Samenvatting - Internationaal publiekrecht

INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT
An Cliquet, 2023-2024

Samenvatting cursus 2021-2022, Xavier Pendar




DEEL 1: BRONNEN

1

,1: INLEIDING
DEFINITIE
 Internationaal publiekrecht regelt relaties tss staten en/of IO’s
o Hoe langer -> hoe meer impact op individuen ook
 Omvat alle aspecten v interstatelijke activiteiten
o Oa het regelen van conflicten tssn staten, economische relaties etc)
 Belangt neemt alsmaar toe
o Ook impuls voor het nationaal recht

KENMERKEN
 Verschilt fundamenteel van nationaal recht
o Nationaal recht -> verticaal rechtssysteem
 Centrale organisatie van zowel de wetgevende, handhavende als rechterlijke
macht
o Internationaal recht -> horizontaal rechtssysteem
 Op wetgevend, handhavings- en rechterlijk vlak
 Wetgeving gecreëerd door gelijke en soevereine rechtssubjecten (staten)
 Wetgeving wordt niet opgelegd door een hiërarchische/soevereine
overheid, maar gebeurt in samenspraak
 Ontbreken van centrale politiemacht en overkoepelende rechterlijke macht
 Internationaal gerechtshof kan maar optreden na toestemming door
staten
 Wel nog steeds bepaalde handhavingsmechanismes te vinden bij internationaal
o Slechts een deel juridisch en slechts een deel bindend
o Voorbeelden:
 Sancties VN-veiligheidsraad
 Verlies v rechten en privileges v staten
 Rechtshandhaving door internationale hoven
 Rapportering
 Zowel sterktes als zwaktes
o Sterktes
 Effectief -> wordt in meeste gevallen nageleefd
 Psychologische barriere om rechtsregels te schenden
 Horizontaal karakter zorgt voor compromissen
 Geeft flexibiliteit: staten zullen regels makkelijk accepteren
 Niet naleven zorgt voor politieke en economische gevolgen
 Verlies geloofwaardigheid of economische sancties
o Nadelen
 Grote mate flexibiliteit -> gebrek aan rechtszekerheid
 Ontbreken van centrale mechanismen op vlak v wetgeving en handhaving
 Staten laten soms eigenbelang primeren
 Zwakke grootste gemene deler

VERHOUDING INTERNATIONAAL EN NATIONAAL

NATIONAAL RECHT IN DE INTERNATIONALE RECHTSORDE

2

,  Kent een zekere wisselwerking
o Binnen internationaal recht vaak gesteund op nationaal recht voor implementatie
o Vb zeerecht, nationaliteitsverkrijging
 Local remedies rule
o Eerst moeten alle relevante nationaalrechtelijke
geschillenbeslechtingsmechanismem worden aangesproken vooraleer kan worden
aangeklopt bij het internationaalrechtelijke mechanisme
 Nationaal recht kan ook bottom up werken
o Als argument, als gewoonterecht (met rechtsbeginselen)
o Belgische genocidewet gebruikt in de Tadic zaak voor het Joegoslavie tribunaal

INTERNATIONAAL RECHT IN DE NATIONALE RECHTSORDE
 Steeds meer met elkaar verweven
o Afdwinging van nationale rechter kan obv internationale rechtsregels
 2 systemen
o Dualisme (VK en Australie)
 Internationaal en nationaal recht deel v verschillende rechtsorden
 Internationaal recht eerst omzetten naar nationaal recht
 In geval van niet naleving -> staat aansprakelijk, maar geen invloed op
nationaal recht
 In principe voorrang aan nationaal recht
 Latere nationale wet voorrang op eerdere nationale wet die een
internationaal verdrag van toepassing maakt in de internationale rechtsorde
o Monisme (BeNeLux en Frankrijk)
 Nationaal en internationaal recht als 1 geheel gezien
 Internationaal recht hoeft niet te worden omgezet om impact te
hebben
 Voorrang gegeven aan internationaal recht

DOORWERKING V INTERNATIONAAL RECHT IN HET NATIONAAL RECHT
 Een internationale rechtsregel moet bindend zijn om deel uit te maken vd nationale
rechtsorde
 Bij gewoonterecht en algemene beginselen zijn er geen vereisten van parlementaire
goedkeuring (ook bij dualisme)
 Uitspraak internationale rechtbank enkel bindend zijn wanneer betreffende staat partij was
bij het geschil
 Verdragen moeten geïncorporeerd worden in de nationale rechtsorde




3

, HOOFDSTUK 2: BRONNEN VAN INTERNATIONAAL RECHT
 Formele bronnen van internationaal recht
 Verdragen
 Internationaal gewoonterecht
 Algemene beginselen
 Rechterlijke beslissingen
 Rechtsleer
 Resoluties van internationale organisaties
 Soft law

FORMELE BRONNEN VAN INTERNATIONAAL RECHT
Formele bronnen van internationaal recht = In internationaal recht erkende wijzen van
totstandkoming van internationaalrechtelijke regels.

 Artikel 38 Statuut Internationaal Gerechtshof: niet-limitatieve opsomming van bronnen
 Bronnen genoemd in artikel 38
o Verdragen
o Internationaal gewoonterecht
o Algemene beginselen
o Rechterlijke beslissingen
o Rechtsleer
 Wordt gebruikt door een internationaal gerechtshof
 Behandelen conflicten tussen staten
 Geen hiërarchie in artikel 38 (behalve rechtsleer en rechtspraak: subsidiaire bronnen)
 Andere bronnen (soft law, diplomatieke correspondentie, resoluties van internationale
organisaties …)
 Soorten bronnen:
o Materiële bronnen = gegevens die de inhoud der rechtsregelen bepalen
o Formele bronnen = de verschillende uiterlijke verschijningsvormen waaronder de
regel zich aan de rechtssubjecten voordoet

VERDRAGEN
Verdrag = Een bindende overeenkomst tussen staten (of internationale organisaties).

 Belangrijkste bron van internationaal recht
 Verdragenrecht = Rechtsregels inzake de totstandkoming en beëindiging van verdragen (H2)
 Rechtsgevolgen nadat een verdrag is gesloten
o Belangrijkste regel: Een verdrag is bindend en legt verplichtingen op die moeten
worden uitgevoerd
 Niet-naleving leidt tot internationale-, staatsaansprakelijkheid

RECHTSGEVOLGEN VAN VERDRAGEN
 Vrijwillig karakter
o Een staat kan niet gebonden worden door een verdrag als er geen toestemming
gegeven is
o Enkel verdragspartijen zijn gebonden door een verdrag
 Verdragen zijn bindend in relaties inter se (tussen verdragspartijen)
 Principe: Pacta tertiis nec nocent nec prosunt
o Een verdrag heeft geen gevolgen voor een derde staat

4