TECHNIEKEN 2
INHOUDSTAFEL
1. Trappen
2. De niet-gebakken kunststeen
3. Beton
4. Hout en houtconstructies deel 1
5. Hout en houtconstructies deel 2
6. Drainage
TRAPPEN
1. Traponderdelen
Helling steiler dan 10% → treden of trap aanleggen
Trap = een voetgangersverbinding tussen 2 verschillende niveaus, door opeenvolgende horizontale loopvlakken, met
een regelmatig hoogteverschil, die men treden noemt.
De gemakkelijke beloopbaarheid van een trap wordt bepaald door de traphelling en dus de verhouding tussen de
hoogte (optrede) en tredebreedte (aantrede)
- Normale huistrap: optrede is ongeveer 18cm
- Buitentrap: optrede is tussen de 10-15cm (vaak 14,5-15cm)
Hoogte tussen de verschillende verdiepingen te hoog → 1 of meer bordessen of rustvlakken aanleggen
1.1. Onderdelen
Treden De horizontale vlakken waarop men de voeten plaatst
Stootborden De verticale vlakken vooraan tussen de treden. Ontbreken bij open trappen
Wel/ neus Het deel van de trede dat over het daaronder staande stootbord loopt. Het dient om het tredenvlak
te verbreden. De breedte van de wel varieert van 2-6cm. Is nodig bij steile trappen en is dus
afhankelijk van de verhouding optrede/ aantrede
Trapbomen Dit zijn op hun zijde geplaatste balken, waarin of waarop de treden en de stootborden verwerkt
zitten of waarop ze rusten
Trapleuning De hoogte bedraagt normaal minstens 90cm, verticaal gemeten vanaf de boven- en voorkant van de
trede. Het bovenste deel van de leuning is de handgreep
Aan de vrije zijde van de trap bestaat een leuning uit het leuningprofiel, waarin spijlen of balusters
bevestigd zijn, die onderaan in of tegen de trapboom of op de treden bevestigd zijn
Trappen met een hellingsgraad kleiner dan (10/40cm) hoeven geen leuning, dit geldt ook voor
trappen met maximum 5 treden
welstuk Dit is het laatste element van een trap. Het verbindt deze laatste met het bovenliggende bordes
1
,2. Algemene begrippen
De traphoogte De verticale afstand tussen de afgewerkte vloeren die door de trap verbonden worden. Maximaal
10 treden per traparm
Trapruimte De nettotrapruimte is de horizontale afstand van de voorkant van het eerste stootbord tot de
voorkant van het laatste stootbord
De brutotrapruimte is hetzelfde, maar dan met de eerste trapneus en de breedte van het welstuk
Trapgat De opening in de bovenliggende vloer om de plaatsing van de trap mogelijk te maken
Vrije hoogte De minimumhoogte tussen de bovenzijde van de treden en de onderzijde van het bovenliggend
plafond, verticaal gemeten. Moet minstens 2-2,10m bedragen, gemeten op de neus van de trede
Trapbreedte Deze omvat de lengte van de trede en de dikte van de eventuele trapbomen. Meestal is die
minstens 80-90cm
Optrede De verticale afstand tussen de bovenzijde van 2 opeenvolgende treden (14,5-15cm)
Aantrede De horizontale afstand tussen de voorkanten van 2 opeenvolgende stootborden (30-35cm)
Looplijn De denkbeeldige lijn, die men normaal volgt bij het belopen van de trap
(Op deze lijn zijn alle treden even breed)
Afwatering van Bij buitentreden wordt elke trede onder een helling gelegd om neerslag gemakkelijk te kunnen
de treden laten afwateren. Als algemene regel wordt er 0,5-1cm per trede genomen
Traparm Het deel van de trap tussen 2 op elkaar volgende bordessen. Een ononderbroken opeenvolging
van minstens 3 treden
Trapformule: 2x Optrede + 1x Aantrede = 65cm
3. Soorten naar de vorm op de plattegrond
3.1. Een enkelvoudige trap
De laddertrap: trap waarvan de trapbomen in opstand een verticale hoek maken van 45°-70° met de horizontale. Er is
geen stootbord aanwezig en de treden staan loodrecht op de bomen
De rechte steektrap: trap waarbij de treden op de plattegrond loodrecht op de bomen staan en waarvan de
trapbomen in opstand een hoek maken die kleiner is dan 45°
De schuine steektrap: trap waarbij op de plattegrond, de treden evenwijdig lopen aan
elkaar, maar schuin op de bomen staan
De scheluwe trap: trap waarvan in het bovenaanzicht de trapbomen evenwijzig zijn, maar een verschillende lengte
hebben en waarvan de treden verdreven zijn
3.2. Een samengestelde trap
de bordestrap: Er is een rustvlak aanwezig. De afstand van een bordes is steeds de afmeting van 1 aantrede + n x 65
De kwartdraaitrap of kwartslag: trap waarbij de looplijn 1 of meer cirkelkwarten ondergaat. De treden worden
“verdreven” om de trap zo gemakkelijk mogelijk te kunnen belopen
- Enkele kwartdraaitrap
- Dubbele kwartdraaitrap
2
,De spiltrap: trap waarbij alle treden aan 1 kant in een centrale spil rusten. Aan de buitenzijde van de trap rusten de
treden meestal in muren of muurbomen. Vraagt minder ruimte, maar is moeilijker te belopen
De Engelse trap of half-cirkelvormige trap: trap met een cirkelvormige plattegrond, waarbij de buitenboom en de
binnenboom vanuit hezelfde center vertrokken zijn. De treden zijn naar het centerpunt gericht en kragen uit over de
binnenboom, deze wordt de keepboom genoemd
4. Soorten naar de wijze van ondersteuning
- Massieve onderbouw: er wordt een aanzetdiepte van 60cm aangehouden
- Gewelf of een aaneenschakeling van gewelven (uit metselwerk, beton of gewapend beton)
- Plaat in gewapend beton: de voet en schouders van de betonplaat hebben een horizontale onderkant nodig
- Één of meer, rechte of gebogen, draagbalken of trapbomen: er zijn:
→ Ofwel 2 bomen, aan elke zijkant één
→ Ofwel één boom aan een zijkant waarbij de andere zijde op een andere manier ondersteund wordt
→ Ofwel 2 of meerdere bomen onder de treden
→ Ofwel één centrale boom
- Verticale wand: de treden zijn eenzijdig ingeklemd (uit metselwerk of beton)
- Centrale spil: de treden zijn er aan één zijde verankerd. Aan de andere zijde kunnen de treden al dan niet
ondersteund worden (uit hout, staal, gewapend beton, natuursteen of kunststeen)
5. Soorten naar het uitvoeringsmateriaal
- Houten trappen: steektrappen, profieltrappen, op centrale boom rustende treden
- Trappen in gebakken straatsteen: keuze van het baksteenformaat en legverband zorgvuldig kiezen
- Trappen in natuursteen “blokken”: overlappen mekaar 0,5-4cm, nadelen van natuursteentrappen:
→ Het afslijten van het bovenvlak van de treden bij veelvuldig gebruik
→ Het gevaar van stukspringen bij brand
→ Het breken van de blokken bij de brede of te dunne treden
- Trappen in gewapend beton
- Metalen trappen
6. Trapfunderingen (trappen hebben een eigen afzonderlijke fundering nodig)
6.1. De gebonden fundering
= een constructie waarbij gebruik gemaakt is van een bindmiddel in de samenstelling van de fundering. Dit is enkel
mogelijk indien de fundering tot op vorstvrije diepte is uitgewerkt (lange levensduur, geschikt voor openbare plaatsen)
→ Aandacht in de trapconstructie voor de ‘hiel’ en ‘schouder’ aangezien hier de zwaarste druk wordt opgevangen
- De plaatfundering:
een 12-18cm dikke gewapende plaatfundering op een muurfundering. Onder de begin- en eindtrede is de
fundering zwaarder uitgevoerd en horizontaal opgewerkt
3
, De betonplaat verplaatst de belasting van de treden naar de muurfundering. Door het plaatsen van een
vorstbestendige laag onder de betonplaat wordt deze tegen vorstschade beschermd
- Trapwangen (bij smalle trappen)
- Massieve onderbouw:
Hierbij wordt de trap zowel in de lengte, breedte als in de diepte volledig ondersteund door de fundering.
Waarbij de funderingsvoet volledig horizontaal ligt
- Muurfunderingen (uit beton of metselwerk): uiteinden van de trappen rusten op deze muren
6.2. De niet-gebonden fundering
= een fundering waar geen bindmiddelen worden gebruikt zodat water vrij door de funderingsconstructie kan
bewegen. Dit is nodig wanneer de fundering boven de vorstvrije zone ligt
→ Kan gebruikt worden bij een ondergrond die gevoelig is voor zettingen, bij voorlopige constructies en bij
uitgebreide trapconstructies
Bij het gebruik van een schuine trapfundering zijn er 3 belangrijke richtlijnen:
- Het aantal treden beperken
- Een starre begintrede in 3-5cm zandcement of magere mortel construeren
- De begintrede een horizontale voetfundering geven
7. Soorten treden
- Rondhout: bestaat uit palissaden of rondhout paaltjes, met als tegentreden halfrondhout of planken
→ Bij sporadisch gebruik en kleine belasting (bospaden)
→ Waar het gebruikte materiaal in de omgeving kan ingepast worden (avonturenspeelplaats)
→ Als voorlopige constructie, bij gebouwen waar zetting van de bodem verwacht kan worden
- Zettreden met als stootbord loodrecht geplaatste tegels, platen of boordstenen:
→ Door hun vorm en afmetingen hebben dergelijke stootborden de neiging om naar voor te worden gedrukt
door de langdurige neerwaartse druk → oplossing = de stootborden een ruggensteun uit beton bezorgen
→ Aantreden in mozaïekkeien kunnen problemen meebrengen omdat ze moeilijk te verdichten zijn en dus
vlug uitspoelen → oplossing = de mozaïekkeien in gestabiliseerd zand of een mortelbed vastzetten en de
voegen opvoegen met vloeimortel. Het zuiver houden van de bovenkant van de optrede is dan een
aandachtspunt.
- L-vormige treden: wordt geplaatst volgens het principe van de keermuren
- Legtreden: de aantrede wordt 2-6cm over de tegentrede geplaatst
- Bloktreden: vormt de meest stabiele constructie
8. Trapwangen (zijdelingse opsluitingen langs de trede)
8.1. Loodrechte trapwangen ten opzichte van het maaiveld
De wand van de trapwang maakt een hoek van 90° met het maaiveld, waarbij de wanden evenwijdig aan elkaar blijven
- Schuin oplopende trapwangen (stijgt evenwijdig met de stijgingshelling)
- Trapwangen in trapvorm: makkelijk om te maken, maar lelijk
- Trapwang waarbij de bovenkant op dezelfde hoogte blijft: enkel mogelijk bij een beperkt aantal treden
4
INHOUDSTAFEL
1. Trappen
2. De niet-gebakken kunststeen
3. Beton
4. Hout en houtconstructies deel 1
5. Hout en houtconstructies deel 2
6. Drainage
TRAPPEN
1. Traponderdelen
Helling steiler dan 10% → treden of trap aanleggen
Trap = een voetgangersverbinding tussen 2 verschillende niveaus, door opeenvolgende horizontale loopvlakken, met
een regelmatig hoogteverschil, die men treden noemt.
De gemakkelijke beloopbaarheid van een trap wordt bepaald door de traphelling en dus de verhouding tussen de
hoogte (optrede) en tredebreedte (aantrede)
- Normale huistrap: optrede is ongeveer 18cm
- Buitentrap: optrede is tussen de 10-15cm (vaak 14,5-15cm)
Hoogte tussen de verschillende verdiepingen te hoog → 1 of meer bordessen of rustvlakken aanleggen
1.1. Onderdelen
Treden De horizontale vlakken waarop men de voeten plaatst
Stootborden De verticale vlakken vooraan tussen de treden. Ontbreken bij open trappen
Wel/ neus Het deel van de trede dat over het daaronder staande stootbord loopt. Het dient om het tredenvlak
te verbreden. De breedte van de wel varieert van 2-6cm. Is nodig bij steile trappen en is dus
afhankelijk van de verhouding optrede/ aantrede
Trapbomen Dit zijn op hun zijde geplaatste balken, waarin of waarop de treden en de stootborden verwerkt
zitten of waarop ze rusten
Trapleuning De hoogte bedraagt normaal minstens 90cm, verticaal gemeten vanaf de boven- en voorkant van de
trede. Het bovenste deel van de leuning is de handgreep
Aan de vrije zijde van de trap bestaat een leuning uit het leuningprofiel, waarin spijlen of balusters
bevestigd zijn, die onderaan in of tegen de trapboom of op de treden bevestigd zijn
Trappen met een hellingsgraad kleiner dan (10/40cm) hoeven geen leuning, dit geldt ook voor
trappen met maximum 5 treden
welstuk Dit is het laatste element van een trap. Het verbindt deze laatste met het bovenliggende bordes
1
,2. Algemene begrippen
De traphoogte De verticale afstand tussen de afgewerkte vloeren die door de trap verbonden worden. Maximaal
10 treden per traparm
Trapruimte De nettotrapruimte is de horizontale afstand van de voorkant van het eerste stootbord tot de
voorkant van het laatste stootbord
De brutotrapruimte is hetzelfde, maar dan met de eerste trapneus en de breedte van het welstuk
Trapgat De opening in de bovenliggende vloer om de plaatsing van de trap mogelijk te maken
Vrije hoogte De minimumhoogte tussen de bovenzijde van de treden en de onderzijde van het bovenliggend
plafond, verticaal gemeten. Moet minstens 2-2,10m bedragen, gemeten op de neus van de trede
Trapbreedte Deze omvat de lengte van de trede en de dikte van de eventuele trapbomen. Meestal is die
minstens 80-90cm
Optrede De verticale afstand tussen de bovenzijde van 2 opeenvolgende treden (14,5-15cm)
Aantrede De horizontale afstand tussen de voorkanten van 2 opeenvolgende stootborden (30-35cm)
Looplijn De denkbeeldige lijn, die men normaal volgt bij het belopen van de trap
(Op deze lijn zijn alle treden even breed)
Afwatering van Bij buitentreden wordt elke trede onder een helling gelegd om neerslag gemakkelijk te kunnen
de treden laten afwateren. Als algemene regel wordt er 0,5-1cm per trede genomen
Traparm Het deel van de trap tussen 2 op elkaar volgende bordessen. Een ononderbroken opeenvolging
van minstens 3 treden
Trapformule: 2x Optrede + 1x Aantrede = 65cm
3. Soorten naar de vorm op de plattegrond
3.1. Een enkelvoudige trap
De laddertrap: trap waarvan de trapbomen in opstand een verticale hoek maken van 45°-70° met de horizontale. Er is
geen stootbord aanwezig en de treden staan loodrecht op de bomen
De rechte steektrap: trap waarbij de treden op de plattegrond loodrecht op de bomen staan en waarvan de
trapbomen in opstand een hoek maken die kleiner is dan 45°
De schuine steektrap: trap waarbij op de plattegrond, de treden evenwijdig lopen aan
elkaar, maar schuin op de bomen staan
De scheluwe trap: trap waarvan in het bovenaanzicht de trapbomen evenwijzig zijn, maar een verschillende lengte
hebben en waarvan de treden verdreven zijn
3.2. Een samengestelde trap
de bordestrap: Er is een rustvlak aanwezig. De afstand van een bordes is steeds de afmeting van 1 aantrede + n x 65
De kwartdraaitrap of kwartslag: trap waarbij de looplijn 1 of meer cirkelkwarten ondergaat. De treden worden
“verdreven” om de trap zo gemakkelijk mogelijk te kunnen belopen
- Enkele kwartdraaitrap
- Dubbele kwartdraaitrap
2
,De spiltrap: trap waarbij alle treden aan 1 kant in een centrale spil rusten. Aan de buitenzijde van de trap rusten de
treden meestal in muren of muurbomen. Vraagt minder ruimte, maar is moeilijker te belopen
De Engelse trap of half-cirkelvormige trap: trap met een cirkelvormige plattegrond, waarbij de buitenboom en de
binnenboom vanuit hezelfde center vertrokken zijn. De treden zijn naar het centerpunt gericht en kragen uit over de
binnenboom, deze wordt de keepboom genoemd
4. Soorten naar de wijze van ondersteuning
- Massieve onderbouw: er wordt een aanzetdiepte van 60cm aangehouden
- Gewelf of een aaneenschakeling van gewelven (uit metselwerk, beton of gewapend beton)
- Plaat in gewapend beton: de voet en schouders van de betonplaat hebben een horizontale onderkant nodig
- Één of meer, rechte of gebogen, draagbalken of trapbomen: er zijn:
→ Ofwel 2 bomen, aan elke zijkant één
→ Ofwel één boom aan een zijkant waarbij de andere zijde op een andere manier ondersteund wordt
→ Ofwel 2 of meerdere bomen onder de treden
→ Ofwel één centrale boom
- Verticale wand: de treden zijn eenzijdig ingeklemd (uit metselwerk of beton)
- Centrale spil: de treden zijn er aan één zijde verankerd. Aan de andere zijde kunnen de treden al dan niet
ondersteund worden (uit hout, staal, gewapend beton, natuursteen of kunststeen)
5. Soorten naar het uitvoeringsmateriaal
- Houten trappen: steektrappen, profieltrappen, op centrale boom rustende treden
- Trappen in gebakken straatsteen: keuze van het baksteenformaat en legverband zorgvuldig kiezen
- Trappen in natuursteen “blokken”: overlappen mekaar 0,5-4cm, nadelen van natuursteentrappen:
→ Het afslijten van het bovenvlak van de treden bij veelvuldig gebruik
→ Het gevaar van stukspringen bij brand
→ Het breken van de blokken bij de brede of te dunne treden
- Trappen in gewapend beton
- Metalen trappen
6. Trapfunderingen (trappen hebben een eigen afzonderlijke fundering nodig)
6.1. De gebonden fundering
= een constructie waarbij gebruik gemaakt is van een bindmiddel in de samenstelling van de fundering. Dit is enkel
mogelijk indien de fundering tot op vorstvrije diepte is uitgewerkt (lange levensduur, geschikt voor openbare plaatsen)
→ Aandacht in de trapconstructie voor de ‘hiel’ en ‘schouder’ aangezien hier de zwaarste druk wordt opgevangen
- De plaatfundering:
een 12-18cm dikke gewapende plaatfundering op een muurfundering. Onder de begin- en eindtrede is de
fundering zwaarder uitgevoerd en horizontaal opgewerkt
3
, De betonplaat verplaatst de belasting van de treden naar de muurfundering. Door het plaatsen van een
vorstbestendige laag onder de betonplaat wordt deze tegen vorstschade beschermd
- Trapwangen (bij smalle trappen)
- Massieve onderbouw:
Hierbij wordt de trap zowel in de lengte, breedte als in de diepte volledig ondersteund door de fundering.
Waarbij de funderingsvoet volledig horizontaal ligt
- Muurfunderingen (uit beton of metselwerk): uiteinden van de trappen rusten op deze muren
6.2. De niet-gebonden fundering
= een fundering waar geen bindmiddelen worden gebruikt zodat water vrij door de funderingsconstructie kan
bewegen. Dit is nodig wanneer de fundering boven de vorstvrije zone ligt
→ Kan gebruikt worden bij een ondergrond die gevoelig is voor zettingen, bij voorlopige constructies en bij
uitgebreide trapconstructies
Bij het gebruik van een schuine trapfundering zijn er 3 belangrijke richtlijnen:
- Het aantal treden beperken
- Een starre begintrede in 3-5cm zandcement of magere mortel construeren
- De begintrede een horizontale voetfundering geven
7. Soorten treden
- Rondhout: bestaat uit palissaden of rondhout paaltjes, met als tegentreden halfrondhout of planken
→ Bij sporadisch gebruik en kleine belasting (bospaden)
→ Waar het gebruikte materiaal in de omgeving kan ingepast worden (avonturenspeelplaats)
→ Als voorlopige constructie, bij gebouwen waar zetting van de bodem verwacht kan worden
- Zettreden met als stootbord loodrecht geplaatste tegels, platen of boordstenen:
→ Door hun vorm en afmetingen hebben dergelijke stootborden de neiging om naar voor te worden gedrukt
door de langdurige neerwaartse druk → oplossing = de stootborden een ruggensteun uit beton bezorgen
→ Aantreden in mozaïekkeien kunnen problemen meebrengen omdat ze moeilijk te verdichten zijn en dus
vlug uitspoelen → oplossing = de mozaïekkeien in gestabiliseerd zand of een mortelbed vastzetten en de
voegen opvoegen met vloeimortel. Het zuiver houden van de bovenkant van de optrede is dan een
aandachtspunt.
- L-vormige treden: wordt geplaatst volgens het principe van de keermuren
- Legtreden: de aantrede wordt 2-6cm over de tegentrede geplaatst
- Bloktreden: vormt de meest stabiele constructie
8. Trapwangen (zijdelingse opsluitingen langs de trede)
8.1. Loodrechte trapwangen ten opzichte van het maaiveld
De wand van de trapwang maakt een hoek van 90° met het maaiveld, waarbij de wanden evenwijdig aan elkaar blijven
- Schuin oplopende trapwangen (stijgt evenwijdig met de stijgingshelling)
- Trapwangen in trapvorm: makkelijk om te maken, maar lelijk
- Trapwang waarbij de bovenkant op dezelfde hoogte blijft: enkel mogelijk bij een beperkt aantal treden
4
