Samenvatting erfgoed
Vraag 1: Als ontwerpers kunnen wij architectuurtheorie beschouwen als de ‘denkbare
dimensie’ achter ons handelen. Op welke wijzen kunnen wij onze visie aan andere
meedelen? 1 vb per wijze.
1. Orale transmissie: Gesprek, academische lezing, dialoog, discussie
→ Veel geweten over oude gebouwen, maar weinig over de bedoelingen en ideeën.
Geen fysiek bewijs van gesprekken, gebaren, praktijken, …
Vb: On the countryside – Rem Koolhaas – 2012 – Stedelijk museum Amsterdam:
Gesprek met Rem koolhaas die verkondigd hoe weinig aandacht er besteed wordt aan het
platteland waar de helft van de bevolking leeft en hoe snel dit transformeert.
2. Geschreven vorm: Publicaties in de vorm van een artikel of boek
→ Bestaat al sinds de oudheid, sinds boekkdrukkunst talrijke publicaties. Zo veel
kennis dat alles in 1 volume steken bijna onmogelijk wordt.
Vb: Re Aedificatoria – Leon Battista Alberti – 1442-1452:
Eerste theoretische boek over architectuur geschreven tijdens de italiaanse renaissance, in
1985 eerste geprinte boek over architectuur. (=kritische herlezing van de de architectura
manuscripten van Vitruvius)
3. Tekening: vaak een verduidelijkend element bij deelname architectuurwedstrijd
→ Als communicatie: een visie van kan ‘kan zijn’ of een detaillering van de
technische relatie tussen design en constructie
→ Hebben ook de kracht om architectuur zelf te veranderen. Ze vormen een
sleutelrol in de dialoog van architectuur.
Vb: Domino House – Le Corbusier – 1915:
= Prototype voor massaproductie van woningen.
→ Open vloerplan door betonnen platen te stapelen als ‘domino-blokjes’
→ Ondersteund door dunne betonnen kolommen
→ Trap verbind verdiepingen
→ Hierdoor geen dragende wanden nodig, meer vrijheid voor interieurconstructie. De
tekening en het design legde de basis voor open vloerplannen en curtainwall-constructies in
moderne architectuur.
4. Documentaire
Vb: HRH Prince of Wales: A vision of Britain – 1988:
BBC documentaire waar de Prins Charles gebouwen in de UK (o.a. Birningham City center)
bezoekt en zijn visie geeft.
5. Gebouw
Vb: Le Corbusier – Unité d’habitation Marseille – 1945
,Vraag 2: Hoe wordt erfgoed gecategoriseerd? Illustreer met voorbeelden.
Materieel erfgoed
Roerend erfgoed (Verplaatsbaar, niet grondgebonden)
Bv. Boeken, kleding, voertuigen, gebruiksvoorwerpen ...
Onroerend erfgoed (Niet verplaatsbaar, grondgebonden)
Bv. Archeologische sites, steden en stedelijke gebieden, monumentale
gebouwen...
Immaterieel erfgoed
Niet tastbaar erfgoed
Bv. Dialecten, verhalen, muziek, recepten
→ In veel gevallen verbonden met materieel erfgoed (bv. Klederdracht)
Vraag 3: Hoe speelt de categorisering van erfgoed in ons land een belangrijke rol inzake het
erfgoedbeleid van overheidswege?
Elk een eigen minister, administratie, evenementen, descreten en subsidiekanaal:
Cultureel erfgoed = Roerend + immaterieel erfgoed
→ Gemeenschapsmaterie
→ Beleidsdomein: Cultuur, Jeugd, Sport en Media
→ Jan Jambon
→ Geeft huidige generaties beeld van het verleden en kan bijdragen tot culturele
identiteit
→ Cultureel-erfgoedgemeenschap: organisaties en personen die bijzondere waarden
hechten aan (Vlaams) cultureel erfgoed of specifieke aspecten
Onroerend erfgoed
→ Gewestelijke materie
→ Beleidsdomein: Ruimtelijke ordening, Wonen en Onroerend erfgoed (RWO)
(In de toekomst: ‘Omgeving’ ipv ‘RWO’)
→ Matthias Diependaele
, Vraag 4: Welke handelingen omvat erfgoedzorg? Max 1 A4.
Vraag 5: Geef een overzicht van de mogelijke erfgoedwaarden van een onroerend goed.
Illustreer elke waarde met een vb.
Vraag 6: Geef een overzicht van verschillende manieren waarop onroerend erfgoed
beschermd kan zijn.
1. Inventariseren
= Lijst opmaken van hetgeen men aantreft, methodologische aanpak:
Beoordeling van de erfgoedwaarde (moet aan 1 van de 13 waarden voldoen)
1. Archeologische waarde (bv. Keukengerei Rom. Per.)
2. Architecturale waarde (bv. Horta Huis BXL)
3. Artistieke waarde (bv. Het drieluik, Johannes de Doper)
4. Culturele waarde (bv. Vlaamse Begijnhoven)
5. Esthetische waarde (bv. Kunstobject waar schoonheid ervaren wordt)
6. Historische waarde (Bv. De objecten in het Gallo-Romeins museum in Tongeren)
7. Industrieel-archeologische waarde (bv. C-Mine Genk)
8. Technische waarde (bv. Techniek van auto-ontwikkeling)
9. Ruimtelijk-structurerende waarde (bv. Loopgraven)
10. Sociale waarde (bv. Landschappen die sociaal gebruikt worden)
11. Stedenbouwkundige waarde (bv. Steden en standsgezichten zoals Brugge)
12. Volkskundige waarde (bv. Bier brouwen)
13. Wetenschappelijke waarde (bv. Werking en uitvinding telegraaf)
Selectiecriteria (Bijkomend gebruikt, aan verschillende voldoen of in hoge mate
aan 1)
1. Zeldzaamheid
2. Herkenbaarheid
3. Representativiteit
4. Ensemblewaarde
5. Contextwaarde
2. Beschermen
Er zijn 2 groepen:
Lijst van ‘voor beschermig vatbaar’ erfgoed
Lijst van ‘beschermd’ erfgoed
Kan op verschillende manieren beschermd zijn als:
1. Monument
= Overblijfsel van het verleden, van algemeen belang door:
historische, esthetische ... en andere culturele waarde
→ Verschillende types: Oologs-, graf-, lanschaps-monumenten …
→ Niet in categoriën en geen leeftijdsvoorwaarde
2. Stads- & dorpsgezicht
Vraag 1: Als ontwerpers kunnen wij architectuurtheorie beschouwen als de ‘denkbare
dimensie’ achter ons handelen. Op welke wijzen kunnen wij onze visie aan andere
meedelen? 1 vb per wijze.
1. Orale transmissie: Gesprek, academische lezing, dialoog, discussie
→ Veel geweten over oude gebouwen, maar weinig over de bedoelingen en ideeën.
Geen fysiek bewijs van gesprekken, gebaren, praktijken, …
Vb: On the countryside – Rem Koolhaas – 2012 – Stedelijk museum Amsterdam:
Gesprek met Rem koolhaas die verkondigd hoe weinig aandacht er besteed wordt aan het
platteland waar de helft van de bevolking leeft en hoe snel dit transformeert.
2. Geschreven vorm: Publicaties in de vorm van een artikel of boek
→ Bestaat al sinds de oudheid, sinds boekkdrukkunst talrijke publicaties. Zo veel
kennis dat alles in 1 volume steken bijna onmogelijk wordt.
Vb: Re Aedificatoria – Leon Battista Alberti – 1442-1452:
Eerste theoretische boek over architectuur geschreven tijdens de italiaanse renaissance, in
1985 eerste geprinte boek over architectuur. (=kritische herlezing van de de architectura
manuscripten van Vitruvius)
3. Tekening: vaak een verduidelijkend element bij deelname architectuurwedstrijd
→ Als communicatie: een visie van kan ‘kan zijn’ of een detaillering van de
technische relatie tussen design en constructie
→ Hebben ook de kracht om architectuur zelf te veranderen. Ze vormen een
sleutelrol in de dialoog van architectuur.
Vb: Domino House – Le Corbusier – 1915:
= Prototype voor massaproductie van woningen.
→ Open vloerplan door betonnen platen te stapelen als ‘domino-blokjes’
→ Ondersteund door dunne betonnen kolommen
→ Trap verbind verdiepingen
→ Hierdoor geen dragende wanden nodig, meer vrijheid voor interieurconstructie. De
tekening en het design legde de basis voor open vloerplannen en curtainwall-constructies in
moderne architectuur.
4. Documentaire
Vb: HRH Prince of Wales: A vision of Britain – 1988:
BBC documentaire waar de Prins Charles gebouwen in de UK (o.a. Birningham City center)
bezoekt en zijn visie geeft.
5. Gebouw
Vb: Le Corbusier – Unité d’habitation Marseille – 1945
,Vraag 2: Hoe wordt erfgoed gecategoriseerd? Illustreer met voorbeelden.
Materieel erfgoed
Roerend erfgoed (Verplaatsbaar, niet grondgebonden)
Bv. Boeken, kleding, voertuigen, gebruiksvoorwerpen ...
Onroerend erfgoed (Niet verplaatsbaar, grondgebonden)
Bv. Archeologische sites, steden en stedelijke gebieden, monumentale
gebouwen...
Immaterieel erfgoed
Niet tastbaar erfgoed
Bv. Dialecten, verhalen, muziek, recepten
→ In veel gevallen verbonden met materieel erfgoed (bv. Klederdracht)
Vraag 3: Hoe speelt de categorisering van erfgoed in ons land een belangrijke rol inzake het
erfgoedbeleid van overheidswege?
Elk een eigen minister, administratie, evenementen, descreten en subsidiekanaal:
Cultureel erfgoed = Roerend + immaterieel erfgoed
→ Gemeenschapsmaterie
→ Beleidsdomein: Cultuur, Jeugd, Sport en Media
→ Jan Jambon
→ Geeft huidige generaties beeld van het verleden en kan bijdragen tot culturele
identiteit
→ Cultureel-erfgoedgemeenschap: organisaties en personen die bijzondere waarden
hechten aan (Vlaams) cultureel erfgoed of specifieke aspecten
Onroerend erfgoed
→ Gewestelijke materie
→ Beleidsdomein: Ruimtelijke ordening, Wonen en Onroerend erfgoed (RWO)
(In de toekomst: ‘Omgeving’ ipv ‘RWO’)
→ Matthias Diependaele
, Vraag 4: Welke handelingen omvat erfgoedzorg? Max 1 A4.
Vraag 5: Geef een overzicht van de mogelijke erfgoedwaarden van een onroerend goed.
Illustreer elke waarde met een vb.
Vraag 6: Geef een overzicht van verschillende manieren waarop onroerend erfgoed
beschermd kan zijn.
1. Inventariseren
= Lijst opmaken van hetgeen men aantreft, methodologische aanpak:
Beoordeling van de erfgoedwaarde (moet aan 1 van de 13 waarden voldoen)
1. Archeologische waarde (bv. Keukengerei Rom. Per.)
2. Architecturale waarde (bv. Horta Huis BXL)
3. Artistieke waarde (bv. Het drieluik, Johannes de Doper)
4. Culturele waarde (bv. Vlaamse Begijnhoven)
5. Esthetische waarde (bv. Kunstobject waar schoonheid ervaren wordt)
6. Historische waarde (Bv. De objecten in het Gallo-Romeins museum in Tongeren)
7. Industrieel-archeologische waarde (bv. C-Mine Genk)
8. Technische waarde (bv. Techniek van auto-ontwikkeling)
9. Ruimtelijk-structurerende waarde (bv. Loopgraven)
10. Sociale waarde (bv. Landschappen die sociaal gebruikt worden)
11. Stedenbouwkundige waarde (bv. Steden en standsgezichten zoals Brugge)
12. Volkskundige waarde (bv. Bier brouwen)
13. Wetenschappelijke waarde (bv. Werking en uitvinding telegraaf)
Selectiecriteria (Bijkomend gebruikt, aan verschillende voldoen of in hoge mate
aan 1)
1. Zeldzaamheid
2. Herkenbaarheid
3. Representativiteit
4. Ensemblewaarde
5. Contextwaarde
2. Beschermen
Er zijn 2 groepen:
Lijst van ‘voor beschermig vatbaar’ erfgoed
Lijst van ‘beschermd’ erfgoed
Kan op verschillende manieren beschermd zijn als:
1. Monument
= Overblijfsel van het verleden, van algemeen belang door:
historische, esthetische ... en andere culturele waarde
→ Verschillende types: Oologs-, graf-, lanschaps-monumenten …
→ Niet in categoriën en geen leeftijdsvoorwaarde
2. Stads- & dorpsgezicht
