Verdieping Arbeidsrecht
Hoorcolleges
Week 1: Kwalificatie, flexibiliteit en loon – H1, 2 en 5
Jurisprudentie:
1. Arrest X/Amsterdam
2. Arrest Deliveroo
3. Arrest Helpling
4. Arrest Temper
5. Arrest Van Hertum/Connexxion
6. Arrest Taxi Doorenbos Drenthe
Opbouw verdiepingsvak:
• Periode 1: Arbeidsrecht algemeen: zeven weken bijeenkomsten over
kernleerstukken van het arbeidsrecht;
• Periode 2: Arbeidsrecht in context: leerstukken worden op geïntegreerde
wijze toegepast op maatschappelijk relevant thema: grensoverschrijdend
gedrag op de werkvloer
• Werkvormen:
o Periode 1: zeven fysieke hoorcolleges van twee uur, enkele online
kennisclips, zeven fysieke werkgroepen van drie uur;
o Periode 2: twee fysieke gastcolleges, drie werkgroep bijeenkomsten
(kleinere groepen). Aanwezigheid verplicht!
• Toetsing:
o Periode 1: schriftelijk (semi open-boek)tentamen
o Periode 2: paper, reflectieopdracht en presentaties
Opbouw verdiepingsvak (12 EC)
Kwalificatievraagstuk: flexibele arbeidsrelaties
Kenmerken arbeidsrecht:
Ongelijkheidscompensatie
• Beschermend karakter: werknemers hebben een minder sterke positie dan de
werkgever. Er is een correctie van deze scheve arbeidsverhouding nodig vanuit het
recht. Dit gebeurt door middel van een beperking van de contractsvrijheid.
• Beperking van contracts- en ondernemingsvrijheid: veel
(absoluut, 3/4-, 5/8- en semi-) dwingend recht
• Procesrechtelijke voordelen (rechtsvermoedens, omkering
bewijslast, laagdrempelige procedure)
• Verplichte inschakeling vakorganisaties en medezeggenschapsorganen
Regulering arbeidsmarkt
• Voorkomen van ongewenste verstoringen als gevolg van
concurrentie op arbeidsvoorwaarden. Beperken van concurrentie d.m.v.
arbeidsvoorwaarden die chaos creëren op de arbeidsmarkt. Omdat werknemers anders
genoegen nemen met slechtere arbeidsvoorwaarden, omdat ze rond moeten komen.
,Reikwijdte arbeidsrecht:
Definitie arbeidsovereenkomst in art. 7:610 BW:
1) De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer,
zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende
zekere tijd arbeid te verrichten. (4 vereisten)
2) Indien een overeenkomst zowel aan de omschrijving van lid 1 voldoet als aan die
van een andere door de wet geregelde bijzondere soort van overeenkomst, zijn de
bepalingen van deze titel en de voor de andere soort van overeenkomst gegeven
bepalingen naast elkaar van toepassing. In geval van strijd zijn de bepalingen van
deze titel van toepassing.
> Entreebiljet tot bescherming titel 7.10 BW en
andere arbeidsrechtelijke en socialezekerheidsrechtelijke wetgeving.
• Personele werkingssfeer andere wetgeving wijkt soms af van die van titel 7.10 BW.
o Bijvoorbeeld:
• Art. 2 lid 2 en 3 Wet Minimum Loon;
• Lid 1 Voor de toepassing van het bij of krachtens deze wet bepaalde wordt onder
dienstbetrekking verstaan de dienstbetrekking krachtens arbeidsovereenkomst naar
burgerlijk recht.
• Lid 2: Onder dienstbetrekking wordt mede verstaan de arbeidsverhouding van
degene, die krachtens overeenkomst van opdracht met een ander tegen beloning:
a. Geregeld bemiddeling verleent bij het tot stand komen van overeenkomsten van
die ander, of een opdrachtgever van deze, met derden, mits hij die bemiddeling
uitsluitend voor die ander verleent, het verlenen van die bemiddeling niet een voor
hem bijkomstige werkzaamheid is en hij zich daarbij doorgaans niet door meer dan
twee andere personen laat bijstaan; of
b. Arbeid verricht, tenzij deze overeenkomst is aangegaan in de uitoefening van
bedrijf of in de zelfstandige uitoefening van beroep.
• Lid 3: Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld
ingevolge welke de arbeidsverhouding van degene, die tegen beloning arbeid verricht
en wiens arbeidsverhouding niet reeds ingevolge het eerste of tweede lid als
dienstbetrekking wordt beschouwd, doch hiermede maatschappelijk gelijk kan worden
gesteld, eveneens onder dienstbetrekking wordt verstaan.
o Art. 1 lid 1 sub a en b onder 2º Arbowet:
• In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a.werkgever:
1°. Degene jegens wie een ander krachtens arbeidsovereenkomst of
publiekrechtelijke aanstelling gehouden is tot het verrichten van arbeid, behalve
indien die ander aan een derde ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten
van arbeid, welke die derde gewoonlijk doet verrichten;
2°. Degene aan wie een ander ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten
van arbeid als bedoeld onder 1°.;
o Art. 1 lid 2 Arbowet:
• In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt mede verstaan onder:
,a. Werkgever:
1°.degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een
ander onder zijn gezag arbeid doet verrichten;
2°.degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een
ander niet onder zijn gezag arbeid in een woning doet verrichten, in bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen gevallen;
b. Werknemer: de ander, bedoeld onder a, met uitzondering van degene die als
vrijwilliger arbeid verricht.
o Art. 16 lid 7 Arbowet;
• Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat de verplichting tot
naleving van daarbij aangewezen voorschriften van deze wet of de daarop berustende
bepalingen, voor zover zij betrekking hebben op arbeid waaraan bijzondere gevaren
voor de veiligheid of de gezondheid zijn verbonden, dan wel noodzakelijk zijn ter
uitvoering van verdragen of besluiten van volkenrechtelijke organisaties, zich mede
richt tot:
a. Een zelfstandige;
b. Een werkgever die deze arbeid zelf verricht;
c. Degene bij wie vrijwilligers werkzaam zijn;
d. Een vrijwilliger.
o Art. 3 e.v. ZW, WW:
Art. 7:610 BW:
• Overeenkomst: komt tot stand door wilsovereenstemming; schriftelijkheid geen
vereiste; soms wel voor bepaalde bedingen: zie bijv. 7:652 en 7:653; in beginsel ook
Boek 3 en 6 BW van toepassing.
• Werknemer verbindt zich
o (gedurende zekere tijd)
o (persoonlijk) arbeid te verrichten
o in dienst van de werkgever;
• Werkgever verbindt zich loon te betalen
Arbeid:
• Is een ruim begrip: beschikbaar om werk te verrichten (bijv.
ook slaapdiensten);
• Van waarde voor de werkgever; niet in de eerste plaats
gericht op uitbreiding eigen kennis en ervaring;
• Uitgangspunt: werknemer moet de arbeid zelf
verrichten; vervanging alleen met toestemming van de
werkgever (zie ook art. 7:659 BW);
Voorbeeld: schipper die ook moet slapen, is gewoon dankzij zijn aanwezigheid gewoon
aan het werk. Dit is dus ook arbeid!
• ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo), rov. 3.3.5: vrijheid
om zich te laten vervangen staat op zichzelf niet in de
weg aan arbeidsovereenkomst. Steeds afhankelijk van
verdere omstandigheden van het geval.
• Als een werknemer de vrijheid heeft om al dan niet te verschijnen sluiten een
arbeidsovereenkomst niet uit, hangt af van omstandigheden van het geval.
, • Altijd een holistische weging. Het is nooit zwart/wit.
Loon:
• Hoge Raad, NJ 1954/242: Zaal/Gossink
o Door de werkgever verschuldigde tegenprestatie (in geld of in natura); niet uit
vrijgevigheid!!! Kost en inwoning geldt ook.
o Ter zake van de bedongen arbeid (niet zijnde pensioen). Onkostenvergoeding
is puur vergoeding voor kosten, dat is geen loon terzake arbeid. Tenzij die
vergoeding veel hoger is.
o Andere wetten; andere loonbegrippen!!
> Zie bijv. art. 6 WML en art. 14 ZW.
In dienst (van werkgever):
• Gezagsverhouding/ondergeschiktheid:
o ‘Leiding en toezicht’;
➢ Vakantiedagen aanvragen, ziekmelden, controlevoorschriften, etc.
Het hoeft niet altijd met het werk zelf te maken te hebben, kan ook
met de organisatie erachter.
• Echter, ook bij overeenkomst van opdracht zijn aanwijzingen mogelijk omtrent de
uitvoering van de opdracht (art. 7:402 BW) en kan de opdrachtnemer verplicht zijn de
werkzaamheden zelf uit te voeren (art. 7:404 BW)
➢ Afbakeningsproblemen.
Arrest Groen/Schroevers:
ECLI:NL:HR:1997:ZC2495:
• Voor het antwoord op de vraag wat tussen partijen heeft te gelden:
o “Is bepalend wat partijen bij het sluiten van de overeenkomst voor ogen
stond, mede in aanmerking genomen de wijze waarop ze feitelijk aan de
overeenkomst uitvoering hebben gegeven en aldus daaraan inhoud hebben
gegeven.”
o Aan de hand van de aldus vastgestelde inhoud van de overeenkomst, bepalen
of sprake is van arbeidsovereenkomst of overeenkomst van opdracht; niet een
enkel kenmerk beslissend; de verschillende rechtsgevolgen moeten in onderling
verband worden bezien (= ‘holistische benadering’).
o Als ergens staat: dit is geen arbeidsovereenkomst, geldt dit niet per se.
Hoorcolleges
Week 1: Kwalificatie, flexibiliteit en loon – H1, 2 en 5
Jurisprudentie:
1. Arrest X/Amsterdam
2. Arrest Deliveroo
3. Arrest Helpling
4. Arrest Temper
5. Arrest Van Hertum/Connexxion
6. Arrest Taxi Doorenbos Drenthe
Opbouw verdiepingsvak:
• Periode 1: Arbeidsrecht algemeen: zeven weken bijeenkomsten over
kernleerstukken van het arbeidsrecht;
• Periode 2: Arbeidsrecht in context: leerstukken worden op geïntegreerde
wijze toegepast op maatschappelijk relevant thema: grensoverschrijdend
gedrag op de werkvloer
• Werkvormen:
o Periode 1: zeven fysieke hoorcolleges van twee uur, enkele online
kennisclips, zeven fysieke werkgroepen van drie uur;
o Periode 2: twee fysieke gastcolleges, drie werkgroep bijeenkomsten
(kleinere groepen). Aanwezigheid verplicht!
• Toetsing:
o Periode 1: schriftelijk (semi open-boek)tentamen
o Periode 2: paper, reflectieopdracht en presentaties
Opbouw verdiepingsvak (12 EC)
Kwalificatievraagstuk: flexibele arbeidsrelaties
Kenmerken arbeidsrecht:
Ongelijkheidscompensatie
• Beschermend karakter: werknemers hebben een minder sterke positie dan de
werkgever. Er is een correctie van deze scheve arbeidsverhouding nodig vanuit het
recht. Dit gebeurt door middel van een beperking van de contractsvrijheid.
• Beperking van contracts- en ondernemingsvrijheid: veel
(absoluut, 3/4-, 5/8- en semi-) dwingend recht
• Procesrechtelijke voordelen (rechtsvermoedens, omkering
bewijslast, laagdrempelige procedure)
• Verplichte inschakeling vakorganisaties en medezeggenschapsorganen
Regulering arbeidsmarkt
• Voorkomen van ongewenste verstoringen als gevolg van
concurrentie op arbeidsvoorwaarden. Beperken van concurrentie d.m.v.
arbeidsvoorwaarden die chaos creëren op de arbeidsmarkt. Omdat werknemers anders
genoegen nemen met slechtere arbeidsvoorwaarden, omdat ze rond moeten komen.
,Reikwijdte arbeidsrecht:
Definitie arbeidsovereenkomst in art. 7:610 BW:
1) De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer,
zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende
zekere tijd arbeid te verrichten. (4 vereisten)
2) Indien een overeenkomst zowel aan de omschrijving van lid 1 voldoet als aan die
van een andere door de wet geregelde bijzondere soort van overeenkomst, zijn de
bepalingen van deze titel en de voor de andere soort van overeenkomst gegeven
bepalingen naast elkaar van toepassing. In geval van strijd zijn de bepalingen van
deze titel van toepassing.
> Entreebiljet tot bescherming titel 7.10 BW en
andere arbeidsrechtelijke en socialezekerheidsrechtelijke wetgeving.
• Personele werkingssfeer andere wetgeving wijkt soms af van die van titel 7.10 BW.
o Bijvoorbeeld:
• Art. 2 lid 2 en 3 Wet Minimum Loon;
• Lid 1 Voor de toepassing van het bij of krachtens deze wet bepaalde wordt onder
dienstbetrekking verstaan de dienstbetrekking krachtens arbeidsovereenkomst naar
burgerlijk recht.
• Lid 2: Onder dienstbetrekking wordt mede verstaan de arbeidsverhouding van
degene, die krachtens overeenkomst van opdracht met een ander tegen beloning:
a. Geregeld bemiddeling verleent bij het tot stand komen van overeenkomsten van
die ander, of een opdrachtgever van deze, met derden, mits hij die bemiddeling
uitsluitend voor die ander verleent, het verlenen van die bemiddeling niet een voor
hem bijkomstige werkzaamheid is en hij zich daarbij doorgaans niet door meer dan
twee andere personen laat bijstaan; of
b. Arbeid verricht, tenzij deze overeenkomst is aangegaan in de uitoefening van
bedrijf of in de zelfstandige uitoefening van beroep.
• Lid 3: Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld
ingevolge welke de arbeidsverhouding van degene, die tegen beloning arbeid verricht
en wiens arbeidsverhouding niet reeds ingevolge het eerste of tweede lid als
dienstbetrekking wordt beschouwd, doch hiermede maatschappelijk gelijk kan worden
gesteld, eveneens onder dienstbetrekking wordt verstaan.
o Art. 1 lid 1 sub a en b onder 2º Arbowet:
• In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
a.werkgever:
1°. Degene jegens wie een ander krachtens arbeidsovereenkomst of
publiekrechtelijke aanstelling gehouden is tot het verrichten van arbeid, behalve
indien die ander aan een derde ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten
van arbeid, welke die derde gewoonlijk doet verrichten;
2°. Degene aan wie een ander ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten
van arbeid als bedoeld onder 1°.;
o Art. 1 lid 2 Arbowet:
• In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt mede verstaan onder:
,a. Werkgever:
1°.degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een
ander onder zijn gezag arbeid doet verrichten;
2°.degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een
ander niet onder zijn gezag arbeid in een woning doet verrichten, in bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen gevallen;
b. Werknemer: de ander, bedoeld onder a, met uitzondering van degene die als
vrijwilliger arbeid verricht.
o Art. 16 lid 7 Arbowet;
• Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat de verplichting tot
naleving van daarbij aangewezen voorschriften van deze wet of de daarop berustende
bepalingen, voor zover zij betrekking hebben op arbeid waaraan bijzondere gevaren
voor de veiligheid of de gezondheid zijn verbonden, dan wel noodzakelijk zijn ter
uitvoering van verdragen of besluiten van volkenrechtelijke organisaties, zich mede
richt tot:
a. Een zelfstandige;
b. Een werkgever die deze arbeid zelf verricht;
c. Degene bij wie vrijwilligers werkzaam zijn;
d. Een vrijwilliger.
o Art. 3 e.v. ZW, WW:
Art. 7:610 BW:
• Overeenkomst: komt tot stand door wilsovereenstemming; schriftelijkheid geen
vereiste; soms wel voor bepaalde bedingen: zie bijv. 7:652 en 7:653; in beginsel ook
Boek 3 en 6 BW van toepassing.
• Werknemer verbindt zich
o (gedurende zekere tijd)
o (persoonlijk) arbeid te verrichten
o in dienst van de werkgever;
• Werkgever verbindt zich loon te betalen
Arbeid:
• Is een ruim begrip: beschikbaar om werk te verrichten (bijv.
ook slaapdiensten);
• Van waarde voor de werkgever; niet in de eerste plaats
gericht op uitbreiding eigen kennis en ervaring;
• Uitgangspunt: werknemer moet de arbeid zelf
verrichten; vervanging alleen met toestemming van de
werkgever (zie ook art. 7:659 BW);
Voorbeeld: schipper die ook moet slapen, is gewoon dankzij zijn aanwezigheid gewoon
aan het werk. Dit is dus ook arbeid!
• ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo), rov. 3.3.5: vrijheid
om zich te laten vervangen staat op zichzelf niet in de
weg aan arbeidsovereenkomst. Steeds afhankelijk van
verdere omstandigheden van het geval.
• Als een werknemer de vrijheid heeft om al dan niet te verschijnen sluiten een
arbeidsovereenkomst niet uit, hangt af van omstandigheden van het geval.
, • Altijd een holistische weging. Het is nooit zwart/wit.
Loon:
• Hoge Raad, NJ 1954/242: Zaal/Gossink
o Door de werkgever verschuldigde tegenprestatie (in geld of in natura); niet uit
vrijgevigheid!!! Kost en inwoning geldt ook.
o Ter zake van de bedongen arbeid (niet zijnde pensioen). Onkostenvergoeding
is puur vergoeding voor kosten, dat is geen loon terzake arbeid. Tenzij die
vergoeding veel hoger is.
o Andere wetten; andere loonbegrippen!!
> Zie bijv. art. 6 WML en art. 14 ZW.
In dienst (van werkgever):
• Gezagsverhouding/ondergeschiktheid:
o ‘Leiding en toezicht’;
➢ Vakantiedagen aanvragen, ziekmelden, controlevoorschriften, etc.
Het hoeft niet altijd met het werk zelf te maken te hebben, kan ook
met de organisatie erachter.
• Echter, ook bij overeenkomst van opdracht zijn aanwijzingen mogelijk omtrent de
uitvoering van de opdracht (art. 7:402 BW) en kan de opdrachtnemer verplicht zijn de
werkzaamheden zelf uit te voeren (art. 7:404 BW)
➢ Afbakeningsproblemen.
Arrest Groen/Schroevers:
ECLI:NL:HR:1997:ZC2495:
• Voor het antwoord op de vraag wat tussen partijen heeft te gelden:
o “Is bepalend wat partijen bij het sluiten van de overeenkomst voor ogen
stond, mede in aanmerking genomen de wijze waarop ze feitelijk aan de
overeenkomst uitvoering hebben gegeven en aldus daaraan inhoud hebben
gegeven.”
o Aan de hand van de aldus vastgestelde inhoud van de overeenkomst, bepalen
of sprake is van arbeidsovereenkomst of overeenkomst van opdracht; niet een
enkel kenmerk beslissend; de verschillende rechtsgevolgen moeten in onderling
verband worden bezien (= ‘holistische benadering’).
o Als ergens staat: dit is geen arbeidsovereenkomst, geldt dit niet per se.
