Samenvatting OKC toets kwartiel
3
Lessen:
- Bouw en inrichting
- Communicatie en rollen op de OK
- Steriliteit
- Hygiëne en veiligheid
- De operatiepatiënt
,Bouw en inrichting
Kan vertellen hoe een operatiekamercomplex ingedeeld is
Kan vertellen welke basisapparatuur standaard aanwezig is in een OK
Kan vertellen wat de invloed is van temperatuur op de operatiekamer
Kan vertellen welke verschillende luchtverversingstechnieken er zijn en welke specifieke
kenmerken bij deze systemen horen
Kan vertellen welke soorten verlichting er in de operatiekamer aanwezig is en welke
eigenschappen, kenmerken deze hebben en welke problemen hierbij voor kunnen komen
Kan vertellen welke eisen er gesteld worden aan het gebruik van elektriciteit in de
operatiekamer
Kan vertellen hoe de gassen en vacuüm die gebruikt worden op de operatiekamer
aangevoerd kunnen worden
Klimaat
Gefiltreerde lucht in OK is meestal rond de negentien graden maar kan worden aangepast. Er mag
geen groot temperatuurverschil zitten tussen de ingeblazen lucht, de vloer en de wanden.
Voor- en nadelen lage omgevingstemperatuur:
Voordelen:
- Een lage temperatuur verminderd de activiteit van micro-organismen waardoor er minder
afvalstoffen worden gevormd. Ook de delingen van de micro-organismen nemen af.
- Het steriele team heeft minder last van warmte die veroorzaakt wordt door de kleding.
Nadelen:
- Meer kans op onderkoeling. De infusie- en spoelvloeistoffen koelen af waardoor
vaatvernauwingen kunnen ontstaan.
- Handen van de instrumenterende en de operateur kunnen stram worden;
- Kans op kouvatten door groot verschil binnen- en buitentemperatuur.
Voor- en nadelen hoge omgevingstemperatuur (voornamelijk gebruikt bij kinderen):
Voordelen:
- Prettig voor de patiënt, omloop en anesthesieteam. Spoel- en infusievloeistoffen koelen
minder snel af.
Nadelen:
- Vergroot infectierisico door verhoogde stofwisseling van micro-organismen;
- Kans op contaminatie is groter als een handschoen kapotgaat en zweet in de wond komt;
- Gevolgen warmte op operatie team zoals versuffing, benauwdheid of droge mond.
Drie klassen operatieafdelingen:
1. Operatieafdeling klasse 1: hier vinden grotere OK’s plaats waarbij de hoogste eisen worden
gesteld aan klimaat en luchtbeheersing;
2. Operatieafdeling klasse 2: meestal in poliklinieken;
3. Operatieafdeling klasse 3: zelfstandige behandelkamer, zoals de ruimte op de
radiologieafdeling waar de katheterisaties en geleide puncties plaatsvinden.
, Operatieafdeling Operatieafdeling Zelfstandige
klasse 1 klasse 2 behandelkamer
zone-indeling 3 zones 2 zones geen zones
afgesloten van het afgesloten van het niet afgesloten van het
structuur
ziekenhuis ziekenhuis ziekenhuis
in ieder geval
sluizen 4 soorten sluizen geen sluis
personeelssluis
verkoeverkamer behoort bij zone C moet dichtbij zijn geen verkoeverkamer
niet-mengend geen bijzondere geen bijzondere
ventilatiesysteem
systeem luchtbehandeling luchtbehandeling
verversing per
20x 6x 6x
uur
filtering lucht HEPA-filter HEPA-filter geen HEPA-filter
overdruk van zone A overdruk van zone A vs
drukhiërarchie geen drukverschil
vs B vs C B
Zones operatieafdeling klasse 1:
- Zone A: ‘steriel’: operatiekamers, inclusief (eventuele) steriele opdekruimtes;
- Zone B: ‘schoon’: nevenvertrekken van de operatiekamers, in- en uitleidingskamers,
wasruimte, koffiekamer, opslag steriele medische hulpmiddelen, dienstruimtes;
- Zone C:’niet schoon’: wachtruimtes patiënten, sluizen, verkoeverkamer, kleedkamer
toiletten, enz.
Het overstappen van zones is onvermijdelijk. Luchtverplaatsing vind altijd plaats van een zone A
(waar de luchtdruk het hoogt is) naar andere zones.
Om luchtverplaatsing verder tegen te gaan zijn er sluizen aangebracht die zorgen voor geleidelijke
overgangen tussen hoge en lage lucht druk.
Soorten sluizen:
- Patiëntensluis: de overstapruimte binnen de holding;
- Schonegoederensluis: bijvoorbeeld vlak bij de balie/receptie;
- Vuilegoederensluis: grenzend aan de vuile gang of de vuile instrumentenruimte;
- Personeelssluis: de kleedkamers, maar ook bij elke OK de toegangsruimte tot de
operatiekamer.
Ventilatiesysteem:
, Het luchtbehandelsysteem is zo ingericht dat het midden boven de operatietafel super schone lucht
aanvoerd. Dit is een niet-mengend, verdringend LBS dat gebruik maakt van concentrated downflow
of laminaire flow.
Verdringende laminaire flow betreft een techniek die wervelingen zo veel mogelijk tegengaat met
behoud van een actieve neerwaartse verplaatsing van eventueel in de lucht zwevende deeltjes. Een
verdeler in het inblaasplafond concentreert en richt de neerwaartse luchtstroom (concentrated
downflow) waardoor de omgevingslucht wordt weggeduwd. De vervuilde warme omgevingslucht
wordt verdrongen door een onzichtbare muur van koele en gefilterde schone lucht.
Return air zones zuigen omgevingslucht actief weg.
Filtering lucht:
High Efficiency Particulate Airfillers (HEPA) zijn speciale filters in het ventilatiesysteem. Deze
bevinden zich direct boven het operatieveld en voeren de schone lucht de OK binnen.
Drukhiërarchie:
Drukhiërarchie betekend dat in de schoonste ruimte de luchtdruk het hoogst moet zijn en dat
hierdoor de lucht binnen de operatieafdeling altijd van hogedruk- naar lagedrukgebieden stroomt.
Tijdens operaties moeten deuren gesloten blijven in verband drukhandhaving en ter voorkoming van
verplaatsing van micro-organismen.
Verlichting
TI- verlichting:
Rondom de operatietafel bevind een grote rechthoek van Tl-lichtbakken. Deze zijn voorzien van een
blauwe kleur om heftig oplichten van bloed te voorkomen. Het licht wordt met roosters verstrooid
om een gelijkmatige verdeling over de hele ruimte te krijgen.
De operatielamp:
Door de lichtbundels van een meervoudige operatielamp naar één punt te richten (convergeren) ligt
het brandpunt vlak boven het huidniveau van de patiënt. Onder het brandpunt zal deze bundel iets
uiteenwijken (divergeren). Dit zorgt voor beter licht in diepe lichaamsholten.
Door prisma’s in lampenglas wordt wanneer een bundel verstoord wordt, de taak van deze
overgenomen door een overlappende bundel. Hierdoor ontstaat er geen schaduwvorming.
De operatielamp onderbreekt de luchtstoom. Door de lamp bol, klein en koud te maken wordt dit zo
veel mogelijk voorkomen. Dit heet een lage laminar-flowindex (lf-index).
Wanneer er op verschillende plaatsen tegelijk wordt geopereerd wordt er gebruik gemaakt van
satellietlampen.
Elektriciteit
Zwevend net principe:
Er mogen geen galvanische verbindingen ontstaan (contact tussen twee stroomvoerende elektrische
circuits) tussen het inwendige van de operatiekamer en de directe omgeving. alle verbindingen met
de buitenwereld die ook maar enigszins te vermijden zijn worden vermeden. De aangevoerde
elektriciteit eindigt bijvoorbeeld in de muur van de operatiekamer in een inductiespoel, die aan de
andere zijde van een niet-geleidende tussenlaag zijn spanning overdraagt op het inwendige van de
3
Lessen:
- Bouw en inrichting
- Communicatie en rollen op de OK
- Steriliteit
- Hygiëne en veiligheid
- De operatiepatiënt
,Bouw en inrichting
Kan vertellen hoe een operatiekamercomplex ingedeeld is
Kan vertellen welke basisapparatuur standaard aanwezig is in een OK
Kan vertellen wat de invloed is van temperatuur op de operatiekamer
Kan vertellen welke verschillende luchtverversingstechnieken er zijn en welke specifieke
kenmerken bij deze systemen horen
Kan vertellen welke soorten verlichting er in de operatiekamer aanwezig is en welke
eigenschappen, kenmerken deze hebben en welke problemen hierbij voor kunnen komen
Kan vertellen welke eisen er gesteld worden aan het gebruik van elektriciteit in de
operatiekamer
Kan vertellen hoe de gassen en vacuüm die gebruikt worden op de operatiekamer
aangevoerd kunnen worden
Klimaat
Gefiltreerde lucht in OK is meestal rond de negentien graden maar kan worden aangepast. Er mag
geen groot temperatuurverschil zitten tussen de ingeblazen lucht, de vloer en de wanden.
Voor- en nadelen lage omgevingstemperatuur:
Voordelen:
- Een lage temperatuur verminderd de activiteit van micro-organismen waardoor er minder
afvalstoffen worden gevormd. Ook de delingen van de micro-organismen nemen af.
- Het steriele team heeft minder last van warmte die veroorzaakt wordt door de kleding.
Nadelen:
- Meer kans op onderkoeling. De infusie- en spoelvloeistoffen koelen af waardoor
vaatvernauwingen kunnen ontstaan.
- Handen van de instrumenterende en de operateur kunnen stram worden;
- Kans op kouvatten door groot verschil binnen- en buitentemperatuur.
Voor- en nadelen hoge omgevingstemperatuur (voornamelijk gebruikt bij kinderen):
Voordelen:
- Prettig voor de patiënt, omloop en anesthesieteam. Spoel- en infusievloeistoffen koelen
minder snel af.
Nadelen:
- Vergroot infectierisico door verhoogde stofwisseling van micro-organismen;
- Kans op contaminatie is groter als een handschoen kapotgaat en zweet in de wond komt;
- Gevolgen warmte op operatie team zoals versuffing, benauwdheid of droge mond.
Drie klassen operatieafdelingen:
1. Operatieafdeling klasse 1: hier vinden grotere OK’s plaats waarbij de hoogste eisen worden
gesteld aan klimaat en luchtbeheersing;
2. Operatieafdeling klasse 2: meestal in poliklinieken;
3. Operatieafdeling klasse 3: zelfstandige behandelkamer, zoals de ruimte op de
radiologieafdeling waar de katheterisaties en geleide puncties plaatsvinden.
, Operatieafdeling Operatieafdeling Zelfstandige
klasse 1 klasse 2 behandelkamer
zone-indeling 3 zones 2 zones geen zones
afgesloten van het afgesloten van het niet afgesloten van het
structuur
ziekenhuis ziekenhuis ziekenhuis
in ieder geval
sluizen 4 soorten sluizen geen sluis
personeelssluis
verkoeverkamer behoort bij zone C moet dichtbij zijn geen verkoeverkamer
niet-mengend geen bijzondere geen bijzondere
ventilatiesysteem
systeem luchtbehandeling luchtbehandeling
verversing per
20x 6x 6x
uur
filtering lucht HEPA-filter HEPA-filter geen HEPA-filter
overdruk van zone A overdruk van zone A vs
drukhiërarchie geen drukverschil
vs B vs C B
Zones operatieafdeling klasse 1:
- Zone A: ‘steriel’: operatiekamers, inclusief (eventuele) steriele opdekruimtes;
- Zone B: ‘schoon’: nevenvertrekken van de operatiekamers, in- en uitleidingskamers,
wasruimte, koffiekamer, opslag steriele medische hulpmiddelen, dienstruimtes;
- Zone C:’niet schoon’: wachtruimtes patiënten, sluizen, verkoeverkamer, kleedkamer
toiletten, enz.
Het overstappen van zones is onvermijdelijk. Luchtverplaatsing vind altijd plaats van een zone A
(waar de luchtdruk het hoogt is) naar andere zones.
Om luchtverplaatsing verder tegen te gaan zijn er sluizen aangebracht die zorgen voor geleidelijke
overgangen tussen hoge en lage lucht druk.
Soorten sluizen:
- Patiëntensluis: de overstapruimte binnen de holding;
- Schonegoederensluis: bijvoorbeeld vlak bij de balie/receptie;
- Vuilegoederensluis: grenzend aan de vuile gang of de vuile instrumentenruimte;
- Personeelssluis: de kleedkamers, maar ook bij elke OK de toegangsruimte tot de
operatiekamer.
Ventilatiesysteem:
, Het luchtbehandelsysteem is zo ingericht dat het midden boven de operatietafel super schone lucht
aanvoerd. Dit is een niet-mengend, verdringend LBS dat gebruik maakt van concentrated downflow
of laminaire flow.
Verdringende laminaire flow betreft een techniek die wervelingen zo veel mogelijk tegengaat met
behoud van een actieve neerwaartse verplaatsing van eventueel in de lucht zwevende deeltjes. Een
verdeler in het inblaasplafond concentreert en richt de neerwaartse luchtstroom (concentrated
downflow) waardoor de omgevingslucht wordt weggeduwd. De vervuilde warme omgevingslucht
wordt verdrongen door een onzichtbare muur van koele en gefilterde schone lucht.
Return air zones zuigen omgevingslucht actief weg.
Filtering lucht:
High Efficiency Particulate Airfillers (HEPA) zijn speciale filters in het ventilatiesysteem. Deze
bevinden zich direct boven het operatieveld en voeren de schone lucht de OK binnen.
Drukhiërarchie:
Drukhiërarchie betekend dat in de schoonste ruimte de luchtdruk het hoogst moet zijn en dat
hierdoor de lucht binnen de operatieafdeling altijd van hogedruk- naar lagedrukgebieden stroomt.
Tijdens operaties moeten deuren gesloten blijven in verband drukhandhaving en ter voorkoming van
verplaatsing van micro-organismen.
Verlichting
TI- verlichting:
Rondom de operatietafel bevind een grote rechthoek van Tl-lichtbakken. Deze zijn voorzien van een
blauwe kleur om heftig oplichten van bloed te voorkomen. Het licht wordt met roosters verstrooid
om een gelijkmatige verdeling over de hele ruimte te krijgen.
De operatielamp:
Door de lichtbundels van een meervoudige operatielamp naar één punt te richten (convergeren) ligt
het brandpunt vlak boven het huidniveau van de patiënt. Onder het brandpunt zal deze bundel iets
uiteenwijken (divergeren). Dit zorgt voor beter licht in diepe lichaamsholten.
Door prisma’s in lampenglas wordt wanneer een bundel verstoord wordt, de taak van deze
overgenomen door een overlappende bundel. Hierdoor ontstaat er geen schaduwvorming.
De operatielamp onderbreekt de luchtstoom. Door de lamp bol, klein en koud te maken wordt dit zo
veel mogelijk voorkomen. Dit heet een lage laminar-flowindex (lf-index).
Wanneer er op verschillende plaatsen tegelijk wordt geopereerd wordt er gebruik gemaakt van
satellietlampen.
Elektriciteit
Zwevend net principe:
Er mogen geen galvanische verbindingen ontstaan (contact tussen twee stroomvoerende elektrische
circuits) tussen het inwendige van de operatiekamer en de directe omgeving. alle verbindingen met
de buitenwereld die ook maar enigszins te vermijden zijn worden vermeden. De aangevoerde
elektriciteit eindigt bijvoorbeeld in de muur van de operatiekamer in een inductiespoel, die aan de
andere zijde van een niet-geleidende tussenlaag zijn spanning overdraagt op het inwendige van de
