Samenvatting boek HST 1 - 15
Beeldtaal - Perspectieven voor makers en gebruikers
Jos van den Broek
9789024451166
4e editie 2023
+ 56 oefenvragen met antwoorden uit alle hoofdstukken aan het einde
,Hoofdstuk 1 - Inleiding..........................................................................................4
Definitie beeld....................................................................................................4
Beeldtaal............................................................................................................4
Geon rendering..................................................................................................4
Geon...................................................................................................................4
Theorieën...........................................................................................................4
Hoofdstuk 2 - Visuele geletterdheid, kennis van beeld maakt beeldwijs...............4
Visuele geletterdheid.........................................................................................4
Gestalttheorie........................................................................................................4
Semiotiek..............................................................................................................4
Retorica.................................................................................................................5
Iteratief proces...................................................................................................5
Hoofdstuk 3 - Waarom beeldtaal?.........................................................................5
Beeld:.................................................................................................................5
Universeel:.........................................................................................................5
Vergelijken..........................................................................................................5
Hoofdstuk 4 - Gestalt.............................................................................................5
Waarneming en perceptie..................................................................................5
Prägnanz/kernachtigheid....................................................................................5
Gestaltwetten.....................................................................................................6
Hoofdstuk 5 - Semiotiek........................................................................................7
Semiotiek:..........................................................................................................7
Teken..................................................................................................................7
Tekens van Peirce...............................................................................................7
Barthes...............................................................................................................8
Beïnvloeding.......................................................................................................9
Hoofdstuk 6- Retorica............................................................................................9
Definitie beeldtaal..............................................................................................9
Retorica..............................................................................................................9
Overtuigingsmiddelen......................................................................................10
Retorische stijltechnieken/stijlmiddelen...........................................................10
Pars pro toto.....................................................................................................11
Kairos...............................................................................................................11
Retorisch model/begrippenapparaat................................................................11
Hoofdstuk 7 - Compositie= ordening en hiërarchie.............................................12
, Compositie.......................................................................................................12
Bepalende factoren compositie........................................................................12
Semiotiek van compositievormen....................................................................13
Van links (oorzaak) naar rechts (gevolg)..........................................................13
Van boven (promise) naar beneden (real)........................................................14
Vectoren...........................................................................................................14
Compositie als retorisch middel.......................................................................14
Hoofdstuk 8 - Typografie......................................................................................15
Condensed/narrow...........................................................................................15
Tekst uitlijnen> uitvullen en witruimtes...........................................................15
Hoofdstuk 9 - De derde dimensie – licht op perspectief......................................17
Licht.................................................................................................................17
Figure/groundwisseling.....................................................................................17
Hoofdstuk 10 Kleur = kleur is verraderlijk...........................................................17
Kleur kiezen......................................................................................................18
Hoofdstuk 11 - Fotografie....................................................................................19
Digitalisering van de fotografie........................................................................19
CAS Content Aware Scaling..............................................................................19
Retorisch portret..............................................................................................19
3. Laat wat te raden over.................................................................................19
Beeld bij artikel................................................................................................19
Hoofdstuk 12 en 13 - Infographics, Grafieken en Tabellen..................................20
Infographic.......................................................................................................20
Infographics bevatten:.....................................................................................20
Grafieken, tabellen en infographics..................................................................20
Verschil van infographic met grafiek>.............................................................21
Hoofdstuk 14 - Webpagina’s................................................................................21
Mensen hebben een hekel aan:........................................................................21
Beeldtaal van webpagina’s..............................................................................21
Gestalt in webdesign........................................................................................21
Hoofdstuk 15 - Tijdschriften.................................................................................23
Connotatie wordt denotatie..............................................................................23
Semiotiek tijdschriften......................................................................................23
Tips opmaak tijdschrift.....................................................................................24
,Samenvatting Beeldtaal
Hoofdstuk 1 - Inleiding
Definitie beeld
Alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn en door middel van een
tweedimensionaal middel tot ons komen en een communicatief retorische functie
hebben
Beeldtaal
Verbale elementen (woorden) en Visuele elementen (beelden en beeldelementen)
Geon rendering
Op digitale wijze toekennen van visuele eigenschappen aan geonen (kleur, structuur,
textuur, glas, tint)
Geon
Drie dimensionale vormen (kubus, balk, pilaar, staaf, bol, piramide, etc.)
Theorieën
Zorgt ervoor dat we de boodschap juist interpreteren (gestalt) en begrijpen
(semiotiek) en dat deze overtuigt (retorica)
Hoofdstuk 2 - Visuele geletterdheid, kennis van beeld maakt beeldwijs
Visuele geletterdheid
• Mogelijkheid om visuele boodschappen te begrijpen en te produceren
• Vaardigheid om de structuur en kernmerken van de afbeelding te
decoderen, interpreteren, vervaardigen, bevragen en evalueren
Gestalttheorie
Een totaalbeeld, waarbij het geheel meer is dan de som van de samenstellende delen
• wat zien we, welke vorm, structuur
• hoe komt het dat we zien en onderscheiden wat we zien
• hoe komt het dat we andere zaken niet goed onderscheiden
• wat zijn de onderdelen van het beeld
Semiotiek
Tekens en tekensystemen, letters, verkeersborden, morseteken etc.
• Wat betekent wat we zien
• Welke symbolen herkennen we?
• Hoe komt het dat we dat weten?
,Retorica
Overtuigingskracht van communicatiemiddelen
• Hoe komt het dat dit beeld zo sterk werkt?
• Waardoor raken we geroerd, overtuigd?
Iteratief proces
De drie theorieën vullen elkaar in willekeurige volgorde aan
Hoofdstuk 3 - Waarom beeldtaal?
Beeld:
Vertelt een universele boodschap, vertelt, bewijst, overtuigt, prikkelt, emotioneert,
vermaakt en maakt vergelijken mogelijk
Universeel:
Melkchocolade blauw, puur rood
Vergelijken
Afmetingen, hoeveelheden, plaats, tijd, maar ook …
• Objectieve eigenschappen: zwart/wit/grijs, ruw of glad, weinig veel
contrast, scherp of vaag, langzaam of snel
• Subjectieve eigenschappen: mooi/lelijk
Hoofdstuk 4 - Gestalt
Waarneming en perceptie
• Zien we allemaal hetzelfde
• We interpreteren beeld en gebruiken eerdere waarneming om beeldinfo te filteren
• Wat we denken waar te nemen noemen we perceptie
• Gestaltwetten scheppen orde
Prägnanz/kernachtigheid
Onze hersenen ontleden een voorstelling in meest eenvoudige vormen, waardoor de
breinbelasting afneemt
, Gestaltwetten
1. Wet van Waarneming wordt georganiseerd door voor-en
voorgrond en achtergrond van elkaar te onderscheiden
achtergrond
• Sommige onderdelen spelen een
prominente rol (figures) andere worden
naar de achtergrond verdrongen (ground)
2. Wet van eenvoud • Voorwerpen worden waargenomen in de
meest eenvoudige vorm
3. Wet van de • Elementen die dicht bij elkaar staan worden
nabijheid als groep gezien
• Elementen die ver uit elkaar staan
worden onafhankelijk van elkaar
gezien
4. Wet van de • Elementen die op elkaar lijken worden als
overeenkomst groep waargenomen (producten worden
herkenbaarder)
• Elementen die van elkaar verschillen worden
als aparte elementen waargenomen
5. Wet van de • Symmetrische beelden worden als eenheid
symmetrie ervaren, zelf als ze op afstand staan van elkaar
6. Wet van de gelijke • Voorwerpen met een gelijke achtergrond
achtergrond vormen 1 geheel
• Wordt gebruikt om delen te groeperen
7. Wet van gelijke • Wat dezelfde kant op beweegt, zie je als eenheid
bestemming
8. Wet van • Wet van ingeslotenheid
Beeldtaal - Perspectieven voor makers en gebruikers
Jos van den Broek
9789024451166
4e editie 2023
+ 56 oefenvragen met antwoorden uit alle hoofdstukken aan het einde
,Hoofdstuk 1 - Inleiding..........................................................................................4
Definitie beeld....................................................................................................4
Beeldtaal............................................................................................................4
Geon rendering..................................................................................................4
Geon...................................................................................................................4
Theorieën...........................................................................................................4
Hoofdstuk 2 - Visuele geletterdheid, kennis van beeld maakt beeldwijs...............4
Visuele geletterdheid.........................................................................................4
Gestalttheorie........................................................................................................4
Semiotiek..............................................................................................................4
Retorica.................................................................................................................5
Iteratief proces...................................................................................................5
Hoofdstuk 3 - Waarom beeldtaal?.........................................................................5
Beeld:.................................................................................................................5
Universeel:.........................................................................................................5
Vergelijken..........................................................................................................5
Hoofdstuk 4 - Gestalt.............................................................................................5
Waarneming en perceptie..................................................................................5
Prägnanz/kernachtigheid....................................................................................5
Gestaltwetten.....................................................................................................6
Hoofdstuk 5 - Semiotiek........................................................................................7
Semiotiek:..........................................................................................................7
Teken..................................................................................................................7
Tekens van Peirce...............................................................................................7
Barthes...............................................................................................................8
Beïnvloeding.......................................................................................................9
Hoofdstuk 6- Retorica............................................................................................9
Definitie beeldtaal..............................................................................................9
Retorica..............................................................................................................9
Overtuigingsmiddelen......................................................................................10
Retorische stijltechnieken/stijlmiddelen...........................................................10
Pars pro toto.....................................................................................................11
Kairos...............................................................................................................11
Retorisch model/begrippenapparaat................................................................11
Hoofdstuk 7 - Compositie= ordening en hiërarchie.............................................12
, Compositie.......................................................................................................12
Bepalende factoren compositie........................................................................12
Semiotiek van compositievormen....................................................................13
Van links (oorzaak) naar rechts (gevolg)..........................................................13
Van boven (promise) naar beneden (real)........................................................14
Vectoren...........................................................................................................14
Compositie als retorisch middel.......................................................................14
Hoofdstuk 8 - Typografie......................................................................................15
Condensed/narrow...........................................................................................15
Tekst uitlijnen> uitvullen en witruimtes...........................................................15
Hoofdstuk 9 - De derde dimensie – licht op perspectief......................................17
Licht.................................................................................................................17
Figure/groundwisseling.....................................................................................17
Hoofdstuk 10 Kleur = kleur is verraderlijk...........................................................17
Kleur kiezen......................................................................................................18
Hoofdstuk 11 - Fotografie....................................................................................19
Digitalisering van de fotografie........................................................................19
CAS Content Aware Scaling..............................................................................19
Retorisch portret..............................................................................................19
3. Laat wat te raden over.................................................................................19
Beeld bij artikel................................................................................................19
Hoofdstuk 12 en 13 - Infographics, Grafieken en Tabellen..................................20
Infographic.......................................................................................................20
Infographics bevatten:.....................................................................................20
Grafieken, tabellen en infographics..................................................................20
Verschil van infographic met grafiek>.............................................................21
Hoofdstuk 14 - Webpagina’s................................................................................21
Mensen hebben een hekel aan:........................................................................21
Beeldtaal van webpagina’s..............................................................................21
Gestalt in webdesign........................................................................................21
Hoofdstuk 15 - Tijdschriften.................................................................................23
Connotatie wordt denotatie..............................................................................23
Semiotiek tijdschriften......................................................................................23
Tips opmaak tijdschrift.....................................................................................24
,Samenvatting Beeldtaal
Hoofdstuk 1 - Inleiding
Definitie beeld
Alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn en door middel van een
tweedimensionaal middel tot ons komen en een communicatief retorische functie
hebben
Beeldtaal
Verbale elementen (woorden) en Visuele elementen (beelden en beeldelementen)
Geon rendering
Op digitale wijze toekennen van visuele eigenschappen aan geonen (kleur, structuur,
textuur, glas, tint)
Geon
Drie dimensionale vormen (kubus, balk, pilaar, staaf, bol, piramide, etc.)
Theorieën
Zorgt ervoor dat we de boodschap juist interpreteren (gestalt) en begrijpen
(semiotiek) en dat deze overtuigt (retorica)
Hoofdstuk 2 - Visuele geletterdheid, kennis van beeld maakt beeldwijs
Visuele geletterdheid
• Mogelijkheid om visuele boodschappen te begrijpen en te produceren
• Vaardigheid om de structuur en kernmerken van de afbeelding te
decoderen, interpreteren, vervaardigen, bevragen en evalueren
Gestalttheorie
Een totaalbeeld, waarbij het geheel meer is dan de som van de samenstellende delen
• wat zien we, welke vorm, structuur
• hoe komt het dat we zien en onderscheiden wat we zien
• hoe komt het dat we andere zaken niet goed onderscheiden
• wat zijn de onderdelen van het beeld
Semiotiek
Tekens en tekensystemen, letters, verkeersborden, morseteken etc.
• Wat betekent wat we zien
• Welke symbolen herkennen we?
• Hoe komt het dat we dat weten?
,Retorica
Overtuigingskracht van communicatiemiddelen
• Hoe komt het dat dit beeld zo sterk werkt?
• Waardoor raken we geroerd, overtuigd?
Iteratief proces
De drie theorieën vullen elkaar in willekeurige volgorde aan
Hoofdstuk 3 - Waarom beeldtaal?
Beeld:
Vertelt een universele boodschap, vertelt, bewijst, overtuigt, prikkelt, emotioneert,
vermaakt en maakt vergelijken mogelijk
Universeel:
Melkchocolade blauw, puur rood
Vergelijken
Afmetingen, hoeveelheden, plaats, tijd, maar ook …
• Objectieve eigenschappen: zwart/wit/grijs, ruw of glad, weinig veel
contrast, scherp of vaag, langzaam of snel
• Subjectieve eigenschappen: mooi/lelijk
Hoofdstuk 4 - Gestalt
Waarneming en perceptie
• Zien we allemaal hetzelfde
• We interpreteren beeld en gebruiken eerdere waarneming om beeldinfo te filteren
• Wat we denken waar te nemen noemen we perceptie
• Gestaltwetten scheppen orde
Prägnanz/kernachtigheid
Onze hersenen ontleden een voorstelling in meest eenvoudige vormen, waardoor de
breinbelasting afneemt
, Gestaltwetten
1. Wet van Waarneming wordt georganiseerd door voor-en
voorgrond en achtergrond van elkaar te onderscheiden
achtergrond
• Sommige onderdelen spelen een
prominente rol (figures) andere worden
naar de achtergrond verdrongen (ground)
2. Wet van eenvoud • Voorwerpen worden waargenomen in de
meest eenvoudige vorm
3. Wet van de • Elementen die dicht bij elkaar staan worden
nabijheid als groep gezien
• Elementen die ver uit elkaar staan
worden onafhankelijk van elkaar
gezien
4. Wet van de • Elementen die op elkaar lijken worden als
overeenkomst groep waargenomen (producten worden
herkenbaarder)
• Elementen die van elkaar verschillen worden
als aparte elementen waargenomen
5. Wet van de • Symmetrische beelden worden als eenheid
symmetrie ervaren, zelf als ze op afstand staan van elkaar
6. Wet van de gelijke • Voorwerpen met een gelijke achtergrond
achtergrond vormen 1 geheel
• Wordt gebruikt om delen te groeperen
7. Wet van gelijke • Wat dezelfde kant op beweegt, zie je als eenheid
bestemming
8. Wet van • Wet van ingeslotenheid
