Literatuur Bewijsrecht
, Week 1: waarheidsvinding in
strafzaken
Boombasic
Bewijsrecht hangt samen met de eerste materiele vraag van art. 350 Sv: heeft de verdachte
het tenlaste gelegde feit begaan?
Negatief wettelijk bewijsstelsel:
In Nederland kennen we een negatief wettelijk bewijsstelsel de rechter kan alleen tot een
beslissing komen, als hij daarvan door het onderzoek ter terechtzitting en door wettige
bewijsmiddelen overtuigd is geraakt (338 Sv)
- Wettelijk: de rechter is bij de bewezenverklaring gebonden aan in de wet genoemde
bewijsmiddelen
- Negatief: de rechter mag niet tot een bewezenverklaring komen als hij op basis van de
bewijsmiddelen niet overtuigd is geraakt van het feit dat de verdachte het
tenlastegelegde feit heeft begaan,
Wettige bewijsmiddelen:
In de wet staan vijf bewijsmiddelen limitatief opgenomen in art. 339 Sv
1. De eigen waarneming van de rechter (340 Sv) denk aan foto/video materiaal dat
ter terechtzitting door de rechter persoonlijk wordt waargenomen
2. Verklaringen van de verdachte ter terechtzitting (341 Sv) verdachte is niet tot
antwoorden verplicht en hij wordt niet beedigd. Een liegende verdachte pleegt geen
meineed (207 Sr). Voordat de rechter een verdachte hoort, geeft hij hem een cautie
(273 lid 2 Sv)
3. Verklaringen van een getuigen ter terechtzitting (342 Sv) het moet gaan om
feiten en omstandigheden die de getuigen zelf heeft gezien of ondervonden (291 Sv).
Zijn verklaringen mag geen mening, vermoeden of gissingen bevatten. De getuige
wordt beedigd (290 lid 4 Sv). Hij kan dus meineed plegen (207 Sr). De getuige is tot
antwoorden verplicht, tenzij hij verschoningsrecht heeft.
4. Verklaringen deskundigen ter terechtzitting (343 Sv) een deskundige moet een
op zijn specifieke deskundigheid gebasseerde verklaring afleggen. Ook een
deskundige wordt beedigd.
5. Schriftelijke bescheiden (344 Sv) denk aan een proces- verbaal (lid 1 sub 2)
De bewijsminima:
De wettelijke bewijsregeling kent een aantal basisregels, de zogehete bewijsminima.
- Een bekentenis alleen is niet voldoende (341 lid 4 Sv)
- Een getuige is geen getuige (unis testis nullus testis, 342 lid 2 Sv uitzondering 344
lid 2 Sv)
- Schriftelijke stukken die niet in art. 344 lid 1 sub 1-4 Sv worden genoemd, kunnen
alleen in verband met andere bewijsmiddelen als bewijsmiddel dienen (344 lid 1 sub 5
Sv)
- Uitsluitend annonieme verklaringen zijn onvoldoende voor een bewezenverklaring
(344a lid 1 Sv). Onder bepaalde voorwaarden kunnen die verklaringen wel
meewerken tot het bewijs (344a lid 2 Sv)
,De HR heeft aan de bewijsminimumregel van art. 342 lid 2 Sv nadere invulling gegeven:
Unus testis I en II
- Een bewijsgrond alleen is niet voldoende. Er moet ten minste een tweede bewijsgrond
zijn. Deze tweede bewijsgrond moet (1) uit een andere bron stammen dan de eerste
bewijsgrond en (2) inhoudelijk voldoende steun bieden aan de eerste bewijsgrond,
alhoewel het mag gaan om een betrekkelijk ondergeschikt onderdeel van de eerste
bewijsgrond
Andere bewijsregels zijn:
- Een schriftelijk bescheid met daarin een verklaring van een annonieme getuige kan
alleen als bewijsrecht dienen indien het steunbewijs is en niet door de verdediging is
gevraagd om de annonieme getuigen zelf te horen (344a lid 3 Sv)
- De verklaring van verdachte geldt alleen ten aanzien van hemzelf (341 lid 3 Sv)
Annonieme getuige:
Er zijn drie verschillende soorten annonieme getuigeverklaringen.
Soort annonymus Omschrijving Bewijsregeling
Beperkt annonieme Deze getuige verschijnt Art. 342 Sv: verklaring geldt
getuige (soms onherkenbaar of in alleen als ‘normale’
een andere ruimte) ter getuigeverklaring
terechtzitting, maar hoeft
i.v.m. overlast of 344a Sv is niet van
beperkingen voor de toepassing
uitoefening van zijn beroep
bepaalde vragen niet te Motiveringsverplichting van
beantwoorden 360 Sv geldt
Bedreigde getuigen De RC bepaalt of een Er geldt een bijzondere
getuige een bedreigde bewijsregeling; art. 344a lid
getuige is. De bedreigde 2 Sv en 226a – 226f Sv.
getuige wordt niet ter
terechtzitting gehoord, maar Ook geldt de
uitsluitend in besloten motiveringsverplichting van
kabinet van de RC die zijn 360 Sv
identiteit wel kent. De
verdediging kan schriftelijk
vastleggen.
Annoniem persoon in P-V Het gaat om annonieme Art. 344a lid 3 Sv:
tipgevers en toevallige verklaring mag worden
voorbijgangers. gebruikt mits er andersoortig
Verklaringen worden niet- annoniem bewijs is en
opgenomen in het P-V. de verdachte de annonymus
Belangrijk hier is dat het niet zelf wil ondervragen.
gaat om een schriftelijk
bescheidt en niet om een Ook hier geldt
verklaring ter terechtzitting motiveringsverplichte van
360 Sv
Afgeschermde getuige Dit gebeurt in het kader van Art. 226m – 226s Sv en
terrorisme bestrijding. Deze 344a lid 2 Sv
, getuige kan worden gehoord
naar aanleiding van AIVD- Ook hier geldt 360 Sv
informatie. Uitgangspunt is
dat de verdediging niet bij
het verhoor aanwezig zal
zijn. De RC moet de
betrouwbaarheid van de
getuige toetsen. De getuige
beslist bovendien of zijn
verklaringen bij de
processtukken mag worden
gevoegd
Onrechtmatig verkregen bewijs:
Er zijn twee soorten onrechtmatig verkregen bewijs:
1. Onwetmatig geen wettelijke bevoegdheid of de wettelijke bevoegdheid wordt niet
nageleefd (bijvoorbeeld het afnemen van een verhoor zonder dat aan verdachte wordt
medegedeeld dat hij niet tot antwoorden verplicht is, art. 29 Sv. of het doorzoeken van
een woning zonder machtiging van de RC, art. 97 lid 2 Sv)
2. Onrechtmatig in strijd met de beginselen van een goede procesorde
(proportionaliteit, subsidiariteit ect,). Bijvoorbeeld: een politieagent die bevoegd was
een woning te betreden slaat een ruit in zonder eerst aan te bellen en te vragen of hij
binnen mag komen (HR: braak bij binnentreden)
Is eenmaal vastgesteld dat bewijsmateriaal onrechtmatig is verkregen, dan kan ook het
bewijsmateriaal dat daaruit voortvloeit besmet zijn. Fruits of the poisonous tree leerstuk
het is vereist dat er sprake is van een duidelijke causale keten, die niet wordt onderbroken
door andere factoren. (Sleutelboss II arrest)
Partiele vrijspraak:
De rechter neemt voor de bewezenverklaring meestal een kopie van de tenlastelegging. De
stukjes die niet kunnen worden bewezenverklaard, worden doorgestreept (daarvan wordt je
partieel vrijgesproken).
Wel moet de tenlastelegging zowel feitelijk als juridisch hetzelfde blijven inhouden. Dit is
volgens het arrest Boom te Echt het geval indien:
- De doorgestreepte woorden voor de krachtens art. 348/350 Sv door de rechter te
geven beslissing niet van belang zijn, en;
- Niet kan worden gezegd dat de rechter door vrij te spreken van bedoeld onderdeel van
de tenlastelegging iets anders heeft bewezenverklaard dan tenlaste was gelegd.
Het is de rechter wel toegestaan om bij een bewezenverklaring terug te vallen op een minder
zwaar gronddelict. Er wordt dan iets minder, maar niet iets anders bewezenverklaard.
Denk aan: van diefstal door braak, naar gewone diefstal gaan
Relativering negatief- wettelijk bewijsstelsel:
, Week 1: waarheidsvinding in
strafzaken
Boombasic
Bewijsrecht hangt samen met de eerste materiele vraag van art. 350 Sv: heeft de verdachte
het tenlaste gelegde feit begaan?
Negatief wettelijk bewijsstelsel:
In Nederland kennen we een negatief wettelijk bewijsstelsel de rechter kan alleen tot een
beslissing komen, als hij daarvan door het onderzoek ter terechtzitting en door wettige
bewijsmiddelen overtuigd is geraakt (338 Sv)
- Wettelijk: de rechter is bij de bewezenverklaring gebonden aan in de wet genoemde
bewijsmiddelen
- Negatief: de rechter mag niet tot een bewezenverklaring komen als hij op basis van de
bewijsmiddelen niet overtuigd is geraakt van het feit dat de verdachte het
tenlastegelegde feit heeft begaan,
Wettige bewijsmiddelen:
In de wet staan vijf bewijsmiddelen limitatief opgenomen in art. 339 Sv
1. De eigen waarneming van de rechter (340 Sv) denk aan foto/video materiaal dat
ter terechtzitting door de rechter persoonlijk wordt waargenomen
2. Verklaringen van de verdachte ter terechtzitting (341 Sv) verdachte is niet tot
antwoorden verplicht en hij wordt niet beedigd. Een liegende verdachte pleegt geen
meineed (207 Sr). Voordat de rechter een verdachte hoort, geeft hij hem een cautie
(273 lid 2 Sv)
3. Verklaringen van een getuigen ter terechtzitting (342 Sv) het moet gaan om
feiten en omstandigheden die de getuigen zelf heeft gezien of ondervonden (291 Sv).
Zijn verklaringen mag geen mening, vermoeden of gissingen bevatten. De getuige
wordt beedigd (290 lid 4 Sv). Hij kan dus meineed plegen (207 Sr). De getuige is tot
antwoorden verplicht, tenzij hij verschoningsrecht heeft.
4. Verklaringen deskundigen ter terechtzitting (343 Sv) een deskundige moet een
op zijn specifieke deskundigheid gebasseerde verklaring afleggen. Ook een
deskundige wordt beedigd.
5. Schriftelijke bescheiden (344 Sv) denk aan een proces- verbaal (lid 1 sub 2)
De bewijsminima:
De wettelijke bewijsregeling kent een aantal basisregels, de zogehete bewijsminima.
- Een bekentenis alleen is niet voldoende (341 lid 4 Sv)
- Een getuige is geen getuige (unis testis nullus testis, 342 lid 2 Sv uitzondering 344
lid 2 Sv)
- Schriftelijke stukken die niet in art. 344 lid 1 sub 1-4 Sv worden genoemd, kunnen
alleen in verband met andere bewijsmiddelen als bewijsmiddel dienen (344 lid 1 sub 5
Sv)
- Uitsluitend annonieme verklaringen zijn onvoldoende voor een bewezenverklaring
(344a lid 1 Sv). Onder bepaalde voorwaarden kunnen die verklaringen wel
meewerken tot het bewijs (344a lid 2 Sv)
,De HR heeft aan de bewijsminimumregel van art. 342 lid 2 Sv nadere invulling gegeven:
Unus testis I en II
- Een bewijsgrond alleen is niet voldoende. Er moet ten minste een tweede bewijsgrond
zijn. Deze tweede bewijsgrond moet (1) uit een andere bron stammen dan de eerste
bewijsgrond en (2) inhoudelijk voldoende steun bieden aan de eerste bewijsgrond,
alhoewel het mag gaan om een betrekkelijk ondergeschikt onderdeel van de eerste
bewijsgrond
Andere bewijsregels zijn:
- Een schriftelijk bescheid met daarin een verklaring van een annonieme getuige kan
alleen als bewijsrecht dienen indien het steunbewijs is en niet door de verdediging is
gevraagd om de annonieme getuigen zelf te horen (344a lid 3 Sv)
- De verklaring van verdachte geldt alleen ten aanzien van hemzelf (341 lid 3 Sv)
Annonieme getuige:
Er zijn drie verschillende soorten annonieme getuigeverklaringen.
Soort annonymus Omschrijving Bewijsregeling
Beperkt annonieme Deze getuige verschijnt Art. 342 Sv: verklaring geldt
getuige (soms onherkenbaar of in alleen als ‘normale’
een andere ruimte) ter getuigeverklaring
terechtzitting, maar hoeft
i.v.m. overlast of 344a Sv is niet van
beperkingen voor de toepassing
uitoefening van zijn beroep
bepaalde vragen niet te Motiveringsverplichting van
beantwoorden 360 Sv geldt
Bedreigde getuigen De RC bepaalt of een Er geldt een bijzondere
getuige een bedreigde bewijsregeling; art. 344a lid
getuige is. De bedreigde 2 Sv en 226a – 226f Sv.
getuige wordt niet ter
terechtzitting gehoord, maar Ook geldt de
uitsluitend in besloten motiveringsverplichting van
kabinet van de RC die zijn 360 Sv
identiteit wel kent. De
verdediging kan schriftelijk
vastleggen.
Annoniem persoon in P-V Het gaat om annonieme Art. 344a lid 3 Sv:
tipgevers en toevallige verklaring mag worden
voorbijgangers. gebruikt mits er andersoortig
Verklaringen worden niet- annoniem bewijs is en
opgenomen in het P-V. de verdachte de annonymus
Belangrijk hier is dat het niet zelf wil ondervragen.
gaat om een schriftelijk
bescheidt en niet om een Ook hier geldt
verklaring ter terechtzitting motiveringsverplichte van
360 Sv
Afgeschermde getuige Dit gebeurt in het kader van Art. 226m – 226s Sv en
terrorisme bestrijding. Deze 344a lid 2 Sv
, getuige kan worden gehoord
naar aanleiding van AIVD- Ook hier geldt 360 Sv
informatie. Uitgangspunt is
dat de verdediging niet bij
het verhoor aanwezig zal
zijn. De RC moet de
betrouwbaarheid van de
getuige toetsen. De getuige
beslist bovendien of zijn
verklaringen bij de
processtukken mag worden
gevoegd
Onrechtmatig verkregen bewijs:
Er zijn twee soorten onrechtmatig verkregen bewijs:
1. Onwetmatig geen wettelijke bevoegdheid of de wettelijke bevoegdheid wordt niet
nageleefd (bijvoorbeeld het afnemen van een verhoor zonder dat aan verdachte wordt
medegedeeld dat hij niet tot antwoorden verplicht is, art. 29 Sv. of het doorzoeken van
een woning zonder machtiging van de RC, art. 97 lid 2 Sv)
2. Onrechtmatig in strijd met de beginselen van een goede procesorde
(proportionaliteit, subsidiariteit ect,). Bijvoorbeeld: een politieagent die bevoegd was
een woning te betreden slaat een ruit in zonder eerst aan te bellen en te vragen of hij
binnen mag komen (HR: braak bij binnentreden)
Is eenmaal vastgesteld dat bewijsmateriaal onrechtmatig is verkregen, dan kan ook het
bewijsmateriaal dat daaruit voortvloeit besmet zijn. Fruits of the poisonous tree leerstuk
het is vereist dat er sprake is van een duidelijke causale keten, die niet wordt onderbroken
door andere factoren. (Sleutelboss II arrest)
Partiele vrijspraak:
De rechter neemt voor de bewezenverklaring meestal een kopie van de tenlastelegging. De
stukjes die niet kunnen worden bewezenverklaard, worden doorgestreept (daarvan wordt je
partieel vrijgesproken).
Wel moet de tenlastelegging zowel feitelijk als juridisch hetzelfde blijven inhouden. Dit is
volgens het arrest Boom te Echt het geval indien:
- De doorgestreepte woorden voor de krachtens art. 348/350 Sv door de rechter te
geven beslissing niet van belang zijn, en;
- Niet kan worden gezegd dat de rechter door vrij te spreken van bedoeld onderdeel van
de tenlastelegging iets anders heeft bewezenverklaard dan tenlaste was gelegd.
Het is de rechter wel toegestaan om bij een bewezenverklaring terug te vallen op een minder
zwaar gronddelict. Er wordt dan iets minder, maar niet iets anders bewezenverklaard.
Denk aan: van diefstal door braak, naar gewone diefstal gaan
Relativering negatief- wettelijk bewijsstelsel:
