1
GYNAECOLOGISCHE ASPECTEN VAN
SEKSUALITEIT EN VOORTPLANTING
MET INBEGRIP VAN
GEVALSBESPREKING
CURSUSINFORMATIE
Studiepunten: 4
Examen: schriftelijk – meerkeuzevragen (met GIS-correctie) & open vragen.
Inhoud
Cursusinformatie................................................................................................................ 1
Prof. Verhaeghe.................................................................................................................. 3
Seksueel-overdraagbare aandoeningen bij de vrouw......................................................3
Overzicht...................................................................................................................... 3
Syfilis (lues).................................................................................................................. 4
Gonorree en chlamydia................................................................................................ 8
Genitale herpes.......................................................................................................... 12
AnoGenitale HPV-infecties.......................................................................................... 15
Dyspareunie.................................................................................................................. 19
Overzicht ................................................................................................................. 19
Vulvodynie en vestibulitis........................................................................................... 21
Hypo-actieve seksuele stoornis.....................................................................................23
Functionele stoornissen van de menstruele cyclus........................................................26
Het premenstrueel syndroom (PMS)...........................................................................26
Functionele dysmenorree........................................................................................... 28
Prof. Deprest..................................................................................................................... 28
Vaginale afscheiding...................................................................................................... 28
Inleiding...................................................................................................................... 28
Normale fluor.............................................................................................................. 29
Abnormale fluor.......................................................................................................... 30
Differentiaal diagnose................................................................................................. 33
Hysterectomie............................................................................................................... 35
Definitie en anatomie................................................................................................. 35
Aandoeningen die aanleiding geven tot hysterectomie..............................................36
Keuze van de toegangsweg........................................................................................38
, 2
Uitkomsten................................................................................................................. 39
Wegnemen van eileiders als preventie.......................................................................39
Uterus transplantatie.................................................................................................. 40
Prof. Peeraer..................................................................................................................... 40
Inleiding......................................................................................................................... 40
Omschrijving en definities............................................................................................. 40
Definities.................................................................................................................... 40
Factoren van normale fertiliteit..................................................................................41
Prevalentie van infertiliteit......................................................................................... 42
Casus ........................................................................................................................ 42
Vruchtbaarheid bij mannen........................................................................................... 44
Vorming en transport van zaadcellen.........................................................................44
Vruchtbaarheid bij vrouwen........................................................................................... 44
Menstruele cyclus....................................................................................................... 45
De bevruchting en innesteling....................................................................................49
Oorzaken verminderde vruchtbaarheid bij mannen.......................................................49
Verstoorde zaadproductie........................................................................................... 49
Verstoord zaadtransport............................................................................................. 50
Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen...............................................50
Leeftijd .................................................................................................................... 50
Ovulatoire dysfunctie.................................................................................................. 51
Verstoord transport.................................................................................................... 53
Endometriose .......................................................................................................... 54
Implantatieproblemen .............................................................................................. 56
Genetisch probleem................................................................................................... 56
Seksueel probleem..................................................................................................... 56
Cervicale factor.......................................................................................................... 56
Unexplained............................................................................................................... 56
Omgevingsfactoren, levensstijl en vruchtbaarheid........................................................57
Geneesmiddelen ........................................................................................................ 57
Pesticiden en chemicaliën.......................................................................................... 57
Roken ....................................................................................................................... 57
Alcohol en genotsmiddelen......................................................................................... 58
Lichaamsgewicht........................................................................................................ 58
Beweging.................................................................................................................... 59
Voeding ................................................................................................................... 59
Andere ...................................................................................................................... 60
Diagnostische onderzoeken........................................................................................... 60
, 3
Onderzoeken bij de man............................................................................................. 60
Onderzoeken bij de vrouw.......................................................................................... 61
Fertiliteitsbehandelingen............................................................................................... 66
Afwachtende houding................................................................................................. 66
Fertiliteitschirurgie..................................................................................................... 66
Hormonale stimulatie van de eierstok........................................................................67
Intra-uteriene inseminatie.......................................................................................... 71
IVF/ISCI....................................................................................................................... 71
Pre-implantatie genetische testing.............................................................................73
Cryopreservatie van gameten ..................................................................................74
PROF. VERHAEGHE
SEKSUEEL-OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE VROUW
OVERZICHT
Mirco-organisme Specifieke kiem Ziekte
Bacteriën Treponema pallidum Syfilis (lues)
Neisseria gonorrheae Gonorroe
Chlamydia Chlamydia trachomatis Lymphogranuloma venereum, Lage
genitale infectie, PID
Virussen Herpes simplex Herpes genitalis
Humane Condylomata acuminata,
papillomavirussen (Pre)cancereuze letsels van vulva,
vagina en cervix
Mogelijke indeling:
Microbiologisch - op basis van de verwekker: bacteriën, virussen, fungi, protozoa
en parasieten
Klinisch - op welke manier ze worden overgedragen:
o Horizontaal/verticaal
o Locaal, contigu (vb gonorree of chlamydia), lymfogeen-hematogeen
o Acuut, subacuut en chronische effecten.
Epidemiologisch:
o Frequentie, evolutie over de tijd
o Avarage-risk (gewone individu – monogaam) en highrisk (individuen die
circuleren in een hoog risico milieu – vb mannen met meerdere mannelijke
partners)
Syfilis en gonorree: highirsk
, 4
SYFILIS (LUES)
ACHTERGROND
Dokters gebruikten het woord Lues onder elkaar, dit hoor je soms nog wel. In de
medische literatuur zie je ook veel gebruik van het teken sigma (Σ). Deze
alternatieven zijn er allemaal omwille van de beladenheid van het woord syfilis.
De verwekker is Treponema (T.) pallidum.
o Dit is een humaan-specifieke spirocheet = spiraalvormig, voortbewegend
via kurketrekkerachtige rotaties, voor- en achterwaarts of buigend.
o De bacterie is spierwit en zie je dus niet onder een gewone microscoop
(wel door bijvoorbeeld donkerveld microscoop of fluorescentie microscoop)!
o De bacterie heeft een ontzettend trage deling en metabolisme.
Belangrijk om te weten omdat het ontzettend lang in het lichaam
blijft als je besmet bent.
Het is ook belangrijk naar de behandeling toe, je moet iets geven
wat het langdurig kan onderdrukking – depo peniceline.
De transmissie is horizontaal of verticaal:
o Horizontaal (persoon tot persoon): voornamelijk in het begin van de
besmetting (vroege syfilis, eerste 12 maanden). De kans dat het
horizontaal wordt doorgegeven is 30%.
Kans is minder dan verticale transmissie, dus besmettelijkheid is
eerder laag.
Horizontale transmissie gebeurt door middel van direct contact van
een besmet letsel van huid of slijmvlies - een sjanker of een muceus
condyloma (zie verder) – van de ‘donor’, met een genitaal, anaal of
oraal epitheel van de ‘receptor’ dat door een (micro)trauma is
beschadigd (wat vaak is bij seksueel contact)
Bijna exclusief seksueel.
De bacterie komt in de bloedcirculatie terecht, dus
theoretisch is er de mogelijkheid om besmet te worden via
bloed. Maar horizontale transmissie via bloedproducten kan
in de praktijk uitgesloten worden 1) omdat bloeddonoren
systematisch worden gescreend op syfilis, en 2) omwille van
de beperkte overleving (24-48 uur) van de spirocheet in
bloedbankcondities.
o Verticale transmissie (moeder op pasgeboren kind): is hoger/frequenter
dan horizontale transmissie (40-70%). De kans op transmissie is evenredig
met de zwangerschapsduur, maar de ernst van de mogelijke effecten
neemt af met de duur van de zwangerschap (effecten zijn dus het meest
uitgesproken in het begin van de zwangerschap). Behandeling is alleen
effectief wanneer er nog geen schade is opgetreden. Dit is in weinig
casussen het geval.
KLINIEK
Syfilis wordt ingedeeld in vroege en late syfilis op basis van de duur sinds de
besmetting; en in primaire, secundaire en tertiaire syfilis op basis van de klinische
symptomen en tekens.
Onder neurosyfilis verstaat men een aantasting van het centraal zenuwstelsel
(CZS) en de ogen, die kan optreden als onderdeel van primaire, secundaire of
tertiaire syfilis.
De symptomen zijn zo divers, dat syfilis gekend is als “the great imitator”.
GYNAECOLOGISCHE ASPECTEN VAN
SEKSUALITEIT EN VOORTPLANTING
MET INBEGRIP VAN
GEVALSBESPREKING
CURSUSINFORMATIE
Studiepunten: 4
Examen: schriftelijk – meerkeuzevragen (met GIS-correctie) & open vragen.
Inhoud
Cursusinformatie................................................................................................................ 1
Prof. Verhaeghe.................................................................................................................. 3
Seksueel-overdraagbare aandoeningen bij de vrouw......................................................3
Overzicht...................................................................................................................... 3
Syfilis (lues).................................................................................................................. 4
Gonorree en chlamydia................................................................................................ 8
Genitale herpes.......................................................................................................... 12
AnoGenitale HPV-infecties.......................................................................................... 15
Dyspareunie.................................................................................................................. 19
Overzicht ................................................................................................................. 19
Vulvodynie en vestibulitis........................................................................................... 21
Hypo-actieve seksuele stoornis.....................................................................................23
Functionele stoornissen van de menstruele cyclus........................................................26
Het premenstrueel syndroom (PMS)...........................................................................26
Functionele dysmenorree........................................................................................... 28
Prof. Deprest..................................................................................................................... 28
Vaginale afscheiding...................................................................................................... 28
Inleiding...................................................................................................................... 28
Normale fluor.............................................................................................................. 29
Abnormale fluor.......................................................................................................... 30
Differentiaal diagnose................................................................................................. 33
Hysterectomie............................................................................................................... 35
Definitie en anatomie................................................................................................. 35
Aandoeningen die aanleiding geven tot hysterectomie..............................................36
Keuze van de toegangsweg........................................................................................38
, 2
Uitkomsten................................................................................................................. 39
Wegnemen van eileiders als preventie.......................................................................39
Uterus transplantatie.................................................................................................. 40
Prof. Peeraer..................................................................................................................... 40
Inleiding......................................................................................................................... 40
Omschrijving en definities............................................................................................. 40
Definities.................................................................................................................... 40
Factoren van normale fertiliteit..................................................................................41
Prevalentie van infertiliteit......................................................................................... 42
Casus ........................................................................................................................ 42
Vruchtbaarheid bij mannen........................................................................................... 44
Vorming en transport van zaadcellen.........................................................................44
Vruchtbaarheid bij vrouwen........................................................................................... 44
Menstruele cyclus....................................................................................................... 45
De bevruchting en innesteling....................................................................................49
Oorzaken verminderde vruchtbaarheid bij mannen.......................................................49
Verstoorde zaadproductie........................................................................................... 49
Verstoord zaadtransport............................................................................................. 50
Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen...............................................50
Leeftijd .................................................................................................................... 50
Ovulatoire dysfunctie.................................................................................................. 51
Verstoord transport.................................................................................................... 53
Endometriose .......................................................................................................... 54
Implantatieproblemen .............................................................................................. 56
Genetisch probleem................................................................................................... 56
Seksueel probleem..................................................................................................... 56
Cervicale factor.......................................................................................................... 56
Unexplained............................................................................................................... 56
Omgevingsfactoren, levensstijl en vruchtbaarheid........................................................57
Geneesmiddelen ........................................................................................................ 57
Pesticiden en chemicaliën.......................................................................................... 57
Roken ....................................................................................................................... 57
Alcohol en genotsmiddelen......................................................................................... 58
Lichaamsgewicht........................................................................................................ 58
Beweging.................................................................................................................... 59
Voeding ................................................................................................................... 59
Andere ...................................................................................................................... 60
Diagnostische onderzoeken........................................................................................... 60
, 3
Onderzoeken bij de man............................................................................................. 60
Onderzoeken bij de vrouw.......................................................................................... 61
Fertiliteitsbehandelingen............................................................................................... 66
Afwachtende houding................................................................................................. 66
Fertiliteitschirurgie..................................................................................................... 66
Hormonale stimulatie van de eierstok........................................................................67
Intra-uteriene inseminatie.......................................................................................... 71
IVF/ISCI....................................................................................................................... 71
Pre-implantatie genetische testing.............................................................................73
Cryopreservatie van gameten ..................................................................................74
PROF. VERHAEGHE
SEKSUEEL-OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE VROUW
OVERZICHT
Mirco-organisme Specifieke kiem Ziekte
Bacteriën Treponema pallidum Syfilis (lues)
Neisseria gonorrheae Gonorroe
Chlamydia Chlamydia trachomatis Lymphogranuloma venereum, Lage
genitale infectie, PID
Virussen Herpes simplex Herpes genitalis
Humane Condylomata acuminata,
papillomavirussen (Pre)cancereuze letsels van vulva,
vagina en cervix
Mogelijke indeling:
Microbiologisch - op basis van de verwekker: bacteriën, virussen, fungi, protozoa
en parasieten
Klinisch - op welke manier ze worden overgedragen:
o Horizontaal/verticaal
o Locaal, contigu (vb gonorree of chlamydia), lymfogeen-hematogeen
o Acuut, subacuut en chronische effecten.
Epidemiologisch:
o Frequentie, evolutie over de tijd
o Avarage-risk (gewone individu – monogaam) en highrisk (individuen die
circuleren in een hoog risico milieu – vb mannen met meerdere mannelijke
partners)
Syfilis en gonorree: highirsk
, 4
SYFILIS (LUES)
ACHTERGROND
Dokters gebruikten het woord Lues onder elkaar, dit hoor je soms nog wel. In de
medische literatuur zie je ook veel gebruik van het teken sigma (Σ). Deze
alternatieven zijn er allemaal omwille van de beladenheid van het woord syfilis.
De verwekker is Treponema (T.) pallidum.
o Dit is een humaan-specifieke spirocheet = spiraalvormig, voortbewegend
via kurketrekkerachtige rotaties, voor- en achterwaarts of buigend.
o De bacterie is spierwit en zie je dus niet onder een gewone microscoop
(wel door bijvoorbeeld donkerveld microscoop of fluorescentie microscoop)!
o De bacterie heeft een ontzettend trage deling en metabolisme.
Belangrijk om te weten omdat het ontzettend lang in het lichaam
blijft als je besmet bent.
Het is ook belangrijk naar de behandeling toe, je moet iets geven
wat het langdurig kan onderdrukking – depo peniceline.
De transmissie is horizontaal of verticaal:
o Horizontaal (persoon tot persoon): voornamelijk in het begin van de
besmetting (vroege syfilis, eerste 12 maanden). De kans dat het
horizontaal wordt doorgegeven is 30%.
Kans is minder dan verticale transmissie, dus besmettelijkheid is
eerder laag.
Horizontale transmissie gebeurt door middel van direct contact van
een besmet letsel van huid of slijmvlies - een sjanker of een muceus
condyloma (zie verder) – van de ‘donor’, met een genitaal, anaal of
oraal epitheel van de ‘receptor’ dat door een (micro)trauma is
beschadigd (wat vaak is bij seksueel contact)
Bijna exclusief seksueel.
De bacterie komt in de bloedcirculatie terecht, dus
theoretisch is er de mogelijkheid om besmet te worden via
bloed. Maar horizontale transmissie via bloedproducten kan
in de praktijk uitgesloten worden 1) omdat bloeddonoren
systematisch worden gescreend op syfilis, en 2) omwille van
de beperkte overleving (24-48 uur) van de spirocheet in
bloedbankcondities.
o Verticale transmissie (moeder op pasgeboren kind): is hoger/frequenter
dan horizontale transmissie (40-70%). De kans op transmissie is evenredig
met de zwangerschapsduur, maar de ernst van de mogelijke effecten
neemt af met de duur van de zwangerschap (effecten zijn dus het meest
uitgesproken in het begin van de zwangerschap). Behandeling is alleen
effectief wanneer er nog geen schade is opgetreden. Dit is in weinig
casussen het geval.
KLINIEK
Syfilis wordt ingedeeld in vroege en late syfilis op basis van de duur sinds de
besmetting; en in primaire, secundaire en tertiaire syfilis op basis van de klinische
symptomen en tekens.
Onder neurosyfilis verstaat men een aantasting van het centraal zenuwstelsel
(CZS) en de ogen, die kan optreden als onderdeel van primaire, secundaire of
tertiaire syfilis.
De symptomen zijn zo divers, dat syfilis gekend is als “the great imitator”.
