SOCIOLOGIE
,Een inleiding in de sociologie: ‘Niemand is een eiland’
Sociologie = ‘samenlevingskunde’
Sociologen hebben intresse in:
- Hoe leven mensen in allerhande sociale verbanden?
- Wat zijn de kenmerken van die samenlevingsverbanden?
- Door welke watmatigheden worden ze gestuurd?
Sociale interactie & handelen binnen de samenleving
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
1. Het dagelijkse leven door de bril van een socioloog
Sociologische bril:
- Nodig voor het dagelijks waarnemen => structuur + betekenis geven
- Achterliggende werkelijkheid een betekenis geven
Sociologische verbeelding = bewustzijn dat onze individuele ervarings- en belevingswereld verband houdt
met een bredere samenleving.
Drie componenten van sociologische verbeelding:
1. Biografie = alles wat mensen meemaken in hun leven
2. Sociale structuur = geheel van sociale relaties die iemand heeft
3. Geschiedenis = historisch verloop die invloed heeft op sociale structuur
1.1 Over eten en drinken
• Primaire behoefte
• Sociale en culturele context vb. stokjes tov bestek
• Sociale patronen vb. brunchen op zondag, eten voor de tv
• Kookboeken: verraden culturele verschuivingen
• Koffie van ‘alledaags’ naar ‘sexy’ en als ‘vriendelijke drug’
1
,1.2 Over sport
• Verbonden met een bepaalde sociale status
• Hoge SES: skiën, zeilen (weinig fysiek contact)
• Lage SES: boksen, motorcross
Statussymbool = een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (zoals uniform van politieagent), maar als
verwijzing naar rijkdom, macht en prestige.
1.3 Over lifestyle en lijstijl
• Wat men lijkt te zijn
• Voorbeeld: ideale vrouwelijke en mannelijke lichaam
• Cultuur van de look: meestal voor elite
‘Conspicious consumption’ = een nieuwe elite, een streefklasse, die zich niet langer onderscheidt adhv haar
inkomen of materiële consumptie, maar adhv subtiele vorm.
=> Verfijnde kennis en cultuur etaleren en zich distantiëren van de grauwe massa vb. VSCO-girl
1.4 Over liefde
• Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze niet
• Mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (veel gemeenschappelijk, sociale druk)
1.5 Contingent maar niet arbitrair? – Elchardus, Spruyt en Vanroelen
Contingent = besef dat alles anders had kunnen zijn dan hoe het is: eten, kledij, historisch verloop …
Arbitrair = louter toevallig, willekeurig.
Het is niet omdat een gebruik anders had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat waarom het nu zo is
2. Niemand is een eiland – zeker niet in tijden van corona
ð We kunnen niet zonder elkaar
ð Elk individu en elke bevolkingsgroep is belangrijk voor de samenleving (niet enkel economisch)
ð Relationeel karakter, wederkerigheid van elk samenlevingsverband => relationele: socioloog
2
, Scherpt de coronacrisis onze sociologische waarneming aan?
• Optimistische kijk & wederkerigheid => welbegrepen eigenbelang
• Sociologen aan de zijlijn gehouden
(Toenemende) ongelijkheid en armoede
• Mensen in armoede kwetsbaarder voor corona
• Gekleurde mensen disproportioneel harder getroffen
Zijn ‘bubbels’ ook netwerken?
• Bubbel van 15 = 100% sociaal contact (wisselwerkingen)
• Sommige bevolkingsgroepen meer risico op besmetting
Belang van sociale contacten, interactie en communicatie
• ‘Blijf in uw kot’ => chique villa’s tov studentenkoten, studio’s
• Dramatische gevolgen voor fysieke isolatie vb. woonzorgcentra
Over het belang van draagvlak: twijfelaars en antivaxers
• Complotdenkers => self-fulfilling prophecy
• Individuele vrijheid beschermen
• Wantrouwen in overheid, elite en big-farma
• Fake news tov wetenschappelijke feiten en ervaringen van betrokkenen
Het ‘verzet’: omwille van de aanslag op ‘de’ vrijheid of bij gebrek aan solidariteit
• Verzet tegen beperkende maatregels, vooral beperkingen die de middenklassen treffen
• Opstand tegen ‘de elite’, wantrouwen en zich niet gehoord voelen
• Verzet in naam van vrijheid, maar wiens vrijheid?
• Solidariteit: warme tov koude (structurele)
3. Een stap verder: een sociologische blik doet beter begrijpen
3.1. Echtscheiding
Actor: persoonlijke redenen – psychologische gevolgen
Factor: maatschappelijke oorzaken en gevolgen vb. armoede, schoolachterstand kind, huisvesting
Echtscheidingsfenomenen:
ð Tweeverdienersgezinnen: economische onafhankelijkheid, sociale contacten buiten gezin
ð Verminderde sociale druk om samen te blijven omwille van kinderen
ð Verminderde sociale druk op privéleven door kerk en familie
ð Langere levensverwachting & inkorting echtscheidingsprocedure
3
,Een inleiding in de sociologie: ‘Niemand is een eiland’
Sociologie = ‘samenlevingskunde’
Sociologen hebben intresse in:
- Hoe leven mensen in allerhande sociale verbanden?
- Wat zijn de kenmerken van die samenlevingsverbanden?
- Door welke watmatigheden worden ze gestuurd?
Sociale interactie & handelen binnen de samenleving
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
1. Het dagelijkse leven door de bril van een socioloog
Sociologische bril:
- Nodig voor het dagelijks waarnemen => structuur + betekenis geven
- Achterliggende werkelijkheid een betekenis geven
Sociologische verbeelding = bewustzijn dat onze individuele ervarings- en belevingswereld verband houdt
met een bredere samenleving.
Drie componenten van sociologische verbeelding:
1. Biografie = alles wat mensen meemaken in hun leven
2. Sociale structuur = geheel van sociale relaties die iemand heeft
3. Geschiedenis = historisch verloop die invloed heeft op sociale structuur
1.1 Over eten en drinken
• Primaire behoefte
• Sociale en culturele context vb. stokjes tov bestek
• Sociale patronen vb. brunchen op zondag, eten voor de tv
• Kookboeken: verraden culturele verschuivingen
• Koffie van ‘alledaags’ naar ‘sexy’ en als ‘vriendelijke drug’
1
,1.2 Over sport
• Verbonden met een bepaalde sociale status
• Hoge SES: skiën, zeilen (weinig fysiek contact)
• Lage SES: boksen, motorcross
Statussymbool = een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (zoals uniform van politieagent), maar als
verwijzing naar rijkdom, macht en prestige.
1.3 Over lifestyle en lijstijl
• Wat men lijkt te zijn
• Voorbeeld: ideale vrouwelijke en mannelijke lichaam
• Cultuur van de look: meestal voor elite
‘Conspicious consumption’ = een nieuwe elite, een streefklasse, die zich niet langer onderscheidt adhv haar
inkomen of materiële consumptie, maar adhv subtiele vorm.
=> Verfijnde kennis en cultuur etaleren en zich distantiëren van de grauwe massa vb. VSCO-girl
1.4 Over liefde
• Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze niet
• Mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (veel gemeenschappelijk, sociale druk)
1.5 Contingent maar niet arbitrair? – Elchardus, Spruyt en Vanroelen
Contingent = besef dat alles anders had kunnen zijn dan hoe het is: eten, kledij, historisch verloop …
Arbitrair = louter toevallig, willekeurig.
Het is niet omdat een gebruik anders had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat waarom het nu zo is
2. Niemand is een eiland – zeker niet in tijden van corona
ð We kunnen niet zonder elkaar
ð Elk individu en elke bevolkingsgroep is belangrijk voor de samenleving (niet enkel economisch)
ð Relationeel karakter, wederkerigheid van elk samenlevingsverband => relationele: socioloog
2
, Scherpt de coronacrisis onze sociologische waarneming aan?
• Optimistische kijk & wederkerigheid => welbegrepen eigenbelang
• Sociologen aan de zijlijn gehouden
(Toenemende) ongelijkheid en armoede
• Mensen in armoede kwetsbaarder voor corona
• Gekleurde mensen disproportioneel harder getroffen
Zijn ‘bubbels’ ook netwerken?
• Bubbel van 15 = 100% sociaal contact (wisselwerkingen)
• Sommige bevolkingsgroepen meer risico op besmetting
Belang van sociale contacten, interactie en communicatie
• ‘Blijf in uw kot’ => chique villa’s tov studentenkoten, studio’s
• Dramatische gevolgen voor fysieke isolatie vb. woonzorgcentra
Over het belang van draagvlak: twijfelaars en antivaxers
• Complotdenkers => self-fulfilling prophecy
• Individuele vrijheid beschermen
• Wantrouwen in overheid, elite en big-farma
• Fake news tov wetenschappelijke feiten en ervaringen van betrokkenen
Het ‘verzet’: omwille van de aanslag op ‘de’ vrijheid of bij gebrek aan solidariteit
• Verzet tegen beperkende maatregels, vooral beperkingen die de middenklassen treffen
• Opstand tegen ‘de elite’, wantrouwen en zich niet gehoord voelen
• Verzet in naam van vrijheid, maar wiens vrijheid?
• Solidariteit: warme tov koude (structurele)
3. Een stap verder: een sociologische blik doet beter begrijpen
3.1. Echtscheiding
Actor: persoonlijke redenen – psychologische gevolgen
Factor: maatschappelijke oorzaken en gevolgen vb. armoede, schoolachterstand kind, huisvesting
Echtscheidingsfenomenen:
ð Tweeverdienersgezinnen: economische onafhankelijkheid, sociale contacten buiten gezin
ð Verminderde sociale druk om samen te blijven omwille van kinderen
ð Verminderde sociale druk op privéleven door kerk en familie
ð Langere levensverwachting & inkorting echtscheidingsprocedure
3
