Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 paragraaf 1.2 t/m 1.2.4................................................................6
§1.2 Fundamentele beginselen en uitgangspunten.........................................................6
§1.2.1 Inleiding............................................................................................................ 6
&1.2.2 Democratie...................................................................................................... 7
§1.2.3 Legaliteit........................................................................................................... 7
§1.2.3 Specialiteit, rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, stelselmatigheid en individuele
rechtsbedeling............................................................................................................. 7
Hoofdstuk 3: Verlening van een publiekrechtelijke bestuursbevoegdheid.........9
§3.2 Grondslagen voor een publiekrechtelijke bestuursbevoegdheid.............................9
§3.2.1 Een bevoegdheid, ontleend aan een wettelijk voorschrift.................................9
§3.2.2 Een geïmpliceerde bevoegdheid tot intrekking of wijziging..............................9
§3.2.3 Een bevoegdheid ontleend aan een vergunningvoorschrift..................................9
§3.2.4 Een bevoegdheid, ontleend aan een ongeschreven recht....................................9
§3.3 Attributie................................................................................................................. 9
§3.3.1 Attributie aan bestuursorganen met een (politieke) verantwoordingsplicht.........9
§3.3.2 Attributie aan zelfstandige bestuursorganen......................................................10
§3.3.3 Attributie aan ondergeschikten (ambtenaren)...................................................10
§3.4 Delegatie............................................................................................................... 11
§3.4.1 Kenmerken......................................................................................................... 11
§3.4.2 De bevoegdheid tot delegatie............................................................................11
§3.4.2.1 Het vereiste van een wettelijke grondslag......................................................11
§3.4.2.2 Geen delegatie aan ondergeschikten..............................................................12
§3.4.2.3 Het delegatiebesluit........................................................................................12
§3.4.3 Verhouding delegans – delegataris.....................................................................12
§3.4.3.1 Beleidsregels van de delegans voor de bevoegdheidsuitoefening door de
delegataris.................................................................................................................... 12
§3.4.3.2 Beleidsregels van de delegataris in verhouding tot beleidsregels van de
delegans....................................................................................................................... 12
§3.4.4 Onder delegatie.................................................................................................. 13
§3.5 Overdracht............................................................................................................ 13
§3.6 Mandaat................................................................................................................ 13
§3.6.1 Kenmerken......................................................................................................... 13
§3.6.2 De bevoegdheid tot mandatering.......................................................................13
§3.6.2.1 Geen wettelijke grondslag vereist...................................................................13
§3.6.2.2 Ongeoorloofde mandaatverlening...................................................................14
§3.6.3 Het mandaatbesluit............................................................................................ 14
§3.6.4 Mandaat aan niet-ondergeschikten....................................................................14
§3.6.5 Ondermandaat................................................................................................... 15
Hoofdstuk 4: Handelingen van het bestuur....................................................16
, §4.3.4 De (van rechtswege) fictieve positieve beschikking...........................................16
Hoofdstuk 5: Soorten besluiten.....................................................................16
§5.3 Beleidsregels......................................................................................................... 16
§5.3.1 Inleiding............................................................................................................. 16
§5.3.2 Bij besluit vastgesteld........................................................................................16
§5.3.3 Algemene regel..................................................................................................16
§5.3.4 Geen algemeen verbindend voorschrift.............................................................16
§5.3.5 Bij het gebruik van een bevoegdheid.................................................................17
§5.3.6 De bevoegdheid om beleidsregels vast te stellen..............................................17
§5.3.7 Soorten beleidsregels.........................................................................................17
§5.3.8 De functie van beleidsregels..............................................................................17
Hoofdstuk 6: Verhouding burger – bestuur.....................................................18
§6.6 Elektronische communicatie tussen burger en bestuursorgaan............................18
§6.6.1 Inleiding............................................................................................................. 18
§6.6.2 Toepassingsbereik.............................................................................................. 18
§6.6.3 Nevenschikking..................................................................................................18
§6.6.4 Kenbaar maken.................................................................................................. 18
§6.6.5 Betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid...............................................................19
§6.6.6 Elektronische handtekening...............................................................................19
§6.6.7 Begin en einde termijn.......................................................................................19
Hoofdstuk 7: Bevoegdheidsuitoefening door het bestuur...............................19
§7.4.6 Beleidsregels...................................................................................................... 19
Hoofdstuk 8: Formele normen van besluitvorming.........................................20
§8.2 Regels voor de voorbereiding van besluiten..........................................................20
§8.2.1 De behandeling van een verzoek tot het nemen van een besluit.......................20
§8.2.2. De aanvraag van een beschikking.....................................................................20
§8.2.1.3 Gegevensverstrekking door de aanvrager van een beschikking.....................20
§8.2.1.4 De gelegenheid tot herstel van een verzuim bij de aanvraag van een
beschikking (artikel 4:5 Awb)........................................................................................20
§8.2.2 Zorgvuldig onderzoek.........................................................................................21
§8.2.2.1 Het voorbereidend onderzoek, artikel 3:2 Awb................................................21
§8.2.2.2 Onderzoek plicht en bewijs(voerings)last........................................................21
§8.2.2.3 Het horen van de burger.................................................................................22
§8.2.2.4 Het vragen van advies....................................................................................22
§8.2.2.5 De wijze en diepgang van het onderzoek........................................................22
§8.2.3 De hoor plicht bij beschikkingen.........................................................................22
§8.2.3.1 Horen van de aanvrager van een beschikking, artikel 4:7 Awb.......................23
§8.2.3.2 Horen van geadresseerde van een niet op zijn verzoek genomen beschikking,
artikel 4:8 Awb.............................................................................................................. 23
, §8.2.3.3 Horen van derden met een rechtstreeks bij beschikking betrokken belang,
artikel 4:8 Awb.............................................................................................................. 24
§8.2.3.4 Uitzonderingen op de hoorplicht bij beschikkingen.........................................24
§8.2.3.5 Hoorplicht bij financiële beschikkingen...........................................................24
§8.2.3.6 De wijze van horen van belanghebbenden bij beschikkingen..........................24
§8.2.4 De uniforme openbare voorbereidingsprocedure...............................................24
§8.2.5 Afstemming van besluitvorming.........................................................................25
§8.2.6 Correcte bejegening........................................................................................... 25
§8.2.6.1 Correcte en behulpzame omgang met de burger ‘fair play’............................25
§8.2.6.2 Waarschuwingsplicht.......................................................................................26
§8.3 Regels voor de besluitvorming..............................................................................26
§8.3.1 Zorgvuldige beslissingsprocedure......................................................................26
§8.3.1.1 De beslistermijn bij beschikkingen, artikel 4:13 – 4:15 Awb............................26
§8.3.1.2 Afwachten van een advies...............................................................................26
§8.3.1.3 Andere eisen betreffende een zorgvuldige beslissingsprocedure....................27
§8.3.2 Zorgvuldige en deugdelijke besluitvorming........................................................27
§8.3.2.1 Deugdelijke besluitvorming.............................................................................27
§8.3.2.2 Afwijking van een vaste gedragslijn en van beleidsregels, artikel 4:84 Awb. . .27
§8.2.3.2 Plicht tot toetsing van een uitgebracht advies, artikel 3:9, 3:46, 3:49 en 3:5027
§8.3.2.4 Het gebruik van een uitgebracht advies..........................................................28
§8.4 Regels voor motivering......................................................................................... 28
§8.4.1 Deugdelijke motivering......................................................................................28
§8.4.2 Betekenis van beleidsregels voor wetsinterpretatie en feitenkwalificatie..........28
§8.4.3 Vereenvoudigde afwijzing van een herhaalde aanvraag (artikel 4:6 Awb).........28
§8.5 Regels voor kennisgeving en motivering van besluiten.........................................29
§8.5.1 De inhoud van de kennisgeving.........................................................................29
§8.5.2 Bekendmaking en mededeling, artikel 3:41 – 3:44 Awb.....................................29
§8.5.3 Kennisgeving van de motivering van besluiten..................................................29
Hoofdstuk 9: Materiële normen voor besluitvorming......................................30
§9.2 Daadwerkelijke afweging van relevante belangen................................................30
§9.2.1 De plicht tot daadwerkelijke belangenafweging, artikel 3:4 lid 1 Awb................30
§9.2.2 De in de afweging te betrekken belangen: het specialiteitsbeginsel..................30
§9.2.3 De verkeerde belangen in de afweging betrekken: détournement de pouvoir...31
§9.2.4 De in de afweging te betrekken bijzondere, particuliere belangen.....................31
Hoofdstuk 10: Bijzondere soorten besluiten...................................................32
§10.2 Intrekking en wijziging........................................................................................32
§10.2.1 Inleiding........................................................................................................... 32
§10.2.2 De reden voor intrekking..................................................................................32
§10.2.3 In hoeverre is een wettelijke grondslag vereist?..............................................32
, §10.2.4 De mogelijke consequenties van intrekking.....................................................32
§10.2.5 Welke normen gelden bij intrekking?...............................................................33
§10.3 Subsidies............................................................................................................. 33
§10.3.2 Regeling van de subsidiëring in de Awb...........................................................33
§10.3.3.1 De definitie van subsidie, artikel 4:21 Awb....................................................33
§10.3.3.2 Wettelijke grondslag......................................................................................34
§10.3.4 De subsidieverlening........................................................................................34
§10.3.4.1 De aanvraag en de verlening........................................................................34
§10.3.4.2 Advisering..................................................................................................... 35
§10.3.4.3 Voorwaarden en verplichtingen bij de subsidieverlening...............................35
§10.3.4.4 Weigeringsgronden – subsidieplafond...........................................................36
§10.3.4.5 Verboden staatsteun.....................................................................................36
§10.3.5 De subsidievaststelling.....................................................................................36
§10.3.6 Intrekken en wijzigen van de subsidieverlening en de subsidievaststelling......36
§10.3.6.1 Algemeen...................................................................................................... 36
§10.3.6.2 Intrekken of wijzigen van de subsidieverlening.............................................37
§10.3.6.3 Intrekken of wijziging van de subsidievaststelling.........................................37
§10.3.7 Beëindiging of vermindering van meerjarige subsidies....................................37
§10.3.8 Betaling en voorschotten; terugvordering........................................................38
§10.3.9 Per boekjaar aan rechtspersonen verstrekte subsidies....................................38
Hoofdstuk 11: Nadeelcompensatie wegens rechtmatige overheidsdaad..........38
§11.2 Grondslag voor vergoeding.................................................................................38
§11.2.1 Inleiding........................................................................................................... 38
§11.2.2 Egalitébeginsel.................................................................................................38
§11.2.3 Andere beginselen als grondslag voor nadeelcompensatie..............................39
§11.3 Aanspraak maken op nadeelcompensatie...........................................................39
§11.3.2 Wettelijke regels en beleidsregels....................................................................39
§11.3.2.2 Onteigening................................................................................................... 39
§11.3.2.3 Planschadevergoeding..................................................................................40
§11.3.2.4 Algemeen verbindende voorschriften en beleidsregels van bestuursorganen
..................................................................................................................................... 40
§11.3.3 Aanspraken, anders dan op grond van wettelijke regelingen of beleidsregels. 40
§11.3.4 Rechtsbescherming.......................................................................................... 40
§11.3.4.1 De bestuursrechter.......................................................................................40
§11.3.4.2 De burgerlijke rechter...................................................................................40
§11.3.5 Nadeelcompensatie op grond van het égalitébeginsel in de Awb.....................41
§11.4 De reikwijdte van het égalitébeginsel: randvoorwaarden....................................41
§11.5 Abnormale last en speciale last...........................................................................41
§11.5.1 Abnormale last: uitgaande boven het normaal maatschappelijke risico...........42
§11.5.2 Speciale last: onevenredig in vergelijking met andere burgers........................42
Hoofdstuk 1 paragraaf 1.2 t/m 1.2.4................................................................6
§1.2 Fundamentele beginselen en uitgangspunten.........................................................6
§1.2.1 Inleiding............................................................................................................ 6
&1.2.2 Democratie...................................................................................................... 7
§1.2.3 Legaliteit........................................................................................................... 7
§1.2.3 Specialiteit, rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, stelselmatigheid en individuele
rechtsbedeling............................................................................................................. 7
Hoofdstuk 3: Verlening van een publiekrechtelijke bestuursbevoegdheid.........9
§3.2 Grondslagen voor een publiekrechtelijke bestuursbevoegdheid.............................9
§3.2.1 Een bevoegdheid, ontleend aan een wettelijk voorschrift.................................9
§3.2.2 Een geïmpliceerde bevoegdheid tot intrekking of wijziging..............................9
§3.2.3 Een bevoegdheid ontleend aan een vergunningvoorschrift..................................9
§3.2.4 Een bevoegdheid, ontleend aan een ongeschreven recht....................................9
§3.3 Attributie................................................................................................................. 9
§3.3.1 Attributie aan bestuursorganen met een (politieke) verantwoordingsplicht.........9
§3.3.2 Attributie aan zelfstandige bestuursorganen......................................................10
§3.3.3 Attributie aan ondergeschikten (ambtenaren)...................................................10
§3.4 Delegatie............................................................................................................... 11
§3.4.1 Kenmerken......................................................................................................... 11
§3.4.2 De bevoegdheid tot delegatie............................................................................11
§3.4.2.1 Het vereiste van een wettelijke grondslag......................................................11
§3.4.2.2 Geen delegatie aan ondergeschikten..............................................................12
§3.4.2.3 Het delegatiebesluit........................................................................................12
§3.4.3 Verhouding delegans – delegataris.....................................................................12
§3.4.3.1 Beleidsregels van de delegans voor de bevoegdheidsuitoefening door de
delegataris.................................................................................................................... 12
§3.4.3.2 Beleidsregels van de delegataris in verhouding tot beleidsregels van de
delegans....................................................................................................................... 12
§3.4.4 Onder delegatie.................................................................................................. 13
§3.5 Overdracht............................................................................................................ 13
§3.6 Mandaat................................................................................................................ 13
§3.6.1 Kenmerken......................................................................................................... 13
§3.6.2 De bevoegdheid tot mandatering.......................................................................13
§3.6.2.1 Geen wettelijke grondslag vereist...................................................................13
§3.6.2.2 Ongeoorloofde mandaatverlening...................................................................14
§3.6.3 Het mandaatbesluit............................................................................................ 14
§3.6.4 Mandaat aan niet-ondergeschikten....................................................................14
§3.6.5 Ondermandaat................................................................................................... 15
Hoofdstuk 4: Handelingen van het bestuur....................................................16
, §4.3.4 De (van rechtswege) fictieve positieve beschikking...........................................16
Hoofdstuk 5: Soorten besluiten.....................................................................16
§5.3 Beleidsregels......................................................................................................... 16
§5.3.1 Inleiding............................................................................................................. 16
§5.3.2 Bij besluit vastgesteld........................................................................................16
§5.3.3 Algemene regel..................................................................................................16
§5.3.4 Geen algemeen verbindend voorschrift.............................................................16
§5.3.5 Bij het gebruik van een bevoegdheid.................................................................17
§5.3.6 De bevoegdheid om beleidsregels vast te stellen..............................................17
§5.3.7 Soorten beleidsregels.........................................................................................17
§5.3.8 De functie van beleidsregels..............................................................................17
Hoofdstuk 6: Verhouding burger – bestuur.....................................................18
§6.6 Elektronische communicatie tussen burger en bestuursorgaan............................18
§6.6.1 Inleiding............................................................................................................. 18
§6.6.2 Toepassingsbereik.............................................................................................. 18
§6.6.3 Nevenschikking..................................................................................................18
§6.6.4 Kenbaar maken.................................................................................................. 18
§6.6.5 Betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid...............................................................19
§6.6.6 Elektronische handtekening...............................................................................19
§6.6.7 Begin en einde termijn.......................................................................................19
Hoofdstuk 7: Bevoegdheidsuitoefening door het bestuur...............................19
§7.4.6 Beleidsregels...................................................................................................... 19
Hoofdstuk 8: Formele normen van besluitvorming.........................................20
§8.2 Regels voor de voorbereiding van besluiten..........................................................20
§8.2.1 De behandeling van een verzoek tot het nemen van een besluit.......................20
§8.2.2. De aanvraag van een beschikking.....................................................................20
§8.2.1.3 Gegevensverstrekking door de aanvrager van een beschikking.....................20
§8.2.1.4 De gelegenheid tot herstel van een verzuim bij de aanvraag van een
beschikking (artikel 4:5 Awb)........................................................................................20
§8.2.2 Zorgvuldig onderzoek.........................................................................................21
§8.2.2.1 Het voorbereidend onderzoek, artikel 3:2 Awb................................................21
§8.2.2.2 Onderzoek plicht en bewijs(voerings)last........................................................21
§8.2.2.3 Het horen van de burger.................................................................................22
§8.2.2.4 Het vragen van advies....................................................................................22
§8.2.2.5 De wijze en diepgang van het onderzoek........................................................22
§8.2.3 De hoor plicht bij beschikkingen.........................................................................22
§8.2.3.1 Horen van de aanvrager van een beschikking, artikel 4:7 Awb.......................23
§8.2.3.2 Horen van geadresseerde van een niet op zijn verzoek genomen beschikking,
artikel 4:8 Awb.............................................................................................................. 23
, §8.2.3.3 Horen van derden met een rechtstreeks bij beschikking betrokken belang,
artikel 4:8 Awb.............................................................................................................. 24
§8.2.3.4 Uitzonderingen op de hoorplicht bij beschikkingen.........................................24
§8.2.3.5 Hoorplicht bij financiële beschikkingen...........................................................24
§8.2.3.6 De wijze van horen van belanghebbenden bij beschikkingen..........................24
§8.2.4 De uniforme openbare voorbereidingsprocedure...............................................24
§8.2.5 Afstemming van besluitvorming.........................................................................25
§8.2.6 Correcte bejegening........................................................................................... 25
§8.2.6.1 Correcte en behulpzame omgang met de burger ‘fair play’............................25
§8.2.6.2 Waarschuwingsplicht.......................................................................................26
§8.3 Regels voor de besluitvorming..............................................................................26
§8.3.1 Zorgvuldige beslissingsprocedure......................................................................26
§8.3.1.1 De beslistermijn bij beschikkingen, artikel 4:13 – 4:15 Awb............................26
§8.3.1.2 Afwachten van een advies...............................................................................26
§8.3.1.3 Andere eisen betreffende een zorgvuldige beslissingsprocedure....................27
§8.3.2 Zorgvuldige en deugdelijke besluitvorming........................................................27
§8.3.2.1 Deugdelijke besluitvorming.............................................................................27
§8.3.2.2 Afwijking van een vaste gedragslijn en van beleidsregels, artikel 4:84 Awb. . .27
§8.2.3.2 Plicht tot toetsing van een uitgebracht advies, artikel 3:9, 3:46, 3:49 en 3:5027
§8.3.2.4 Het gebruik van een uitgebracht advies..........................................................28
§8.4 Regels voor motivering......................................................................................... 28
§8.4.1 Deugdelijke motivering......................................................................................28
§8.4.2 Betekenis van beleidsregels voor wetsinterpretatie en feitenkwalificatie..........28
§8.4.3 Vereenvoudigde afwijzing van een herhaalde aanvraag (artikel 4:6 Awb).........28
§8.5 Regels voor kennisgeving en motivering van besluiten.........................................29
§8.5.1 De inhoud van de kennisgeving.........................................................................29
§8.5.2 Bekendmaking en mededeling, artikel 3:41 – 3:44 Awb.....................................29
§8.5.3 Kennisgeving van de motivering van besluiten..................................................29
Hoofdstuk 9: Materiële normen voor besluitvorming......................................30
§9.2 Daadwerkelijke afweging van relevante belangen................................................30
§9.2.1 De plicht tot daadwerkelijke belangenafweging, artikel 3:4 lid 1 Awb................30
§9.2.2 De in de afweging te betrekken belangen: het specialiteitsbeginsel..................30
§9.2.3 De verkeerde belangen in de afweging betrekken: détournement de pouvoir...31
§9.2.4 De in de afweging te betrekken bijzondere, particuliere belangen.....................31
Hoofdstuk 10: Bijzondere soorten besluiten...................................................32
§10.2 Intrekking en wijziging........................................................................................32
§10.2.1 Inleiding........................................................................................................... 32
§10.2.2 De reden voor intrekking..................................................................................32
§10.2.3 In hoeverre is een wettelijke grondslag vereist?..............................................32
, §10.2.4 De mogelijke consequenties van intrekking.....................................................32
§10.2.5 Welke normen gelden bij intrekking?...............................................................33
§10.3 Subsidies............................................................................................................. 33
§10.3.2 Regeling van de subsidiëring in de Awb...........................................................33
§10.3.3.1 De definitie van subsidie, artikel 4:21 Awb....................................................33
§10.3.3.2 Wettelijke grondslag......................................................................................34
§10.3.4 De subsidieverlening........................................................................................34
§10.3.4.1 De aanvraag en de verlening........................................................................34
§10.3.4.2 Advisering..................................................................................................... 35
§10.3.4.3 Voorwaarden en verplichtingen bij de subsidieverlening...............................35
§10.3.4.4 Weigeringsgronden – subsidieplafond...........................................................36
§10.3.4.5 Verboden staatsteun.....................................................................................36
§10.3.5 De subsidievaststelling.....................................................................................36
§10.3.6 Intrekken en wijzigen van de subsidieverlening en de subsidievaststelling......36
§10.3.6.1 Algemeen...................................................................................................... 36
§10.3.6.2 Intrekken of wijzigen van de subsidieverlening.............................................37
§10.3.6.3 Intrekken of wijziging van de subsidievaststelling.........................................37
§10.3.7 Beëindiging of vermindering van meerjarige subsidies....................................37
§10.3.8 Betaling en voorschotten; terugvordering........................................................38
§10.3.9 Per boekjaar aan rechtspersonen verstrekte subsidies....................................38
Hoofdstuk 11: Nadeelcompensatie wegens rechtmatige overheidsdaad..........38
§11.2 Grondslag voor vergoeding.................................................................................38
§11.2.1 Inleiding........................................................................................................... 38
§11.2.2 Egalitébeginsel.................................................................................................38
§11.2.3 Andere beginselen als grondslag voor nadeelcompensatie..............................39
§11.3 Aanspraak maken op nadeelcompensatie...........................................................39
§11.3.2 Wettelijke regels en beleidsregels....................................................................39
§11.3.2.2 Onteigening................................................................................................... 39
§11.3.2.3 Planschadevergoeding..................................................................................40
§11.3.2.4 Algemeen verbindende voorschriften en beleidsregels van bestuursorganen
..................................................................................................................................... 40
§11.3.3 Aanspraken, anders dan op grond van wettelijke regelingen of beleidsregels. 40
§11.3.4 Rechtsbescherming.......................................................................................... 40
§11.3.4.1 De bestuursrechter.......................................................................................40
§11.3.4.2 De burgerlijke rechter...................................................................................40
§11.3.5 Nadeelcompensatie op grond van het égalitébeginsel in de Awb.....................41
§11.4 De reikwijdte van het égalitébeginsel: randvoorwaarden....................................41
§11.5 Abnormale last en speciale last...........................................................................41
§11.5.1 Abnormale last: uitgaande boven het normaal maatschappelijke risico...........42
§11.5.2 Speciale last: onevenredig in vergelijking met andere burgers........................42
