Geschiedenis HS 9 samenvatting
§1 industriële revolutie
economische groei
1. de opbrengsten van de landbouw stegen spectaculair als gevolg van
wetenschappelijke kennis.
2. de bevolking begon snel te groeien.
3. kolonien in Azie en Amerika produceerde steeds goedkopere grondstoffen
textielindustrie
Huisspinners en wevers konden niet concurreren met de apparaten in de speciale fabrieken.
Stoommachines namen de plek in van machines op waterkracht, want alle goede plekken
langs de rivieren waren al bezet. James Watt wist in 1782 de stoommachine zodanig te
verbeteren, dat zij op grote schaal kon worden ingezet.
gevolgen voor de rest van de economie
Andere bedrijfstakken gingen ook stoommachines gebruiken, waardoor de mijnbouw en de
ijzerindustrie ook groeiden. Er werden spoorwegen aangelegd om door het hele land
grondstoffen en eindproducten aan te voeren. De maatschappelijke indeling veranderde in
klassen en standen, doordat fabriekseigenaren bijzonder rijk werden. Door het wegvallen
van de nijverheid trokken veel thuiswerkers naar de stad om daar werk te zoeken in de
fabriek. De middenklasse werd steeds groter.
groeiende staatsbemoeienis
In de industriële samenleving ging de staat zich intensiever met de samenleving bemoeien.
Bijvoorbeeld werd het onderwijs nu niet meer alleen overgelaten aan kerkelijke of
particuliere organisaties. De verlichtingsfilosofen hadden al eerder gewezen op het belang
van goed onderwijs.
1) Voor de middenklasse werden door de overheid zelf scholen opgericht.
2) De overheid nam maatregelen ter verbetering van de leefsituatie in de steden door de
afvalverwerking te verbeteren,voor goed drinkwater te zorgen, rioleringen aan te leggen, de
energievoorziening te verbeteren en de infrastructuur te verbeteren.
Door al die gevolgen spreken we van een Industriële revolutie.
modern kapitalisme
Het handelskapitalisme was door de Industriële revolutie veranderd in het moderne
kapitalisme, waarin de particuliere ondernemers goederen en diensten produceren om
zoveel mogelijk winst te maken. Daarbij maakt men gebruik van productiemiddelen zoals
grond, gebouwen, machines en grondstoffen en de arbeid geleverd wordt door mensen die
die productiemiddelen niet bezitten.
Economisch liberalisme
De 18e eeuwse mercantilistische economische politiek kreeg steeds meer kritiek.
Handelaren en fabrikanten konden zich goed vinden in zijn ideeën en wilden niets meer
weten van het mercantilisme en via het Engelse Parlement streefde men naar afschaffing
ervan. Er was ook geen plaats meer voor gilden en deze werden dan ook in 1835
afgeschaft.
Door het economisch liberalisme kwamen de arbeiders echter steeds meer in de knel, ook al
§1 industriële revolutie
economische groei
1. de opbrengsten van de landbouw stegen spectaculair als gevolg van
wetenschappelijke kennis.
2. de bevolking begon snel te groeien.
3. kolonien in Azie en Amerika produceerde steeds goedkopere grondstoffen
textielindustrie
Huisspinners en wevers konden niet concurreren met de apparaten in de speciale fabrieken.
Stoommachines namen de plek in van machines op waterkracht, want alle goede plekken
langs de rivieren waren al bezet. James Watt wist in 1782 de stoommachine zodanig te
verbeteren, dat zij op grote schaal kon worden ingezet.
gevolgen voor de rest van de economie
Andere bedrijfstakken gingen ook stoommachines gebruiken, waardoor de mijnbouw en de
ijzerindustrie ook groeiden. Er werden spoorwegen aangelegd om door het hele land
grondstoffen en eindproducten aan te voeren. De maatschappelijke indeling veranderde in
klassen en standen, doordat fabriekseigenaren bijzonder rijk werden. Door het wegvallen
van de nijverheid trokken veel thuiswerkers naar de stad om daar werk te zoeken in de
fabriek. De middenklasse werd steeds groter.
groeiende staatsbemoeienis
In de industriële samenleving ging de staat zich intensiever met de samenleving bemoeien.
Bijvoorbeeld werd het onderwijs nu niet meer alleen overgelaten aan kerkelijke of
particuliere organisaties. De verlichtingsfilosofen hadden al eerder gewezen op het belang
van goed onderwijs.
1) Voor de middenklasse werden door de overheid zelf scholen opgericht.
2) De overheid nam maatregelen ter verbetering van de leefsituatie in de steden door de
afvalverwerking te verbeteren,voor goed drinkwater te zorgen, rioleringen aan te leggen, de
energievoorziening te verbeteren en de infrastructuur te verbeteren.
Door al die gevolgen spreken we van een Industriële revolutie.
modern kapitalisme
Het handelskapitalisme was door de Industriële revolutie veranderd in het moderne
kapitalisme, waarin de particuliere ondernemers goederen en diensten produceren om
zoveel mogelijk winst te maken. Daarbij maakt men gebruik van productiemiddelen zoals
grond, gebouwen, machines en grondstoffen en de arbeid geleverd wordt door mensen die
die productiemiddelen niet bezitten.
Economisch liberalisme
De 18e eeuwse mercantilistische economische politiek kreeg steeds meer kritiek.
Handelaren en fabrikanten konden zich goed vinden in zijn ideeën en wilden niets meer
weten van het mercantilisme en via het Engelse Parlement streefde men naar afschaffing
ervan. Er was ook geen plaats meer voor gilden en deze werden dan ook in 1835
afgeschaft.
Door het economisch liberalisme kwamen de arbeiders echter steeds meer in de knel, ook al
