Empowerment en veerkracht
Hogeschool Inholland
Les 1
Veerkracht is aangeboren, aangeleerd, individueel, sociaal, biologisch, dynamisch en
onveranderlijk.
Waarom veerkracht?
- Niet bevragen waarom mensen ziek worden, maar wat maakt mensen sterk en
krachtig.
- Niet bevragen waarom mensen eenzaam zijn, maar hoe ze verbonden kunnen zijn
met anderen.
- Wat hebben mensen nodig om erbij te horen (inclusiviteit) en mee te kunnen doen
(participatie).
Victim blaming en kritiek op veerkracht
- Slachtoffer is zelf verantwoordelijk om een halt toe te roepen en als dat niet lukt
ben je zelf schuldig.
- Systematische factoren worden niet meegenomen in de redenering
(machtsverhouding).
- Individuele verantwoordelijkheid.
Veerkracht als individueel construct:
- Gaat samen met individualisering.
- Veerkracht wordt vaak gezien als individuele aangelegenheid.
- Neoliberalisme en het meritocratisch ideaal.
- Prestatiesamenleving.
- De paradox van zelfredzaamheid.
- Sociale uitsluiting.
- Sociaal werkers zelfredzaamheidsridders van de overheid.
Het is heel makkelijk om te zeggen dat mensen je kunnen vinden en je beschikbaar bent,
maar dat wil niet zeggen dat mensen je kunnen vinden, omdat ze bijvoorbeeld niet het
cognitieve vermogen hebben. Dit hangt samen met het paradox van d zelfredzaamheid.
- Zelfredzaamheid zit in alle beleidsplannen. Het is altijd goed om hier waakzaam op
te zijn.
- Wanneer je niet zelfredzaam genoeg bent kan dit tot sociale uitsluiting leiden. Het
is steeds lastiger voor burgers om mee te komen.
American dream: wanneer je hard genoeg werkt, kom je er wel. Echter is dit niet de
realiteit, dit is een individuele representatie van de individuele veerkracht.
Veerkracht als sociaal construct
- Erkennen van wederzijdse afhankelijkheid naar elkaar.
- Mensen ervaren een verlies van autonomie als zij anderen om hulp moeten vragen
(vraagverlegenheid).
- Daarom geven sociaal werkers aan het vaak een lastige opgave te vinden om het
informele netwerk te mobiliseren.
- Niet een instrument van formele zorg maken, maar mensen inspireren en
enthousiasmeren over toelaten van anderen (verbondenheid).
- De (pedagogische) civil society stimuleren (collectief).
Ook mensen met een hulpvragen vinden het moeilijk om daadwerkelijk hulp te vragen.
Op het moment dat mensen verlies van autonomie ervaren kan vraagverlegenheid
opkomen. Ze vinden het dan lastig om hulp te vragen en het informele netwerk te
betrekken. Mensen moeten het steeds meer zelf doen (burger participatie), maar in de
werkelijkheid is het heel moeilijk.
Waarom is het zo lastig?
, Empowerment en veerkracht
Hogeschool Inholland
We zijn helemaal niet gewend om hulp te vragen aan een ander en een ander hierbij te
betrekken. We vinden het lastig omdat mensen die vraagverlegen zijn het ook heel lastig
vinden om hulp te vragen aan de omgeving, door bijv. schaamte, schuldgevoel, onbegrip.
De handelingsverlegenheid die sociaal werkers hebben moeten worden aangepakt omdat
we niet voor altijd in het leven zijn van de hulpbehoevende. Eigenlijk moet je mensen als
instrument gebruiken om het doel van andere in te zetten.
Veerkracht – Linders
Het vermogen van mensen en gemeenschappen om met veranderingen om te gaan en
het vermogen om daarbij gebruik te maken van externe psychologische, sociale …….
Aanvullen
Empowerment en veerkracht relatie
- Geen standaardrecept
- Gaat voorbij een individuele interpretatie op de mens en de wereld.
- Een sociaal ecologische visie op de mens en de wereld.
- Erkenning van de afhankelijkheid en kwetsbaarheid.
- Kritiek op de maakbaarheid dit is de american dream. Sommige mensen doen
hun best maar als je praktisch ben ingesteld kun je soms niet meegaan in het
aanbod van de samenleving.
Je gaat bij empowerment meer kijken naar machtsrelaties en bij veerkracht kijken hoe je
gebruik maakt van de beschikbare hulpbronnen om je leven beter te maken. Een
voorbeeld is Nelson Mandela die de macht pakt om van invloed te zijn op de omgeving en
bij veerkracht gaat het meer om het individu die zelf de hulpbronnen probeert te
mobiliseren.
Les 2
Veerkracht is niet enkel afhankelijk van het individu maar ook van de culturele en
sociale hulpbronnen die je tot je beschikking hebt.
Bij een paradigma kijk je naar verschillende aspecten in de samenleving en of je dat in
een tijd een plek kunnen plaatsen.
Bij empowerment wordt er gekeken naar de kracht en macht ineen. De kwetsbaarheden
worden als onderdeel gezien in het leven, je kan wel zoeken naar hulpbronnen zodat je
kunt omgaan met de kwetsbaarheden.
- Empowerment als paradigma: van oppositie naar overheidsbeleid.
- Het is een positieve en proactieve benadering.
- Er wordt uitgegaan van beschermende factoren, maar kwetsbaarheden worden
erkend als onderdeel van het leven.
- Het is een gelaagd concept.
- Verbinding met de ander, de samenleving en maatschappij is een belangrijk
onderdeel.
Empowermentdimensies:
1. Kracht van binnenuit: power within
2. Kracht om samen met/ omgeving: power with
3. Macht om op breder politiek en maatschappelijk niveau te handelen: power to.
De kracht van binnenuit + de kracht om samen met = voorwaardelijk voor de macht op
breder politiek niveau. Dit kan tot gedragsverandering leiden en tot betere participatie.
Empowerment op microniveau
- Intrapersoonlijke dimensie:
Geloof in eigen krachten en mogelijkheden.
Vertrouwen en wil om eigen situatie te beïnvloeden.
Hogeschool Inholland
Les 1
Veerkracht is aangeboren, aangeleerd, individueel, sociaal, biologisch, dynamisch en
onveranderlijk.
Waarom veerkracht?
- Niet bevragen waarom mensen ziek worden, maar wat maakt mensen sterk en
krachtig.
- Niet bevragen waarom mensen eenzaam zijn, maar hoe ze verbonden kunnen zijn
met anderen.
- Wat hebben mensen nodig om erbij te horen (inclusiviteit) en mee te kunnen doen
(participatie).
Victim blaming en kritiek op veerkracht
- Slachtoffer is zelf verantwoordelijk om een halt toe te roepen en als dat niet lukt
ben je zelf schuldig.
- Systematische factoren worden niet meegenomen in de redenering
(machtsverhouding).
- Individuele verantwoordelijkheid.
Veerkracht als individueel construct:
- Gaat samen met individualisering.
- Veerkracht wordt vaak gezien als individuele aangelegenheid.
- Neoliberalisme en het meritocratisch ideaal.
- Prestatiesamenleving.
- De paradox van zelfredzaamheid.
- Sociale uitsluiting.
- Sociaal werkers zelfredzaamheidsridders van de overheid.
Het is heel makkelijk om te zeggen dat mensen je kunnen vinden en je beschikbaar bent,
maar dat wil niet zeggen dat mensen je kunnen vinden, omdat ze bijvoorbeeld niet het
cognitieve vermogen hebben. Dit hangt samen met het paradox van d zelfredzaamheid.
- Zelfredzaamheid zit in alle beleidsplannen. Het is altijd goed om hier waakzaam op
te zijn.
- Wanneer je niet zelfredzaam genoeg bent kan dit tot sociale uitsluiting leiden. Het
is steeds lastiger voor burgers om mee te komen.
American dream: wanneer je hard genoeg werkt, kom je er wel. Echter is dit niet de
realiteit, dit is een individuele representatie van de individuele veerkracht.
Veerkracht als sociaal construct
- Erkennen van wederzijdse afhankelijkheid naar elkaar.
- Mensen ervaren een verlies van autonomie als zij anderen om hulp moeten vragen
(vraagverlegenheid).
- Daarom geven sociaal werkers aan het vaak een lastige opgave te vinden om het
informele netwerk te mobiliseren.
- Niet een instrument van formele zorg maken, maar mensen inspireren en
enthousiasmeren over toelaten van anderen (verbondenheid).
- De (pedagogische) civil society stimuleren (collectief).
Ook mensen met een hulpvragen vinden het moeilijk om daadwerkelijk hulp te vragen.
Op het moment dat mensen verlies van autonomie ervaren kan vraagverlegenheid
opkomen. Ze vinden het dan lastig om hulp te vragen en het informele netwerk te
betrekken. Mensen moeten het steeds meer zelf doen (burger participatie), maar in de
werkelijkheid is het heel moeilijk.
Waarom is het zo lastig?
, Empowerment en veerkracht
Hogeschool Inholland
We zijn helemaal niet gewend om hulp te vragen aan een ander en een ander hierbij te
betrekken. We vinden het lastig omdat mensen die vraagverlegen zijn het ook heel lastig
vinden om hulp te vragen aan de omgeving, door bijv. schaamte, schuldgevoel, onbegrip.
De handelingsverlegenheid die sociaal werkers hebben moeten worden aangepakt omdat
we niet voor altijd in het leven zijn van de hulpbehoevende. Eigenlijk moet je mensen als
instrument gebruiken om het doel van andere in te zetten.
Veerkracht – Linders
Het vermogen van mensen en gemeenschappen om met veranderingen om te gaan en
het vermogen om daarbij gebruik te maken van externe psychologische, sociale …….
Aanvullen
Empowerment en veerkracht relatie
- Geen standaardrecept
- Gaat voorbij een individuele interpretatie op de mens en de wereld.
- Een sociaal ecologische visie op de mens en de wereld.
- Erkenning van de afhankelijkheid en kwetsbaarheid.
- Kritiek op de maakbaarheid dit is de american dream. Sommige mensen doen
hun best maar als je praktisch ben ingesteld kun je soms niet meegaan in het
aanbod van de samenleving.
Je gaat bij empowerment meer kijken naar machtsrelaties en bij veerkracht kijken hoe je
gebruik maakt van de beschikbare hulpbronnen om je leven beter te maken. Een
voorbeeld is Nelson Mandela die de macht pakt om van invloed te zijn op de omgeving en
bij veerkracht gaat het meer om het individu die zelf de hulpbronnen probeert te
mobiliseren.
Les 2
Veerkracht is niet enkel afhankelijk van het individu maar ook van de culturele en
sociale hulpbronnen die je tot je beschikking hebt.
Bij een paradigma kijk je naar verschillende aspecten in de samenleving en of je dat in
een tijd een plek kunnen plaatsen.
Bij empowerment wordt er gekeken naar de kracht en macht ineen. De kwetsbaarheden
worden als onderdeel gezien in het leven, je kan wel zoeken naar hulpbronnen zodat je
kunt omgaan met de kwetsbaarheden.
- Empowerment als paradigma: van oppositie naar overheidsbeleid.
- Het is een positieve en proactieve benadering.
- Er wordt uitgegaan van beschermende factoren, maar kwetsbaarheden worden
erkend als onderdeel van het leven.
- Het is een gelaagd concept.
- Verbinding met de ander, de samenleving en maatschappij is een belangrijk
onderdeel.
Empowermentdimensies:
1. Kracht van binnenuit: power within
2. Kracht om samen met/ omgeving: power with
3. Macht om op breder politiek en maatschappelijk niveau te handelen: power to.
De kracht van binnenuit + de kracht om samen met = voorwaardelijk voor de macht op
breder politiek niveau. Dit kan tot gedragsverandering leiden en tot betere participatie.
Empowerment op microniveau
- Intrapersoonlijke dimensie:
Geloof in eigen krachten en mogelijkheden.
Vertrouwen en wil om eigen situatie te beïnvloeden.
