Mastervak familiaal
vermogensrecht
Inhoud
Relatievermogensrecht................................................................................6
Huwelijksvoordelen...................................................................................6
1 Inleiding..............................................................................................6
2 Huwelijksvoordelen – algemene verdieping........................................6
Definitie van huwelijksvoordelen........................................................6
Huwelijksvoordelen binnen het wettelijk stelsel.................................7
Huwelijksvoordelen bij ontbinding anders dan overlijden.................13
3 Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen...............................15
Inleiding............................................................................................15
Solidariteit binnen het scheidingsstelsel..........................................15
Toepassingen = correctiemechanismen bij scheiding der goederen 16
4 Huwelijksvoordelen en fiscale behandeling......................................21
Verrekenbedingen...................................................................................27
1 Inleiding............................................................................................27
2 Werking van het verrekenregime......................................................27
Aanvangsvermogen..........................................................................28
Eindvermogen..................................................................................33
Verrekenvordering............................................................................34
Besluit..................................................................................................35
Ongerechtvaardigde verrijking tussen echtgenoten en samenwoners...36
1 Inleiding............................................................................................36
2 Toepassingsvoorwaarden en knelpunten..........................................36
Verarming.........................................................................................36
Verrijking...........................................................................................37
Correlatief verband...........................................................................38
Gebrek aan oorzaak..........................................................................38
Subsidiariteit.....................................................................................41
3 Gevolgen...........................................................................................41
1
, Principes...........................................................................................41
Regel van dubbel plafond.................................................................42
4 Verjaring...........................................................................................42
Samenwoningsvermogensrecht..............................................................43
1 Inleiding............................................................................................43
2 Belgische samenwonignsvermogensrecht de lege lata....................43
Wettelijke samenwoning...................................................................43
Feitelijke samenwoning....................................................................45
3 Een blik over de grenzen..................................................................45
Macroperspectief..............................................................................45
Microperspectief – het Nederlandse model.......................................47
4 Uitdagingen voor de wetgever..........................................................48
5 Nood aan wetgevende tussenkomst = hoe kan een andere regeling
eruit zien?............................................................................................52
Gender & relatievermogensrecht............................................................53
1 Inleiding............................................................................................53
2 Feministische perspectieven op het relatievermogensrecht.............53
Gendergerelateerde kritiek op zuivere scheiding van goederen......53
Vooropgestelde oplossing voor feitelijke ongelijkheden...................55
Een analyse vanuit een feministische rechtstheorie........................55
3 Queer perspectieven op het relatievermogensrecht........................57
Heteronormativiteit binnen het relatievermogensrecht....................57
Erfrecht & giften.........................................................................................59
WTOV......................................................................................................59
1 Inleiding WTOV.................................................................................59
Rechten van de LLE..........................................................................59
Kenmerken WTOV.............................................................................60
2 Enkele knelpunten............................................................................62
VG voorbehouden voor bepaalde duurtijd........................................62
Zaakvervanging................................................................................62
Erflater moet titularis gebleven zijn van het VG...............................63
Conventioneel opvolgend vruchtgebruik..........................................63
LLE als begiftigde.............................................................................64
2
, Uitsluiting of afstand van WTOV.......................................................65
Tijdens het leven...........................................................................65
Na overlijden.................................................................................67
Erfbelasting......................................................................................67
3 Effect op inbreng en inkorting...........................................................67
WTOV & inbreng...............................................................................70
WTOV & inkorting.............................................................................75
WTOV & reserve LLE.........................................................................78
4 Conclusie..........................................................................................82
Rechten van onterfde kinderen...............................................................82
1 Inkorting in waarde...........................................................................82
Inkorting in waarde (artikel 4.150 BW).............................................82
2 Gevolgen voor onterfde reservatair?................................................83
Basiscasus........................................................................................83
Devolutie..........................................................................................83
Onterfde reservatair: chirografaire schuldeiser of erfgenaam?........84
Wie heeft de saisine?........................................................................84
Waarop heeft de onterfde reservatair recht?....................................85
3 Cijfervoorbeelden.............................................................................85
Voorbeeld 1.......................................................................................85
Voorbeeld 2.......................................................................................85
Voorbeeld 3.......................................................................................86
Voorbeeld 4.......................................................................................86
Voorbeeld 5.......................................................................................87
4 Realisatie van de inkortingsvordering...............................................87
Hoe kan een inkortingsvordering worden gerealiseerd?...................87
Reserve...................................................................................................88
1 Belgische reservebescherming de lege lata.....................................88
Reservebescherming voor 2018.......................................................88
Reservebescherming sinds 2018......................................................89
Hoe onterf je een kind?....................................................................90
2 Een blik over de grenzen heen.........................................................92
Typologisch onderscheid van reservebescherming?.........................92
3
, Rechtsvergelijkende conclusies........................................................93
3 Discussie – is de reservebescherming nog van deze tijd?................93
4 Vergelijking met recent Nederlands onderzoek................................94
GEO.........................................................................................................96
1 Inleiding............................................................................................96
De GEO, een pacte familial...............................................................96
2 GEO aan de hand van een voorbeeldakte........................................97
Partijen bij de GEO............................................................................97
Totstandkoming van de GEO: belang van preliminaire fase............101
De wettelijk voorgeschreven formaliteiten.....................................102
Inhoud van de GEO.........................................................................105
Digitale nalatenschap (gastcollege)......................................................110
1 Opzet..............................................................................................110
2 Exclusiviteit.....................................................................................111
Vermogensrecht anno 2025............................................................111
Functies erfrecht.............................................................................112
3 Toegang en beheer.........................................................................114
Toegang: privacyrechtelijke aspecten.............................................114
Vermogensovergang.......................................................................115
4 Conclusie........................................................................................116
Vermogensplanning tussen echtgenoten..............................................118
1 Planning tussen echtgenoten via huwelijksovereenkomsten..........118
Fiscale behandeling verblijvingsbeding (randnr. 69 e.v.)................118
Beding van aanwas.........................................................................125
2 Planning tussen echtgenoten via schenkingen...............................130
Schenking in huwelijksovereenkomst (randnr. 132 e.v.).................130
Schenkingen tijdens het huwelijk (randnr. 138 e.v.).......................132
Twee-stap-schenking (randnr. 147 e.v.)..........................................133
Levensverzekeringscontracten (randnr. 153 e.v.)...........................134
3 Planning tussen echtgenoten via testament..................................136
Onterving LLE via testament? (randnr. 185 e.v.)............................136
Alles voor LLE (geen kinderen)? (randnr. 187 e.v.).........................136
Examen in januari................................................................................137
4
vermogensrecht
Inhoud
Relatievermogensrecht................................................................................6
Huwelijksvoordelen...................................................................................6
1 Inleiding..............................................................................................6
2 Huwelijksvoordelen – algemene verdieping........................................6
Definitie van huwelijksvoordelen........................................................6
Huwelijksvoordelen binnen het wettelijk stelsel.................................7
Huwelijksvoordelen bij ontbinding anders dan overlijden.................13
3 Huwelijksvoordelen bij scheiding van goederen...............................15
Inleiding............................................................................................15
Solidariteit binnen het scheidingsstelsel..........................................15
Toepassingen = correctiemechanismen bij scheiding der goederen 16
4 Huwelijksvoordelen en fiscale behandeling......................................21
Verrekenbedingen...................................................................................27
1 Inleiding............................................................................................27
2 Werking van het verrekenregime......................................................27
Aanvangsvermogen..........................................................................28
Eindvermogen..................................................................................33
Verrekenvordering............................................................................34
Besluit..................................................................................................35
Ongerechtvaardigde verrijking tussen echtgenoten en samenwoners...36
1 Inleiding............................................................................................36
2 Toepassingsvoorwaarden en knelpunten..........................................36
Verarming.........................................................................................36
Verrijking...........................................................................................37
Correlatief verband...........................................................................38
Gebrek aan oorzaak..........................................................................38
Subsidiariteit.....................................................................................41
3 Gevolgen...........................................................................................41
1
, Principes...........................................................................................41
Regel van dubbel plafond.................................................................42
4 Verjaring...........................................................................................42
Samenwoningsvermogensrecht..............................................................43
1 Inleiding............................................................................................43
2 Belgische samenwonignsvermogensrecht de lege lata....................43
Wettelijke samenwoning...................................................................43
Feitelijke samenwoning....................................................................45
3 Een blik over de grenzen..................................................................45
Macroperspectief..............................................................................45
Microperspectief – het Nederlandse model.......................................47
4 Uitdagingen voor de wetgever..........................................................48
5 Nood aan wetgevende tussenkomst = hoe kan een andere regeling
eruit zien?............................................................................................52
Gender & relatievermogensrecht............................................................53
1 Inleiding............................................................................................53
2 Feministische perspectieven op het relatievermogensrecht.............53
Gendergerelateerde kritiek op zuivere scheiding van goederen......53
Vooropgestelde oplossing voor feitelijke ongelijkheden...................55
Een analyse vanuit een feministische rechtstheorie........................55
3 Queer perspectieven op het relatievermogensrecht........................57
Heteronormativiteit binnen het relatievermogensrecht....................57
Erfrecht & giften.........................................................................................59
WTOV......................................................................................................59
1 Inleiding WTOV.................................................................................59
Rechten van de LLE..........................................................................59
Kenmerken WTOV.............................................................................60
2 Enkele knelpunten............................................................................62
VG voorbehouden voor bepaalde duurtijd........................................62
Zaakvervanging................................................................................62
Erflater moet titularis gebleven zijn van het VG...............................63
Conventioneel opvolgend vruchtgebruik..........................................63
LLE als begiftigde.............................................................................64
2
, Uitsluiting of afstand van WTOV.......................................................65
Tijdens het leven...........................................................................65
Na overlijden.................................................................................67
Erfbelasting......................................................................................67
3 Effect op inbreng en inkorting...........................................................67
WTOV & inbreng...............................................................................70
WTOV & inkorting.............................................................................75
WTOV & reserve LLE.........................................................................78
4 Conclusie..........................................................................................82
Rechten van onterfde kinderen...............................................................82
1 Inkorting in waarde...........................................................................82
Inkorting in waarde (artikel 4.150 BW).............................................82
2 Gevolgen voor onterfde reservatair?................................................83
Basiscasus........................................................................................83
Devolutie..........................................................................................83
Onterfde reservatair: chirografaire schuldeiser of erfgenaam?........84
Wie heeft de saisine?........................................................................84
Waarop heeft de onterfde reservatair recht?....................................85
3 Cijfervoorbeelden.............................................................................85
Voorbeeld 1.......................................................................................85
Voorbeeld 2.......................................................................................85
Voorbeeld 3.......................................................................................86
Voorbeeld 4.......................................................................................86
Voorbeeld 5.......................................................................................87
4 Realisatie van de inkortingsvordering...............................................87
Hoe kan een inkortingsvordering worden gerealiseerd?...................87
Reserve...................................................................................................88
1 Belgische reservebescherming de lege lata.....................................88
Reservebescherming voor 2018.......................................................88
Reservebescherming sinds 2018......................................................89
Hoe onterf je een kind?....................................................................90
2 Een blik over de grenzen heen.........................................................92
Typologisch onderscheid van reservebescherming?.........................92
3
, Rechtsvergelijkende conclusies........................................................93
3 Discussie – is de reservebescherming nog van deze tijd?................93
4 Vergelijking met recent Nederlands onderzoek................................94
GEO.........................................................................................................96
1 Inleiding............................................................................................96
De GEO, een pacte familial...............................................................96
2 GEO aan de hand van een voorbeeldakte........................................97
Partijen bij de GEO............................................................................97
Totstandkoming van de GEO: belang van preliminaire fase............101
De wettelijk voorgeschreven formaliteiten.....................................102
Inhoud van de GEO.........................................................................105
Digitale nalatenschap (gastcollege)......................................................110
1 Opzet..............................................................................................110
2 Exclusiviteit.....................................................................................111
Vermogensrecht anno 2025............................................................111
Functies erfrecht.............................................................................112
3 Toegang en beheer.........................................................................114
Toegang: privacyrechtelijke aspecten.............................................114
Vermogensovergang.......................................................................115
4 Conclusie........................................................................................116
Vermogensplanning tussen echtgenoten..............................................118
1 Planning tussen echtgenoten via huwelijksovereenkomsten..........118
Fiscale behandeling verblijvingsbeding (randnr. 69 e.v.)................118
Beding van aanwas.........................................................................125
2 Planning tussen echtgenoten via schenkingen...............................130
Schenking in huwelijksovereenkomst (randnr. 132 e.v.).................130
Schenkingen tijdens het huwelijk (randnr. 138 e.v.).......................132
Twee-stap-schenking (randnr. 147 e.v.)..........................................133
Levensverzekeringscontracten (randnr. 153 e.v.)...........................134
3 Planning tussen echtgenoten via testament..................................136
Onterving LLE via testament? (randnr. 185 e.v.)............................136
Alles voor LLE (geen kinderen)? (randnr. 187 e.v.).........................136
Examen in januari................................................................................137
4
