Samenvatting Abma - Over de grenzen van disciplines

lOMoARcPSD|16716051




Pierre Bourdieu vindt dat wetenschap een veld is waarin concurrentie plaatsvindt en waar
structuren vervormd worden. Wetenschap is beïnvloedbaar door economie, politiek en
cultuur. Alleen is wetenschap niet altijd indirect en onvoorspelbaar. Bourdieu's begrip habitus
is bruikbaar binnen de wetenschap voor analyses. Habitus is een gedeeld schema van
waarnemingen, waarderingen en handelingen. Op het veld is er concurrentie tussen de
actoren. Ze concurreren om een veld- specifieke winst.

Kritisch Realisme
Het constructivisme kan worden gezien als een aftreksel van het al oudere idealisme. Het
idealisme ziet de wereld zoals we hem zelf zien, de mensen hebben ideeën en die bepalen de
werkelijkheid. Tegenover het idealisme staat het realisme. Zij stellen dat er los van ons een
werkelijkheid bestaat, die wij ook kunnen kennen.

Het kritisch realisme bestaat uit drie domeinen:
- Het werkelijke. Dit is het domein van de objecten, hun structuren en hun vermogens.
- Het actuele. Dit is het domein die betrekking heeft op de gebeurtenissen.
- Het empirische. Het domein van de onmiddellijke ervaring.
Het kritisch realisme neemt de plaats in tussen de twee culturen natuurwetenschappen en
geesteswetenschappen. Tegen het logisch positivisme van de natuurwetenschappen zeggen ze
dat gesloten systemen niet erg goed geschikt zijn om complexe gebeurtenissen te verklaren.
Tegen het hermeneutiek van de geesteswetenschappen zeggen ze dat er onnodige analytische
kracht inboet doordat ze causaliteit en objectiviteit los zien.
Objecten bestaan, zij hebben een innerlijke structuur en beschikken over vermogens die soms
geactiveerd worden. Dit is het uitgangspunt van het kritisch realisme. Sociale tendenties
bestaan uit sociale mechanismen, die weer bestaan uit structuren en vermogens. Sociale
tendenties zijn geen wetten. Tendenties zorgen ervoor dat causale analyses mogelijk zijn.
Mensen interpreteren gedrag van elkaar en reageren daarop, dit maakt de sociale wereld
complexer dan de wereld van de natuur. Mensen zijn contextgevoelig, hierdoor zijn
verschijnselen niet stabiel. Kritisch realisten willen causaliteit van de mechanismen in de
complexe wereld opzoeken.

Eindoordeel
Wetenschap wordt steeds vaker bekeken als een menselijke praktijk. Dit is grotendeels
veroorzaakt door Kuhn, hij koppelde het wetenschapsbedrijf los van de filosofie. Echter had
Kuhn geen sociale theorie, dus werd deze ontwikkeld door Bourdieu en Latour. Zij zorgden
ervoor dat de constructie, sociale feiten en de natuur van wetenschappelijke feiten in het
middelpunt kwam te staan.

5. Bemiddeling op sociaal niveau, interventies
In de sociale wetenschappen zijn natuurwetenschappelijke en geesteswetenschappelijke
tendensen te vinden. Het zou te verwachten zijn dat de natuurwetenschappen allang de
overhand zouden hebben, omdat zij meer aanzien hebben. Dit is alleen nog niet gebeurd.
Er is dus een factor waardoor de geesteswetenschappen ook van belang zijn in de sociale
wetenschappen. Dit komt wellicht doordat de sociale wetenschappers een maatschappelijke

11


Gedownload door Julia de Bievre ()

, lOMoARcPSD|16716051




rol spelen. De sociale wetenschappen moeten dus rekening houden met de complexiteit van
de processen op zowel individueel niveau als maatschappelijk niveau. Ze blijven zoeken naar
vervangingen voor de nomothetische theorieën.

Interventies
Interventie of interveniëren betekent tussenbeide komen of ingrijpen. Sociale interventies zijn
erop gericht het handelen en het gedrag van mensen te beïnvloeden. De sociale
wetenschappers hebben een belangrijke functie ingenomen als het gaat over het analyseren
van persoonlijke en maatschappelijke problemen en het vinden van oplossingen.
Een ingenieur is de prototype specialist op het gebeid van interventies. Zij hebben de kennis,
ze kunnen met deze kennis concrete analyses maken en vanuit daar berekenen hoe sterk iets
moet zijn. De aanpak van de ingenieur komen we ook tegen in de sociale wetenschappen.
Daarnaast leveren de sociale wetenschappen een maatschappelijke bijdrage door het leveren
van perspectieven. Ze maken maatschappelijke kwesties duidelijker en inzichtelijker en dus
ook hanteerbaarder. Interpretaties zijn altijd handelingsimplicaties, dit houdt in dat de
interpretatie van een probleem dominant wordt en effect gaat hebben op het handelen.

Logica van interventies
Bij een interventie zijn vier partijen van belang:
- maatschappelijke autoriteiten
- onderzoekers
- interventiespecialisten
- object van interventie

Een interventielogica bestaat uit vier elementen:
- object
- oorzaak
- doel
- middelen
Het probleemobject staat centraal in een interventielogica. Er wordt eerst een gebeurtenis
gesignaleerd. Maar om het een probleemobject te kunnen noemen, moet er eerst een
wetenschappelijk legitiem beeld worden geschetst met een bijbehorende benoeming.
De sociale wetenschappers zijn erg belangrijk bij het formuleren van de oorzaak. De oorzaak
samen met de beschrijving van het object vormen de probleemdefinitie. De probleemdefinitie
bestaat weer uit de interventiedoelen, wat wil je bereiken, en de interventiemiddelen, hoe ga je
te werk. De interventiedoelen zijn meestal vanuit de politiek geformuleerd, de
interventiemiddelen meestal vanuit de sociaal- wetenschappelijke professionals.

Concurrerende interventielogica's
Tegenwoordig is er steeds meer professionalisering bij het bedenken van sociale interventie.
Een nadeel hiervan is dat er diskwalificatie plaatsvindt van oudere vormen van kennis.
Terwijl de sociale wetenschappen zich verder ontwikkelden, ontstonden er steeds meer
rivaliserende groepen. De strijd tussen de interventielogica's in de praktijk kunnen op twee
manieren worden weergegeven. Ten eerste het triomfalistisch standpunt, dit is een strijd

12


Gedownload door Julia de Bievre ()