Aantekeningen Rechtspleging
Week 1
Hoe komt de rechter tot de beslissing? Wat gaat er in het hoofd om van de rechter als hij een beslissing
neemt? Bedoeling van vak om kijk te geven in intellectuele keuken van de rechter. Wat is de context
waarin de rechter rechtspreekt.
Slechts ter info, wat kan je verwachten?
Deze week beginnen we met meerlagigheid van de rechtsorde. Waarom? Omdat Nederland niet
meer een juridisch eiland is waar autonoom juridische beslissingen worden genomen. Nederland
is ingebed in een groot gedeelte: niet alleen het koninkrijk. Nederland is onderdeel van het
koninkrijk. Daar gaan we het over hebben, maar ook over het feit dat wij als koninkrijk lid zijn van
allerlei verdragen die supranationale verplichtingen op ons leggen. Tot gevolg hebbend dat we
ook moeten kijken naar men in Luxemburg en in Straatsburg (EHRM) ervan vinden. We gaan zien
dat meerlagige rechtsorde ons land doet inbedden in groter gedeelte waardoor ons land
fundamenteel wordt ingebed.
Tweede week: alles wat te maken heeft met uitleggen van teksten. Hebben we te maken met
wetsuitleggen, maar ook hoe leg je een contract uit of een gedingstuk uit. heel belangrijk: als
rechter moet je gedingstukken uitleggen. Wat bedoelen partijen ter zitting? Maar ook uitleggen
van juridische uitspraken. Hoe zorg je ervoor dat je tot een goede uitspraak komt? Dat komt
volgende week. Belangrijk onderdeel van werk van rechter is uitleggen van teksten.
Rechters worden beïnvloed door allerlei zaken. Ook door wat hij in de ochtend heeft gegeten. Het
feit dat een rechter honger heeft, heeft invloed op hoe hij functioneert.
We gaan nadenken over de vraag in hoeverre de rechter last heeft van vooringenomenheid en
vooroordelen. Dat komt vandaag aan de orde
Derde week. Juridische samenloop. Situatie dat op 1 feitencomplex meerdere regels en
feitencomplex van toepassing zijn. voorbeeld: bakker steelt brood uit winkel: art. 6:74 BW,
onrechtmatige daad 6:162 BW en Wetboek van strafrecht (diefstal), arbeidsrecht. Vaak geen
probleem omdat ze prima naast elkaar kunnen bestaan. Soms wel botsend
Rechterlijke oordeelsvorming in 4e week: hoe komt rechter tot zijn oordeel? Denk aan factoren
van Kelderluik. Eerst vanuit civiel oogpunt en daarna bestuurs en straf. We sluiten af met paper
en een discussiecollege. Dit is wat we in het collegecyclus gaan doen.
Onze rechtsorde(es)
Meerlagigheid van rechtsord(es)
John Donne: “No man is an island entire of itself; every man is a piece of the continent, a part of
the main”
Dit geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor landen en hun rechtsordes!
- Meerlagigheid van rechtsorde. Waarom zo belangrijk? Het perspectief wat je hebt als rechter dat
je deel bent van rechtsorde zo bent aangeven. De rechtspraak heeft jou benoemd om recht te
spreken voor Nederland in Nederland. je zou kunnen denken dat Nederlands perspectief dat
leidend is. John doe schreef (zie quote slide). Het laat zien dat ieder mens onderdeel uitmaakt van
een groter geheel. Groter geheel is beslissend voor wat de rechtsorde macht.
- Welke grotere gehelen bestaan er dan? Dan moeten we supranationale rechtsordes
onderscheiden. Allereerst de EU. Vroeger een bescheiden West-Europese samenwerking (o.a.
Nederland Duitsland etc.) met name op gebied van kolen. Gaan de weg europese unie groter
geworden. De oorspronkelijke insteek van de EG (voorganger EU) was om verkeer van personen
en goederen binnen landen van europese gemeenschap zo soepel mogelijk te laten voorlopen.
Dat is een heel sterk economisch effectief samenwerking geweest en dat kleur nog steeds de
doelstelling van de eu, alles draait om de interne markt van de EU. Binnen interne markt mogen
zo min mogelijk belemmeringen zijn (geen belemmeringen dat je niet in ander land mag werken)
interne markt is drijfveer van eu. Dat betekent ook dat de regels uit luxemburg te maken hebben
met interne markt.
, - Verschil met andere rechtsorde namelijk EVRM. Sommige mensen denken dat eu en evrm direct
te maken hebben. Evrm is een jaar of 7 getekend door een aantal landen. Hoeveel landen zijn lid?
46. Andere landen zitten ook in raad van Europa, overleg orgaan wat gekoppeld is aan evrm. Dat
ziet erop toe dat EHRM uitspraken door de landen worden uitgevoerd. Met andere woorden: je
hebt 2 verschillende supranationale instuties: de europese unie, bestaande uit landen die VWEU
hebben ondertekend en lid zijn. en VWEU is weer gewijzigde versie van EG, dat is weer EU
geworden. EU is niet hetzelfde als raad van europa (daar zijn alle landen lid van eu, maar ook
andere landen en voormalig sovjetstaten albanië, allemaal landen die geen onderdeel uitmaken
van eu maar wel lid zijn van raad van europa). Maar alle landen die lid zijn van eu zijn lid van raad
van euorpa
Onze rechtsorde(s)
• Nederland kent weliswaar nog steeds veel nationaal recht, maar is op tal van wijzen (deels)
‘ingesnoerd’ in andere, internationale rechtsordes, denk aan:
• De EU
• Het EVRM
• Het Koninkrijk (NL samen met de voormalige Nederlandse Antillen)
- Wat regelt europese unie. je zou kunnen zeggen dat landen die lid worden van eu een deel van
bevoegdheden overdragen aan eu, ook beginselen van interne markt waar rechten van burgers
wordt geregeld en daarnaast wordt gekeken welke beleidsterreinen bestaan (denk aan
landbouw, mededinging, consumentenrecht).
Onze rechtsorde(s)
• De EU
• Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (voorheen: EG-verdrag) (VwEU)
• Het VwEU is een gewijzigde versie van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
(EG). De gewijzigde versie is in 2009 van kracht geworden. In het VwEU staat wat de
bevoegdheden zijn van de Europese Unie, en op welke manier de Europese Unie die
bevoegdheden kan uitoefenen. Dit verdrag vormt samen met het Verdrag betreffende de
Europese Unie de basis van de Europese Unie
Onze rechtsorde(s)
De belangrijkste onderdelen in het verdrag zijn:
• de afbakening van de bevoegdheden van de Europese Unie
• de beginselen van de interne markt en de daaraan verbonden rechten voor de burgers
• het specificeren op welke beleidsterreinen de Europese Unie samenwerkt
• de bevoegdheden en structuur van alle Europese instellingen
• het vastleggen van de besluitvormingsprocedures
Onze rechtsorde(s)
• Aan het verdrag is een aantal verklaringen en protocollen gehecht. Daarin worden bepaalde
punten uit het Verdrag verder uitgelegd en uitgewerkt.
• Het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) gaat meer over de waarden waarop de
Europese Unie gebaseerd is, en de rol die de belangrijkste Europese instellingen spelen.
• Daarnaast speelt een steeds belangrijker rol het Handvest van de grondrechten van de Europese
Unie
Onze rechtsorde(s)
• Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest) is een ‘state of the
art’ catalogus van fundamentele rechten, vrijheden en beginselen.
• Sinds 1 december 2009 is het Handvest juridisch bindend voor de instellingen van de EU en voor
de lidstaten van de EU wanneer zij het EU-recht ten uitvoer brengen. Het Handvest is
Week 1
Hoe komt de rechter tot de beslissing? Wat gaat er in het hoofd om van de rechter als hij een beslissing
neemt? Bedoeling van vak om kijk te geven in intellectuele keuken van de rechter. Wat is de context
waarin de rechter rechtspreekt.
Slechts ter info, wat kan je verwachten?
Deze week beginnen we met meerlagigheid van de rechtsorde. Waarom? Omdat Nederland niet
meer een juridisch eiland is waar autonoom juridische beslissingen worden genomen. Nederland
is ingebed in een groot gedeelte: niet alleen het koninkrijk. Nederland is onderdeel van het
koninkrijk. Daar gaan we het over hebben, maar ook over het feit dat wij als koninkrijk lid zijn van
allerlei verdragen die supranationale verplichtingen op ons leggen. Tot gevolg hebbend dat we
ook moeten kijken naar men in Luxemburg en in Straatsburg (EHRM) ervan vinden. We gaan zien
dat meerlagige rechtsorde ons land doet inbedden in groter gedeelte waardoor ons land
fundamenteel wordt ingebed.
Tweede week: alles wat te maken heeft met uitleggen van teksten. Hebben we te maken met
wetsuitleggen, maar ook hoe leg je een contract uit of een gedingstuk uit. heel belangrijk: als
rechter moet je gedingstukken uitleggen. Wat bedoelen partijen ter zitting? Maar ook uitleggen
van juridische uitspraken. Hoe zorg je ervoor dat je tot een goede uitspraak komt? Dat komt
volgende week. Belangrijk onderdeel van werk van rechter is uitleggen van teksten.
Rechters worden beïnvloed door allerlei zaken. Ook door wat hij in de ochtend heeft gegeten. Het
feit dat een rechter honger heeft, heeft invloed op hoe hij functioneert.
We gaan nadenken over de vraag in hoeverre de rechter last heeft van vooringenomenheid en
vooroordelen. Dat komt vandaag aan de orde
Derde week. Juridische samenloop. Situatie dat op 1 feitencomplex meerdere regels en
feitencomplex van toepassing zijn. voorbeeld: bakker steelt brood uit winkel: art. 6:74 BW,
onrechtmatige daad 6:162 BW en Wetboek van strafrecht (diefstal), arbeidsrecht. Vaak geen
probleem omdat ze prima naast elkaar kunnen bestaan. Soms wel botsend
Rechterlijke oordeelsvorming in 4e week: hoe komt rechter tot zijn oordeel? Denk aan factoren
van Kelderluik. Eerst vanuit civiel oogpunt en daarna bestuurs en straf. We sluiten af met paper
en een discussiecollege. Dit is wat we in het collegecyclus gaan doen.
Onze rechtsorde(es)
Meerlagigheid van rechtsord(es)
John Donne: “No man is an island entire of itself; every man is a piece of the continent, a part of
the main”
Dit geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor landen en hun rechtsordes!
- Meerlagigheid van rechtsorde. Waarom zo belangrijk? Het perspectief wat je hebt als rechter dat
je deel bent van rechtsorde zo bent aangeven. De rechtspraak heeft jou benoemd om recht te
spreken voor Nederland in Nederland. je zou kunnen denken dat Nederlands perspectief dat
leidend is. John doe schreef (zie quote slide). Het laat zien dat ieder mens onderdeel uitmaakt van
een groter geheel. Groter geheel is beslissend voor wat de rechtsorde macht.
- Welke grotere gehelen bestaan er dan? Dan moeten we supranationale rechtsordes
onderscheiden. Allereerst de EU. Vroeger een bescheiden West-Europese samenwerking (o.a.
Nederland Duitsland etc.) met name op gebied van kolen. Gaan de weg europese unie groter
geworden. De oorspronkelijke insteek van de EG (voorganger EU) was om verkeer van personen
en goederen binnen landen van europese gemeenschap zo soepel mogelijk te laten voorlopen.
Dat is een heel sterk economisch effectief samenwerking geweest en dat kleur nog steeds de
doelstelling van de eu, alles draait om de interne markt van de EU. Binnen interne markt mogen
zo min mogelijk belemmeringen zijn (geen belemmeringen dat je niet in ander land mag werken)
interne markt is drijfveer van eu. Dat betekent ook dat de regels uit luxemburg te maken hebben
met interne markt.
, - Verschil met andere rechtsorde namelijk EVRM. Sommige mensen denken dat eu en evrm direct
te maken hebben. Evrm is een jaar of 7 getekend door een aantal landen. Hoeveel landen zijn lid?
46. Andere landen zitten ook in raad van Europa, overleg orgaan wat gekoppeld is aan evrm. Dat
ziet erop toe dat EHRM uitspraken door de landen worden uitgevoerd. Met andere woorden: je
hebt 2 verschillende supranationale instuties: de europese unie, bestaande uit landen die VWEU
hebben ondertekend en lid zijn. en VWEU is weer gewijzigde versie van EG, dat is weer EU
geworden. EU is niet hetzelfde als raad van europa (daar zijn alle landen lid van eu, maar ook
andere landen en voormalig sovjetstaten albanië, allemaal landen die geen onderdeel uitmaken
van eu maar wel lid zijn van raad van europa). Maar alle landen die lid zijn van eu zijn lid van raad
van euorpa
Onze rechtsorde(s)
• Nederland kent weliswaar nog steeds veel nationaal recht, maar is op tal van wijzen (deels)
‘ingesnoerd’ in andere, internationale rechtsordes, denk aan:
• De EU
• Het EVRM
• Het Koninkrijk (NL samen met de voormalige Nederlandse Antillen)
- Wat regelt europese unie. je zou kunnen zeggen dat landen die lid worden van eu een deel van
bevoegdheden overdragen aan eu, ook beginselen van interne markt waar rechten van burgers
wordt geregeld en daarnaast wordt gekeken welke beleidsterreinen bestaan (denk aan
landbouw, mededinging, consumentenrecht).
Onze rechtsorde(s)
• De EU
• Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (voorheen: EG-verdrag) (VwEU)
• Het VwEU is een gewijzigde versie van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
(EG). De gewijzigde versie is in 2009 van kracht geworden. In het VwEU staat wat de
bevoegdheden zijn van de Europese Unie, en op welke manier de Europese Unie die
bevoegdheden kan uitoefenen. Dit verdrag vormt samen met het Verdrag betreffende de
Europese Unie de basis van de Europese Unie
Onze rechtsorde(s)
De belangrijkste onderdelen in het verdrag zijn:
• de afbakening van de bevoegdheden van de Europese Unie
• de beginselen van de interne markt en de daaraan verbonden rechten voor de burgers
• het specificeren op welke beleidsterreinen de Europese Unie samenwerkt
• de bevoegdheden en structuur van alle Europese instellingen
• het vastleggen van de besluitvormingsprocedures
Onze rechtsorde(s)
• Aan het verdrag is een aantal verklaringen en protocollen gehecht. Daarin worden bepaalde
punten uit het Verdrag verder uitgelegd en uitgewerkt.
• Het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) gaat meer over de waarden waarop de
Europese Unie gebaseerd is, en de rol die de belangrijkste Europese instellingen spelen.
• Daarnaast speelt een steeds belangrijker rol het Handvest van de grondrechten van de Europese
Unie
Onze rechtsorde(s)
• Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest) is een ‘state of the
art’ catalogus van fundamentele rechten, vrijheden en beginselen.
• Sinds 1 december 2009 is het Handvest juridisch bindend voor de instellingen van de EU en voor
de lidstaten van de EU wanneer zij het EU-recht ten uitvoer brengen. Het Handvest is
