Samenvatting WIJSBEGEERTE - Schema filosofen

LIJST FILOSOFEN
NAAM + EEUW KERNGEDACHTE VERDERE UITWERKING
HDFSTK 1 - Wijsbegeerte binnen de antieke bestaanshorizon
Natuurfilsofen – 6e eeuw v.chr tot 5e eeuw v.chr
Heraclitus ‘het worden’ Alles vloeit, niets is blijven  wereld onderheven aan permanente flux

6e eeuw v. Chr. Oorlog = vader van alles  harmonie van kosmos door continue spanningen

Kosmos = resultaat van steeds verschuivende evenwicht tussen bewegende krachten
Parmenides ‘het zijn’ Dat het is, en dat het onmogelijk is dat het niet is

5e eeuw v. Chr. Het zijnde is, het niet zijnde is niet
- Spreken/ denken is mogelijk?  impliceert dat een voorwerp op een manier
moet bestaan en dus tot het zijnde hoort

Zijnde =
- Eeuwig en onvergankelijjk
- Ondeelbaar
- Onbeweegelijke en begrensd
- Volmaakt
- Bolvorming

Aristoteles kritiek: analyse van zijnde behoort tot metafysica in plaats van de fysica
- Fysica = studie van concrete veranderlijke werkelijkheid
- Metafysica = onveranderlijke principes waaraan die veranderlijke
werkelijkheid beantwoordt  vormt fundamentele natuur van de realiteit

Ethisch vacuüm = normen verliezen hun natuurlijke kracht, maar nog geen nieuwe
Realisme – 5e eeuw v.chr tot 4e eeuw v.chr
Sofisten - Logos  monoloog Er wordt een kloof gevormd tussen kennis en wijsheid
Sofisme

5e eeuw v. Chr. <-> Contra socrates
Socrates Logos  dialoog (ironie Logos is plaats waard inzicht, waarheid en deugd tot stand komen (hieruit ontstaat
gebruiken als middel, het morele handelen)
5e eeuw v. Chr. dwingen tot reflectie)
Ultieme daad = opzoek gaan naar de waarheid en vergankelijkheid
- Dood = bevrijding  kan naar denkende wereld gaan
Plato Kennis Kennis = ideeën die we reeds in ons dragen expliteren aan de hand van dialetiek

4e eeuw v. Chr. Idee van het goede Ideeënwereld = kennis, ideeën, zijn verstand  transcedent
<->
Ethiek Zintuigelijke wereld = mening, objecten, worden, zintuigen

Relatie tussen 2 wereld = participatie

Mimèsis = zintuigelijke dingen zijn afbeeldingen van ideeën
- Hond x + hond y + hond z = idee van de hond
Idee van het goede = transcedent aan alles, ligt aan de basis van alles en de

, knebaarheid maar zelf onkenbaar
Methode tot kennis:
- Zielperfecte kennis (verloren bij geboorte)  amnese = wedergeboorte 
maieutheik (dialoog)  dialectiek  leren sterven  klimmen naar de
ideeënwereld

Ethiek:
- De redelijke ziel
- De vurige/driftige ziel
- De verlangende ziel
 Overkoepelende deugd = rechtvaardigheid
Aristoteles Kennis + categorieën Kennis = wezensvorm abstraheren = de-matialiseren en de-individualiseren

4e eeuw v. Chr. Ethiek De categorieën = substantie + 9 accidenten/ kwaliteiten

Het hoogste zijnde Universele oorzakene:
- Materiele oorzaak
- Vorm of formele oorzaak  essentie
- Bewerkende oorzaak
- Doeloorzaak  voorrangspositie

Vorm + doel = zoektocht naar doeleinde, vorm = doelgericht = teleologie

Vorm + materie = object (hylemorfisme)  verklaart het ‘zijn’

Act + potentie  entelechie = verklaart ‘worden’
- Substantie = act draagt potentie  volmaakte realisering van vorm =
entelechie

Ethiek: geluk = hoogst mogelijke vermogen van de mens  in theoretische activiteit
- Theoretische aspiratie: universele principes
- Praktische aspiratie: individu/ situatie gebonden
- Poièsis  extern doel
- Praxis  handeling omwille van zichzelf
 Deugd nodig = als verstandig mens

Het hoogste zijnde of goddelijke zijnde = hoogste act = zichzelf denkende denken =
onbewogen beweger (immanent)

Ziel = sterfelijk
Stoïcisme – 4e eeuw v.chr tot 2e eeuw na chr
Zeno van Natuur Natuur = redelijk  kan bedwelmen door passies = slechte beslissingen
citium
Apathia Apatheia = ideaal = leven zonder passies
4 eeuw v. Chr.
e

Andere stoïcijnen: Indifferentia = zaken  afloop niet bepaalbaar  geluk mag niet ervan afhangen

Solidariteit = mensen behandelen zonder onderscheid
Seneca