RUND Parasitaire ziekten en zoönosen
Cryptosporidium parvum Prevalentie: Pathogenese: Behandeling: Diagnose:
41-94% Ontwikkelt vooral in ileum, Zieke kalveren: isoleren + Aantonen oöcysten in
Maag-darm parasiet
bedrijven , vernietigt epitheelcellen + behandelen met halofuginone- mest + kleuring
Zoönose 2-54% kalveren, atrofie villi, activiteit lactaat of paromomycine po. Binnen (meerdere kalveren!)
Directe en indirecte intracellulaire enzymen, 24u + ondersteunende elektrolyten
overdracht ELK kalf op een Intestinale permeabiliteit, behandeling Aantonen antigenen in
(vooral kalf-kalf) besmet bedrijf Absorptie en vertering → de mest (ELISA,
Kalverdiarree < 1 maand raakt besmet Alle in contact kalveren: behandelen immuno-fluorescentie,
Diarree
Epidemiologie: met halofuginone of paromomycine immuno-
Directe levenscylus, fecale-orale transmissie, Diarree afhankelijk van: chromatografie met dip-
slechts klein # oöcysten oraal nodig, hoge Leeftijd (1-2w heel kwetsbaar) Alle nieuwgeboren kalveren: stick)
fecale uitscheiding, onmiddellijk infectieus, Infectiedruk (hygiëne!) preventief behandelen met
resistent Immuunstatus (colostrum!) halofuginone Aantonen DNA in feces
Ppp: 2-5d Menginfecties mbv PCR
Preventie: Halofuginone-lactaat po. 7 Omgeving: behandelen en
Vaccinatie: koe laatste trimester van de dracht dagen: niet op lege maag want stalhygiëne! Combinaties!!
(eerste dracht 2x, volgende drachten 1x) → kalf geeft irritatie aan de darm dus Paromomycine po. 5 dagen:
beschermd door passieve immuniteit door kan het zelfs erger maken, Behandelen binnen 24u na start diarree, piek oöcysten
colostrum in transitiemelk → partiële geven binnen 24u na start uitscheiding daalt en wordt uitgesteld, diarree
bescherming tegen klinische symptomen diarree, werkt tegen vrijlevend ALLEEN na bevestiging diagnose door aantonen van oöcysten in
(nauwelijks reductie oöcystenuitscheiding) stadia, piek oöcysten ontlasting + enkel bij individuele dieren + nooit profylactisch of
Colostrum: voldoende, goede kwaliteit, snel uitscheiding daalt en wordt metafylactisch
genoeg uitgesteld, diarree , toxiciteit!
Huisvesting: individueel, schoon, buiten,
apparte drinkemmer, andere infecties
vermijden
,Giardia duodenalis Prevalentie: Preventie: Behandeling: Diagnose:
64% van de Hygiëne: kalveren verhuizen Fenbendazole (off label): po. 3 Aantonen cysten in
Maag-darm parasiet
vleesveebedrijven + naar lege stal op einde van de opeenvolgende dagen: feces: sedimentatie-
Zoönose 34% van de behandeling, Klinische verbetering, flotatie + lugolkleuring
vleeskalveren >10w Stal / box grondig reinigen, cyst-uitscheiding, (arbeidsintensief en
Directe en indirecte Laten drogen, Gewichtstoename 4w na betrouwbaarheid?)
overdracht 42% van de Ontsmetten (hitte, behandeling
melkveebedrijven + ammoniumhydroxide) Aantonen antigenen in
Kalverdiarree > 1 maand 17% van de Symptomen: Hygiëne! feces: ELISA, immuno-
melkkalveren >10w Vaak asymptomatisch fluorescentie (dip-stick
Diarree bij hoge infectiedruk is slecht want heel lage
Epidemiologie:
Verminderde groei detectie)
Directe levenscylus,
Dof en slecht haarkleed
Orale opname cysten: fecale contaminatie,
Aseksuele vermenigvuldiging (niet invasief),
Onmiddellijk infectieus,
Ppp: 5-10d,
Resistent
Paramphistomosis Prevalentie: Pathogenese: Diagnose:
Maag-darmstelsel Wereldwijd, vooral in In België een weinig pathogene soort Immature wormen ??
Pensbot subtropen, maar in EU Verminderde pensmotiliteit bij grote aantallen Volwassen wormen:
Ppp: 3m Vlaanderen: 10% (2006) → Volwassen wormen weinig pathogeen Eieren in feces (fasciola gele kleur en pensbot
28% (2013) Immature stadia: diarree: bij plotse kleurloos)
Schapen zijn veel gevoeliger! blootstelling hoge infectiedruk, migreren in Technieken:
Epidemiologie: proximaal duodenum, zorgt voor ontsteking, Kwalitatief: sedimentatie-flotatie
Vergelijkbaar met fasciola. TGH: amfibieslak en laat immatuur hecht vast met zuignap op Kwantitatief: mini-FLOTAC, botvanger
waterslak duodenum Behandeling:
Besmetting met metacercaria gebeurt vooral in Hematofaag: anemie, eosinofilie en Oxyclozanide hoge dosis po. + weidebeheer!!
(late) zomer. Immature stadia ziet men vooral in de leukocytose, anorexie
herfst, volwassen stadia vooral in december Diarree: (werkt niet super goed want eigenlijk voor
Voeden zich in dd via bijten in mucosa (dus Waterig, juli-december, vooral eerste pensbot, maar is enigste geneesmiddel dat
wondjes en ontsteking) weideseizoen, vaak bij overstroming weide een beetje werkt)
,Coccidiose (Eimeria) Prevalentie: Preventie: metafylactisch Pathogenese: Diagnose:
52% bedrijven behandelen: Letsels in dunne/dikke darm Symptomen,
Maag-darm parasiet Tijdstip behandeling gebasseerd door ontwikkeling schizonten Anamnese
Zoönose ?? op voorgeschiedenis coccidiose en gamonten, (stalcondities, hygiëne),
Overdracht?? tijdens voorgaande jaren (+- 2- Vernietiging intestinale cellen,
Epidemiologie: 3w na groeperen kalveren) Atrofie villi door inhibitie van de Fecesonderzoek
De meeste kalveren scheiden oöcysten uit, celdeling (malabsorptie), kwalitatief: identificatie
Massale uitscheiding, Veldstudies diclazurisen Verhoogde darmpermeabiliteit eimeria
Onmiddellijk infectieus, toltrazuril (eiwitverlies)
Zeer resistent in omgeving (Fecesonderzoek
Weinig gevoelig aan standaard ontsmetting Stalhygiëne !! kwantitatief)
→ Zeer snel zeer hoge infectiedruk
2 stammen: Symptomen: enkel bij hoge Behandeling:
E. zuerrnii en E.bovis: uitbraken bijna uitsluitend op stal, oöcysten sporuleren snel infectiedruk: Diclazuril po.:
(1week) en overleven >1 jaar, alle leeftijden (maar vooral kalveren) Klinisch: normale / lage Geregistreerd voor
temperatuur, eetlust , runderen, veilig en
E. alabamensis: hoge besmetting uitsluitend bij 1ste weideseizoen-kalveren ongeveer 1- diarree, prolaps, dehydratie, efficiënt
2w na inwijdenen, dieren in 2e weideseizoen zijn immuun sterfte
Toltrazuril po.:
Pathogeniteit: Subklinisch: eetlust , Geregistreerd voor
E.bovis > E. zuernii > E. alabamensis gewicht runderen, veilig en
efficiënt
Meestal besmet met niet pathogene soorten, Diaree: stinkt, (slijmerig),
Wanneer runderen besmet worden met (bloedklonters)
pathogene soorten: subklinische of klinische
coccidiose
, Maag-darmstrongyliden: Immuniteit: Pathogenese osteragia: Pathogenese Symptomen PGE:
Osteragia, coöperia, Verminderde worm-ei Gastritis (inflammatie maag), coöperia: Diaree, groeiachterstand, bij
trichuris uitscheiding (minder Schade vooral door jonge 100% prevalentie 1ste mortaliteit: wormen
contaminatie weide), adulte wormen die weideseizoen, samen aantonen bij autopsie
Maag-darm parasiet Remming van de fundusklier verlaten (initieel met osteragia,
Zoönose ?? ontwikkeling van de rond geparasiteerde klieren, Enteritis dd, Anamnese PGE
wormen, erna algemene gastritis) Minder pathogeen dan Leeftijd + tijdstip vh jaar
Eerste weide seizoen: Kleiner aantal wormen, osteragia, Geen goede preventieve
PGE: parasitaire gastro Parasiet gebonden Mucus cel hyperplasie, Snelle ontworming toegepast
enteritis: anorexie, dirree, factoren (snellere Pariëtale cellen en worden immuniteitsopbouw Geen preventief
doffe vacht immuniteits ontwikkeling vervangen door Pathogenese trichuris: weidebeheer toegepast
Verminderde productie <1 weideseizoen) of ongedifferentieerde cellen Hematofaag,
(groei): maldigestie, (tragere waardoor pH Meestal lichte infectie,
malabsorptie endogeen immuniteitsontwikkeling (pepsinogeen→ pepsine Soms zware
eiwitverlies, gedaalde >1 weideseizoen), verstoord + gastrine ) stalinfecties op vuile
voederopname Gastheer gebonden bedrijven (diarree met
Puberteit 10d later factoren (leeftijd, Verhoogde permeabiliteit bloed)
Koeien: genetica, voedingsstatus), mucosa → albumineverlies
Blootstelling aan infectie
Melkproductie, #
(weidebeheer,
inseminaties / conceptie
ontwormingsschema)
Cryptosporidium parvum Prevalentie: Pathogenese: Behandeling: Diagnose:
41-94% Ontwikkelt vooral in ileum, Zieke kalveren: isoleren + Aantonen oöcysten in
Maag-darm parasiet
bedrijven , vernietigt epitheelcellen + behandelen met halofuginone- mest + kleuring
Zoönose 2-54% kalveren, atrofie villi, activiteit lactaat of paromomycine po. Binnen (meerdere kalveren!)
Directe en indirecte intracellulaire enzymen, 24u + ondersteunende elektrolyten
overdracht ELK kalf op een Intestinale permeabiliteit, behandeling Aantonen antigenen in
(vooral kalf-kalf) besmet bedrijf Absorptie en vertering → de mest (ELISA,
Kalverdiarree < 1 maand raakt besmet Alle in contact kalveren: behandelen immuno-fluorescentie,
Diarree
Epidemiologie: met halofuginone of paromomycine immuno-
Directe levenscylus, fecale-orale transmissie, Diarree afhankelijk van: chromatografie met dip-
slechts klein # oöcysten oraal nodig, hoge Leeftijd (1-2w heel kwetsbaar) Alle nieuwgeboren kalveren: stick)
fecale uitscheiding, onmiddellijk infectieus, Infectiedruk (hygiëne!) preventief behandelen met
resistent Immuunstatus (colostrum!) halofuginone Aantonen DNA in feces
Ppp: 2-5d Menginfecties mbv PCR
Preventie: Halofuginone-lactaat po. 7 Omgeving: behandelen en
Vaccinatie: koe laatste trimester van de dracht dagen: niet op lege maag want stalhygiëne! Combinaties!!
(eerste dracht 2x, volgende drachten 1x) → kalf geeft irritatie aan de darm dus Paromomycine po. 5 dagen:
beschermd door passieve immuniteit door kan het zelfs erger maken, Behandelen binnen 24u na start diarree, piek oöcysten
colostrum in transitiemelk → partiële geven binnen 24u na start uitscheiding daalt en wordt uitgesteld, diarree
bescherming tegen klinische symptomen diarree, werkt tegen vrijlevend ALLEEN na bevestiging diagnose door aantonen van oöcysten in
(nauwelijks reductie oöcystenuitscheiding) stadia, piek oöcysten ontlasting + enkel bij individuele dieren + nooit profylactisch of
Colostrum: voldoende, goede kwaliteit, snel uitscheiding daalt en wordt metafylactisch
genoeg uitgesteld, diarree , toxiciteit!
Huisvesting: individueel, schoon, buiten,
apparte drinkemmer, andere infecties
vermijden
,Giardia duodenalis Prevalentie: Preventie: Behandeling: Diagnose:
64% van de Hygiëne: kalveren verhuizen Fenbendazole (off label): po. 3 Aantonen cysten in
Maag-darm parasiet
vleesveebedrijven + naar lege stal op einde van de opeenvolgende dagen: feces: sedimentatie-
Zoönose 34% van de behandeling, Klinische verbetering, flotatie + lugolkleuring
vleeskalveren >10w Stal / box grondig reinigen, cyst-uitscheiding, (arbeidsintensief en
Directe en indirecte Laten drogen, Gewichtstoename 4w na betrouwbaarheid?)
overdracht 42% van de Ontsmetten (hitte, behandeling
melkveebedrijven + ammoniumhydroxide) Aantonen antigenen in
Kalverdiarree > 1 maand 17% van de Symptomen: Hygiëne! feces: ELISA, immuno-
melkkalveren >10w Vaak asymptomatisch fluorescentie (dip-stick
Diarree bij hoge infectiedruk is slecht want heel lage
Epidemiologie:
Verminderde groei detectie)
Directe levenscylus,
Dof en slecht haarkleed
Orale opname cysten: fecale contaminatie,
Aseksuele vermenigvuldiging (niet invasief),
Onmiddellijk infectieus,
Ppp: 5-10d,
Resistent
Paramphistomosis Prevalentie: Pathogenese: Diagnose:
Maag-darmstelsel Wereldwijd, vooral in In België een weinig pathogene soort Immature wormen ??
Pensbot subtropen, maar in EU Verminderde pensmotiliteit bij grote aantallen Volwassen wormen:
Ppp: 3m Vlaanderen: 10% (2006) → Volwassen wormen weinig pathogeen Eieren in feces (fasciola gele kleur en pensbot
28% (2013) Immature stadia: diarree: bij plotse kleurloos)
Schapen zijn veel gevoeliger! blootstelling hoge infectiedruk, migreren in Technieken:
Epidemiologie: proximaal duodenum, zorgt voor ontsteking, Kwalitatief: sedimentatie-flotatie
Vergelijkbaar met fasciola. TGH: amfibieslak en laat immatuur hecht vast met zuignap op Kwantitatief: mini-FLOTAC, botvanger
waterslak duodenum Behandeling:
Besmetting met metacercaria gebeurt vooral in Hematofaag: anemie, eosinofilie en Oxyclozanide hoge dosis po. + weidebeheer!!
(late) zomer. Immature stadia ziet men vooral in de leukocytose, anorexie
herfst, volwassen stadia vooral in december Diarree: (werkt niet super goed want eigenlijk voor
Voeden zich in dd via bijten in mucosa (dus Waterig, juli-december, vooral eerste pensbot, maar is enigste geneesmiddel dat
wondjes en ontsteking) weideseizoen, vaak bij overstroming weide een beetje werkt)
,Coccidiose (Eimeria) Prevalentie: Preventie: metafylactisch Pathogenese: Diagnose:
52% bedrijven behandelen: Letsels in dunne/dikke darm Symptomen,
Maag-darm parasiet Tijdstip behandeling gebasseerd door ontwikkeling schizonten Anamnese
Zoönose ?? op voorgeschiedenis coccidiose en gamonten, (stalcondities, hygiëne),
Overdracht?? tijdens voorgaande jaren (+- 2- Vernietiging intestinale cellen,
Epidemiologie: 3w na groeperen kalveren) Atrofie villi door inhibitie van de Fecesonderzoek
De meeste kalveren scheiden oöcysten uit, celdeling (malabsorptie), kwalitatief: identificatie
Massale uitscheiding, Veldstudies diclazurisen Verhoogde darmpermeabiliteit eimeria
Onmiddellijk infectieus, toltrazuril (eiwitverlies)
Zeer resistent in omgeving (Fecesonderzoek
Weinig gevoelig aan standaard ontsmetting Stalhygiëne !! kwantitatief)
→ Zeer snel zeer hoge infectiedruk
2 stammen: Symptomen: enkel bij hoge Behandeling:
E. zuerrnii en E.bovis: uitbraken bijna uitsluitend op stal, oöcysten sporuleren snel infectiedruk: Diclazuril po.:
(1week) en overleven >1 jaar, alle leeftijden (maar vooral kalveren) Klinisch: normale / lage Geregistreerd voor
temperatuur, eetlust , runderen, veilig en
E. alabamensis: hoge besmetting uitsluitend bij 1ste weideseizoen-kalveren ongeveer 1- diarree, prolaps, dehydratie, efficiënt
2w na inwijdenen, dieren in 2e weideseizoen zijn immuun sterfte
Toltrazuril po.:
Pathogeniteit: Subklinisch: eetlust , Geregistreerd voor
E.bovis > E. zuernii > E. alabamensis gewicht runderen, veilig en
efficiënt
Meestal besmet met niet pathogene soorten, Diaree: stinkt, (slijmerig),
Wanneer runderen besmet worden met (bloedklonters)
pathogene soorten: subklinische of klinische
coccidiose
, Maag-darmstrongyliden: Immuniteit: Pathogenese osteragia: Pathogenese Symptomen PGE:
Osteragia, coöperia, Verminderde worm-ei Gastritis (inflammatie maag), coöperia: Diaree, groeiachterstand, bij
trichuris uitscheiding (minder Schade vooral door jonge 100% prevalentie 1ste mortaliteit: wormen
contaminatie weide), adulte wormen die weideseizoen, samen aantonen bij autopsie
Maag-darm parasiet Remming van de fundusklier verlaten (initieel met osteragia,
Zoönose ?? ontwikkeling van de rond geparasiteerde klieren, Enteritis dd, Anamnese PGE
wormen, erna algemene gastritis) Minder pathogeen dan Leeftijd + tijdstip vh jaar
Eerste weide seizoen: Kleiner aantal wormen, osteragia, Geen goede preventieve
PGE: parasitaire gastro Parasiet gebonden Mucus cel hyperplasie, Snelle ontworming toegepast
enteritis: anorexie, dirree, factoren (snellere Pariëtale cellen en worden immuniteitsopbouw Geen preventief
doffe vacht immuniteits ontwikkeling vervangen door Pathogenese trichuris: weidebeheer toegepast
Verminderde productie <1 weideseizoen) of ongedifferentieerde cellen Hematofaag,
(groei): maldigestie, (tragere waardoor pH Meestal lichte infectie,
malabsorptie endogeen immuniteitsontwikkeling (pepsinogeen→ pepsine Soms zware
eiwitverlies, gedaalde >1 weideseizoen), verstoord + gastrine ) stalinfecties op vuile
voederopname Gastheer gebonden bedrijven (diarree met
Puberteit 10d later factoren (leeftijd, Verhoogde permeabiliteit bloed)
Koeien: genetica, voedingsstatus), mucosa → albumineverlies
Blootstelling aan infectie
Melkproductie, #
(weidebeheer,
inseminaties / conceptie
ontwormingsschema)
