-vrij vocht
 Acetazolamide: correctie alkalose + inductie geringe bijkomende diurese
o Alkalinisatie urine
 Zuren lossen beter op in alkalische urine
 Bv cystine, urinezuur, aspirine
 Bij langdurig gebruik moet bicarbonaat per os genomen worden
o Acute mountain sickness
 Verlaging productie en pH CSV


2

,1.1.5 Toxiciteit
 Meeste bijwerkingen gevolg van alkalinisatie urine en van metabole acidose
o Verergeren metabole of respiratoire acidose
o Nierstenen bv calciumzouten zijn minder oplosbaar in alkalische urine
o Verlies kalium via nier  hypokaliëmie
o Meer ammoniak in systeemcirculatie (vanuit urine)  meer kans op encefalopathie
(levercirrose = contra indicatie)
o Zelden overgevoeligheidsreacties (afgeleid van sulfonamiden)
o Bij hoge dosis: slaperigheid en paresthesiën



1.2 Thiaziden (hydrochloorthiazide, chloortalidon, indapamide)




1.2.1 Werking
 Werken op het zouttransport in het distale kronkelbuisje (hier al 90% gefilterd Na
gereabsorbeerd)
 Blokkeren elektroneutrale Na/Cl-symporter aan luminale zijde epitheelcellen
 onafhankelijk van hun koolzuuranhydrase-inhiberend effect
 Nefronsegmenten K-secretie liggen distaal van werkingsplaats thiaziden
 toename luminale Na-belasting + toename vochtbelasting in distale nefronsegmenten
 verhoging K secretie  hypokaliëmie
 Ernstige K depletie  K verlaat de cel en uitwisselt met Na en H: elektroneutraliteit
bewaren
 extracellulaire alkalose als gevolg beweging protonen in de cel
 Ook contractie alkalose
 Chronische toediening   Ca2+ excretie
o Door toegenomen proximale Ca reabsorptie (tgv volumedepletie)
o Door toegenomen ca reabsorptie in DCT (tgv rechtstreeks effect thiaziden)
 Geen collosale diuretische effecten
 Onderhoudstherapie, niet voor acute situatie


3

, 1.2.2 Farmacokinetiek
 Perorale inname
 Gesecreteerd door secretiemechanisme voor organische zuren thv renale tubulus  staan
hiervoor in competitie met urinezuur

1.2.3 Indicaties
 Eerstelijnsbehandeling hypertensie (wanneer GFR > 30 ml/min)
o Thiaziden: diuretisch en zwak vasodilaterend
o Voldoende effectief bij 2/3 patiënten met matige essentiële hypertensie
o Tegelijk zoutbeperking per os invoeren  meer effect en minder K verlies
o  mortaliteit en morbiditeit
 Onderhoudsbehandeling congestief hartfalen (niet meer effectief wnr GFR < 30 ml/min)
 Nefrolithiase tgv hypercalciurie
o Chronische inname thiaziden vermindert calciurie
o Zoutbeperking nodig om dit effect te bekomen
 Nefrogene (niet ADH gevoelige) diabetes insipidus: PARADOXAAL EFFECT
o Thiaziden verminderen polyurie en polydipsie bij dergelijke patiënten

Reductie plasmavolume door thiaziden
  GFR
  reabsorptie van NaCl en H2O proximaal
 maximum volume van verdunde urine is gereduceerd




2: selectief ionenkanaal waarlangs Na binnenkomt volgens elektrochemische gradiënt die door
basolaterale Na pomp gecreëerd wordt
 draagt bij tot lumen negatief transepitheliaal potentiaalverschil = drijfkracht om K naar
lumen te duwen
 thiazide, KZA-inhibitoren, lisdiuretica: verhogen aanbod Na in laatste stuk distale tubulus en
verzamelbuisjes  verhoogd K en H verlies
door da symporter geblokkeerd is, is er meer Na is in het lumen da via da selectief Na kanaal
naar binnen kan gaan en dus een groter transepitheliaal verschil en dus grotere drijfkracht
voor K secretie

1.2.4 Bijwerkingen
 Hypokaliëmische metabole alkalose
 Hyperuriceme (verhoogde concentratie urinezuur in plasma) en uitlokken jichtaanval
o Door competitie met urnezuur voor secretiemechanisme
o Jichtaanvallen in verleden = contra-indicatie
 Hyperglycemie ( insulinevrijzetting uit pancreas en  perifeer gebruik glucose)
 lage dosis niet tegenaangewezen bij diabetes mellitus
 Meestal transiente hyperlipidemie:  cholesterol en LDL
4