FAMILIAAL VERMOGENSRECHT
EXAMEN: casussen over principes
LES 13/03
GEEN HUWELIJKSCONTRACT
Tot nu toe: wettelijk stelsel
- vermoeden van gemeenschappelijk (actief EN passief)
- bewijs door echtgenoten te leveren (indien ze door de andere wordt aangesproken)
- verrekening => einde van het huwelijk (SE’s kunnen wel tijdens huwelijk optreden)
- persoonlijke SE: 1,5 vermogen aanspreken
- gemeenschappelijke SE: 3 vermogens aanspreken
- schenking: gezamenlijke bestuurshandeling
Handelingen die bedrieglijk zijn gesteld: artikel 2.3.26 BW
- kunnen worden aangevochten
Artikel 2.3.40 BW: ontneming van bestuursbevoegdheden = SANCTIE
- bestuur moet in belang van gezin zijn (zowel voor gemeenschap als eigen vermogen)
- andere echtgenoot kan vragen aan familierechtbank, dat bestuursbevoegdheid
geheel of gedeeltelijk wordt ontnomen
-> wordt geregistreerd in huwelijksregister, zodanig dat SE’s, derden, weten of
iemand nog bevoegd is of niet
-> zo weten ze of ze contracteren met persoonlijke SE of niet
-> kan ook op verzoek worden opgeheven door echtgenoot die onbevoegd is
verklaard indien hij bewijst dat probleem verholpen is
VOORBEELD (zoals op EXAMEN)
Marie wil trouwen met Josephine
M gaat lesgeven aan hogeschool (vast inkomen)
J opent winkel (geen vast inkomen)
-> hierdoor heeft J onmiddellijk schulden (leningen, pand huren…)
Ze gaan naar notaris
Trouwen onder wettelijk stelsel?
- niet veel risico’s voor M
- potentiële schuldeisers langs kant van J
Wat is het risico? Waar kunnen schuldeisers naartoe als ze niet betaald worden?
Ze kunnen naar het gemeenschappelijk vermogen; het zijn namelijk
gemeenschappelijke schulden
Artikel 2.3.25, §1, derde lid BW
‘inkomsten uit beroep zijn gemeenschappelijk’
Artikel 2.3.25, §2 BW
‘vermoeden van gemeenschappelijkheid’
SE’s van de winkel zijn dus gemeenschappelijke SE’s
Op welke vermogens kunnen de SE’s zich verhalen
Artikel 2.3.28 BW: kijken naar verschil tussen volkomen & onvolkomen
Beroepsschulden: onvolkomen schulden
-> J: haar SE’s kunnen altijd naar gemeenschap & haar eigen vermogen gaan
1
, -> M: haar voorhuwelijkse goederen kunnen niet worden aangesproken
-> buiten gevarenzone van SE’s: artikel 2.3.28, 3° BW
-> M: wel risico voor loon, want die zit in gemeenschap
-> om risico te vermijden en loon te beschermen, moet je naar ander
huwelijksstelsel overstappen
-> huwelijkscontract aan gaan om loon uit gemeenschappelijk vermogen te halen
-> omvang van gemeenschap wordt verminderd
CONVENTIONEEL SECUNDAIR STELSEL
Artikel 2.3.6 BW: naar notaris gaan
1/ VOOR HUWELIJK
2/ TIJDENS HUWELIJK
Artikel 2.3.1 BW: principe is contractsvrijheid
- Vrij om huwelijksstelsel te kiezen
- Niet afwijken van dwingende regels of openbare orde
- Niet afwijken van de coherentie van het huwelijksstelsel
- als u kiest voor wettelijk stelsel, moeten beroepsinkomsten altijd in
gemeenschap terecht komen; u kan niet bepalen dat die eigen zijn
Normaal: echtgenoot wordt automatisch erfgenaam
-> U kan, wanneer u kinderen heeft & hertrouwt, u kinderen beschermen tegen
erfrecht van nieuwe echtgenoot
= clausule Valkeniers
-> basisbescherming: minstens mag de weduwe nog 6 maanden blijven wonen in de
gezinswoning (gezinswoning moet wel toebehoren aan overledene!)
- niks belet om deze termijn te verlengen
Wijziging van het stelsel tijdens het huwelijk & wijziging heeft vereffening van het stelsel tot
gevolg (gemeenschap verdwijnt/ wordt verkleind)
-> er moet een boedelbeschrijving worden gemaakt
= ‘foto van de vermogens’
-> werking vanaf inschrijving in huwelijksregister
Voor het huwelijk:
tussen echtgenoten: stelsel onmiddellijk van toepassing door het huwelijk
voor derden: vanaf inschrijving in het register
Tijdens het huwelijk:
tussen echtgenote: stelsel van toepassing door notaris
voor derden: vanaf inschrijving in het register
Artikel 2.3.12 BW
Alles waar je niet van hebt afgeweken, daar speelt gewoon het wettelijk stelsel
2
,HYPOTHESE 1 : ALGEHELE GEMEENSCHAP
ALGEHELE GEMEENSCHAP: alles wat er is op dag van het huwelijk & alles wat wordt
verzameld tijdens huwelijk is gemeenschappelijk; geen
eigen vermogen meer
Artikel 2.3.54 BW
Man (80 jaar) trouwt met vrouw (78 jaar)
M heeft 1,2 miljoen in zijn vermogen
M heeft nog een neef
V heeft nog een achternichtje
V heeft 200 000 in haar vermogen
Gekozen voor algehele gemeenschap?
1,2 miljoen komt in gemeenschap
Wanneer M sterft, wordt gemeenschap in twee verdeeld en is er 700 000 voor V
-> Belasting op 700 000 euro
<> geen belasting op 1,2 miljoen euro
-> voordeliger
Algehele gemeenschap
- bestaat minder
- soms wordt het toegepast om mensen te benadelen
-> kinderen uit vorig huwelijk kunnen er tegen opkomen: tegenwaarde
vordering voor het erfrecht dat ze uit deze constructie zouden verliezen
Persoonlijke SE’s: hier makkelijker te bewijzen dat gemeenschap voordeel heeft gehad
HYPOTHESE 2: INBRENG
Gemeenschap blijft bestaan, maar wordt uitgebreid
Artikel 2.3.53 BW: uitbreiding van het gemeenschappelijk vermogen
Bij huwelijkscontract kunnen echtgenoten goederen inbrengen in de gemeenschap
Huis inbrengen in gemeenschap: statuut van gemeenschappelijk goed
Getrouwd & u geeft iets aan uw man of vrouw?
-> u mag dit ALTIJD onmiddellijk terugvragen
= openbare orde
Echtscheiding? Goed wordt verdeeld tussen beiden
-> gemeenschap behoort zowel aan man als vrouw toe
-> huis zit in de gemeenschap; elk heeft recht op de helft
-> billijkheidscorrectie: echtgenoot die goed heeft ingebracht in de gemeenschap mag
dit terugnemen bij verdeling, maar moet vergoeding betalen
die zo groot moet zijn als de waarde op de dag van de
teruggave
- goed moet wel nog in natura aanwezig zijn!
- §4
-> niet mogelijk wanneer goed door beide echtgenoten werd ingebracht
Artikel 2.3.53 BW: geen dwingend recht
-> beding van uitbreiding of beding van verfijning mogelijk aan toegevoegd
3
, In huwelijksovereenkomst: ‘indien het huwelijk wordt ontbonden door echtscheiding, dan
mag M conform de wet het huis terugnemen, mits vergoeding’
Vergoeding: 1/ artikel 2.3.53, § 4 BW
2/ vaste prijs
3/ gratis
Overlijden: 1/ Afstand terugnamerecht door diegene die goed heeft
ingebracht
2/ Huis gaat over naar andere echtgenoot
Anticipatieve inbreng
- Koppel heeft al een woning vooraleer ze trouwen, waarvan ze elk 50% eigenaar zijn
- verdeling moet 50/50 zijn; enkel dan anticipatieve inbreng mogelijk
- Wanneer dit koppel daarna trouwt, kunnen ze ervoor opteren om die woning
automatisch in de gemeenschap te laten vallen adhv notariële akte
-> in akte van eigendomsverkrijging: verklaring van anticipatieve inbreng in
oorspronkelijke verkoopakte
Voorbeeld
Huur van huis & aandelen
- normaal in gemeenschap
- mogelijk om contractueel overeen te komen om de opbrengsten (huurgeld en
dividenden) in eigen vermogen van de eigenaar te laten vallen
HYPOTHESE 3: Clausules die gemeenschap (grosso modo) uitsluiten
- Art. 2.3.61 ev. BW
- wet: vermoeden van onverdeeldheid van roerende goederen
-> tenzij u tegenbewijs levert (door bv. facturen)
Kan u einde maken aan onverdeeldheid?
JA, partijen kunnen altijd verdeling vragen
uitzondering: de gezinswoning -> artikel 215 oud BW
VOORBEELD
M is rijk, groot vermogen en V heeft niks
Op bepaald moment gaan ze scheiden (ze hadden huwelijk onder scheiding van goederen)
V kan alimentatievordering instellen
1/ Zakenrechtelijke correctie
- beperkte gemeenschap wordt toegevoegd aan stelsel van scheiding van goederen
- echtgenoten voegen aan hun scheiding van goederen een beperkte gemeenschap toe
- die gemeenschap werkt enkel tussen hen; werkt niet voor SE’s
= intern
- vb: interne toevoeging van het huis in de gemeenschap
- als ze het verkopen & er vindt zaakvervanging plaats, komt dat ook in de
gemeenschap terecht
- kan niet: beroepsinkomsten komen in gemeenschap
-> dan is er sprake van wettelijk/ gemeenschapsstelsel
2/ Verbintenisrechtelijke correctie
- bij verrekening doen we alsof het wettelijk stelsel van toepassing is
-> het gaat niet meer over goederen, maar over geld
- aanwinsten = verschil tussen eindvermogen & aanvangsvermogen
4
EXAMEN: casussen over principes
LES 13/03
GEEN HUWELIJKSCONTRACT
Tot nu toe: wettelijk stelsel
- vermoeden van gemeenschappelijk (actief EN passief)
- bewijs door echtgenoten te leveren (indien ze door de andere wordt aangesproken)
- verrekening => einde van het huwelijk (SE’s kunnen wel tijdens huwelijk optreden)
- persoonlijke SE: 1,5 vermogen aanspreken
- gemeenschappelijke SE: 3 vermogens aanspreken
- schenking: gezamenlijke bestuurshandeling
Handelingen die bedrieglijk zijn gesteld: artikel 2.3.26 BW
- kunnen worden aangevochten
Artikel 2.3.40 BW: ontneming van bestuursbevoegdheden = SANCTIE
- bestuur moet in belang van gezin zijn (zowel voor gemeenschap als eigen vermogen)
- andere echtgenoot kan vragen aan familierechtbank, dat bestuursbevoegdheid
geheel of gedeeltelijk wordt ontnomen
-> wordt geregistreerd in huwelijksregister, zodanig dat SE’s, derden, weten of
iemand nog bevoegd is of niet
-> zo weten ze of ze contracteren met persoonlijke SE of niet
-> kan ook op verzoek worden opgeheven door echtgenoot die onbevoegd is
verklaard indien hij bewijst dat probleem verholpen is
VOORBEELD (zoals op EXAMEN)
Marie wil trouwen met Josephine
M gaat lesgeven aan hogeschool (vast inkomen)
J opent winkel (geen vast inkomen)
-> hierdoor heeft J onmiddellijk schulden (leningen, pand huren…)
Ze gaan naar notaris
Trouwen onder wettelijk stelsel?
- niet veel risico’s voor M
- potentiële schuldeisers langs kant van J
Wat is het risico? Waar kunnen schuldeisers naartoe als ze niet betaald worden?
Ze kunnen naar het gemeenschappelijk vermogen; het zijn namelijk
gemeenschappelijke schulden
Artikel 2.3.25, §1, derde lid BW
‘inkomsten uit beroep zijn gemeenschappelijk’
Artikel 2.3.25, §2 BW
‘vermoeden van gemeenschappelijkheid’
SE’s van de winkel zijn dus gemeenschappelijke SE’s
Op welke vermogens kunnen de SE’s zich verhalen
Artikel 2.3.28 BW: kijken naar verschil tussen volkomen & onvolkomen
Beroepsschulden: onvolkomen schulden
-> J: haar SE’s kunnen altijd naar gemeenschap & haar eigen vermogen gaan
1
, -> M: haar voorhuwelijkse goederen kunnen niet worden aangesproken
-> buiten gevarenzone van SE’s: artikel 2.3.28, 3° BW
-> M: wel risico voor loon, want die zit in gemeenschap
-> om risico te vermijden en loon te beschermen, moet je naar ander
huwelijksstelsel overstappen
-> huwelijkscontract aan gaan om loon uit gemeenschappelijk vermogen te halen
-> omvang van gemeenschap wordt verminderd
CONVENTIONEEL SECUNDAIR STELSEL
Artikel 2.3.6 BW: naar notaris gaan
1/ VOOR HUWELIJK
2/ TIJDENS HUWELIJK
Artikel 2.3.1 BW: principe is contractsvrijheid
- Vrij om huwelijksstelsel te kiezen
- Niet afwijken van dwingende regels of openbare orde
- Niet afwijken van de coherentie van het huwelijksstelsel
- als u kiest voor wettelijk stelsel, moeten beroepsinkomsten altijd in
gemeenschap terecht komen; u kan niet bepalen dat die eigen zijn
Normaal: echtgenoot wordt automatisch erfgenaam
-> U kan, wanneer u kinderen heeft & hertrouwt, u kinderen beschermen tegen
erfrecht van nieuwe echtgenoot
= clausule Valkeniers
-> basisbescherming: minstens mag de weduwe nog 6 maanden blijven wonen in de
gezinswoning (gezinswoning moet wel toebehoren aan overledene!)
- niks belet om deze termijn te verlengen
Wijziging van het stelsel tijdens het huwelijk & wijziging heeft vereffening van het stelsel tot
gevolg (gemeenschap verdwijnt/ wordt verkleind)
-> er moet een boedelbeschrijving worden gemaakt
= ‘foto van de vermogens’
-> werking vanaf inschrijving in huwelijksregister
Voor het huwelijk:
tussen echtgenoten: stelsel onmiddellijk van toepassing door het huwelijk
voor derden: vanaf inschrijving in het register
Tijdens het huwelijk:
tussen echtgenote: stelsel van toepassing door notaris
voor derden: vanaf inschrijving in het register
Artikel 2.3.12 BW
Alles waar je niet van hebt afgeweken, daar speelt gewoon het wettelijk stelsel
2
,HYPOTHESE 1 : ALGEHELE GEMEENSCHAP
ALGEHELE GEMEENSCHAP: alles wat er is op dag van het huwelijk & alles wat wordt
verzameld tijdens huwelijk is gemeenschappelijk; geen
eigen vermogen meer
Artikel 2.3.54 BW
Man (80 jaar) trouwt met vrouw (78 jaar)
M heeft 1,2 miljoen in zijn vermogen
M heeft nog een neef
V heeft nog een achternichtje
V heeft 200 000 in haar vermogen
Gekozen voor algehele gemeenschap?
1,2 miljoen komt in gemeenschap
Wanneer M sterft, wordt gemeenschap in twee verdeeld en is er 700 000 voor V
-> Belasting op 700 000 euro
<> geen belasting op 1,2 miljoen euro
-> voordeliger
Algehele gemeenschap
- bestaat minder
- soms wordt het toegepast om mensen te benadelen
-> kinderen uit vorig huwelijk kunnen er tegen opkomen: tegenwaarde
vordering voor het erfrecht dat ze uit deze constructie zouden verliezen
Persoonlijke SE’s: hier makkelijker te bewijzen dat gemeenschap voordeel heeft gehad
HYPOTHESE 2: INBRENG
Gemeenschap blijft bestaan, maar wordt uitgebreid
Artikel 2.3.53 BW: uitbreiding van het gemeenschappelijk vermogen
Bij huwelijkscontract kunnen echtgenoten goederen inbrengen in de gemeenschap
Huis inbrengen in gemeenschap: statuut van gemeenschappelijk goed
Getrouwd & u geeft iets aan uw man of vrouw?
-> u mag dit ALTIJD onmiddellijk terugvragen
= openbare orde
Echtscheiding? Goed wordt verdeeld tussen beiden
-> gemeenschap behoort zowel aan man als vrouw toe
-> huis zit in de gemeenschap; elk heeft recht op de helft
-> billijkheidscorrectie: echtgenoot die goed heeft ingebracht in de gemeenschap mag
dit terugnemen bij verdeling, maar moet vergoeding betalen
die zo groot moet zijn als de waarde op de dag van de
teruggave
- goed moet wel nog in natura aanwezig zijn!
- §4
-> niet mogelijk wanneer goed door beide echtgenoten werd ingebracht
Artikel 2.3.53 BW: geen dwingend recht
-> beding van uitbreiding of beding van verfijning mogelijk aan toegevoegd
3
, In huwelijksovereenkomst: ‘indien het huwelijk wordt ontbonden door echtscheiding, dan
mag M conform de wet het huis terugnemen, mits vergoeding’
Vergoeding: 1/ artikel 2.3.53, § 4 BW
2/ vaste prijs
3/ gratis
Overlijden: 1/ Afstand terugnamerecht door diegene die goed heeft
ingebracht
2/ Huis gaat over naar andere echtgenoot
Anticipatieve inbreng
- Koppel heeft al een woning vooraleer ze trouwen, waarvan ze elk 50% eigenaar zijn
- verdeling moet 50/50 zijn; enkel dan anticipatieve inbreng mogelijk
- Wanneer dit koppel daarna trouwt, kunnen ze ervoor opteren om die woning
automatisch in de gemeenschap te laten vallen adhv notariële akte
-> in akte van eigendomsverkrijging: verklaring van anticipatieve inbreng in
oorspronkelijke verkoopakte
Voorbeeld
Huur van huis & aandelen
- normaal in gemeenschap
- mogelijk om contractueel overeen te komen om de opbrengsten (huurgeld en
dividenden) in eigen vermogen van de eigenaar te laten vallen
HYPOTHESE 3: Clausules die gemeenschap (grosso modo) uitsluiten
- Art. 2.3.61 ev. BW
- wet: vermoeden van onverdeeldheid van roerende goederen
-> tenzij u tegenbewijs levert (door bv. facturen)
Kan u einde maken aan onverdeeldheid?
JA, partijen kunnen altijd verdeling vragen
uitzondering: de gezinswoning -> artikel 215 oud BW
VOORBEELD
M is rijk, groot vermogen en V heeft niks
Op bepaald moment gaan ze scheiden (ze hadden huwelijk onder scheiding van goederen)
V kan alimentatievordering instellen
1/ Zakenrechtelijke correctie
- beperkte gemeenschap wordt toegevoegd aan stelsel van scheiding van goederen
- echtgenoten voegen aan hun scheiding van goederen een beperkte gemeenschap toe
- die gemeenschap werkt enkel tussen hen; werkt niet voor SE’s
= intern
- vb: interne toevoeging van het huis in de gemeenschap
- als ze het verkopen & er vindt zaakvervanging plaats, komt dat ook in de
gemeenschap terecht
- kan niet: beroepsinkomsten komen in gemeenschap
-> dan is er sprake van wettelijk/ gemeenschapsstelsel
2/ Verbintenisrechtelijke correctie
- bij verrekening doen we alsof het wettelijk stelsel van toepassing is
-> het gaat niet meer over goederen, maar over geld
- aanwinsten = verschil tussen eindvermogen & aanvangsvermogen
4
