De beursvennootschap in het financieel toezichtrecht College 2
Hoorcollege 2 – De vennootschapsrechtelijke aspecten van de
(voorbereiding van de) beursgang
Literatuur
Handboek Beursgang – H2 .1-2.3 (De Kluiver en Van Olffen)
Voorbereidingen op de beursgang
De vennootschapsrechtelijke voorbereidingen die relevant zijn voor een
beursgang zijn als volgt.
- Omzetting van bv naar nv en verhandelbaar aandelenkapitaal =>
een beursvennootschap moet garanderen dat de te noteren effecten vrij
overdraagbaar en verhandelbaar zijn. Een blokkeringsregeling is dus niet
toegestaan. Om de girale verhandeling van de te noteren aandelen
mogelijk te maken, zullen de aandelen moeten worden geleverd aan
Euroclear om in het Wge-systeem te worden opgenomen.
o Hiervoor hoeven geen toonderbewijzen te worden afgegeven en ook
aandelen op naam kunnen worden opgenomen (Euroclear NL komt
dan in het aandeelhoudersregister te staan).
- Reorganisatie en (groeps)financiering => reorganisatie kan nodig zijn
als slechts een bepaald bedrijfsonderdeel genoteerd wordt. Over de
voorgenomen notering zal ook advies moeten worden gevraagd aan de
OR.
- Bestuur en toezicht => het is verstandig om voor de beursgang
bestuurders/commissarissen te benoemen die ervaring hebben met
(toezicht houden op) het besturen van een beursvennootschap.
- Statuten => deze moeten worden vaak worden gewijzigd bij de
beursgang. Van belang is dat de statuten een zekere flexibiliteit toelaten,
zonder dat aan duidelijkheid wordt ingeboet.
- Besluiten van de AvA => het is verstandig om de AvA al vóór de
beursgang een aantal besluiten te laten nemen, zoals emissie van
aandelen, bezoldiging en het goedkeuren van de
corporategovernancestructuur.
- Bezoldigingsbeleid en beloningssysteem => de bezoldiging moet
worden vastgesteld voor bestuurders/commissarissen. Soms ook wijzigen
van beloningsystemen van werknemers (denk aan werknemersaandelen).
- Vereisten aan de website op grond van de Code => o.g.v. de Code
moet de website van de vennootschap vanaf de beursgang specifieke
informatie bevatten. Deze stukken zullen dus – voor zover mogelijk – ook
al moeten worden voorbereid vóór de beursgang. Het betreft onder meer
de volgende informatie:
o de gedragscode in het kader van de interne risicobeheersings- en
controlesystemen, de klokkenluidersregeling, reglement van de
RvC inzake hun taakverdeling en werkwijze, de profielschets voor
de omvang en de samenstelling van de RvC en het rooster van
aftreden van commissarissen.
De organen en de (statutaire) inrichting van een beursvennootschap
In de praktijk is de verdeling van de zeggenschap en de inrichting van een
beursvennootschap zeer divers en maatwerk. De inrichting is afhankelijk van
allerlei omstandigheden, waaronder de aanwezigheid van een
grootaandeelhouder en het type onderneming. Aandeelhouders-absenteïsme
brengt het gevaar met zich van een grillig verloop van de besluitvorming door
de AvA. Bestuur, RvC en houders van bijzondere rechten krijgen daardoor een
versterkte zelfstandigheid (maar daarmee ook verantwoordelijkheid) binnen de
organisatie van de vennootschap.
1
,De beursvennootschap in het financieel toezichtrecht College 2
- Bestuur => worden (her)benoemd door AvA (tenzij structuur) voor de
duur van vier jaar, maar hier kan gemotiveerd van worden afgeweken. De
OR heeft spreekrecht over benoeming, schorsing of ontslag van een
bestuurder.
o Belast met besturen => leiding over vennootschap en
vertegenwoordigt haar. Er is sprake van collegiaal bestuur. Bestuur
richt zich naar het vennootschappelijk belang.
o Verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en
regelgeving, het beheersen van de risico's verbonden aan de
ondernemingsactiviteiten en voor de financiering van de
vennootschap. Het bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt
de interne risicobeheersings- en controlesystemen met de RvC en
de auditcommissie.
o Bestuurders kunnen zowel intern als extern aansprakelijk zijn.
Jegens derden kan een bestuurder aansprakelijk zijn op grond van
onrechtmatige daad, bijvoorbeeld in verband met een misleidend
emissieprospectus.
- RvC => benoemd door de AvA, maar in de statuten kan worden bepaald
dat maximaal 1/3 wordt benoemd door anderen dan de AvA (tenzij
structuur). Elke commissaris dient geschikt te zijn om de hoofdlijnen van
het totale beleid te beoordelen. Elke commissaris beschikt over de
specifieke deskundigheid die noodzakelijk is voor de vervulling van zijn
taak, binnen zijn rol in het kader van de profielschets van de raad.
o De RvC dient zodanig te zijn samengesteld dat de leden ten
opzichte van elkaar, het bestuur en welk deelbelang dan ook
onafhankelijk en kritisch opereren. Een commissaris geldt als
onafhankelijk als bepaalde afhankelijkheidscriteria niet op hem van
toepassing zijn. Hooguit één commissaris hoeft niet onafhankelijk
te zijn.
o Houden toezicht op het beleid van het bestuur en de algemene
gang van zaken. Staat het bestuur met raad terzijde. Richten zich
op het vennootschappelijk belang.
o Als de RvC uit meer dan vier leden bestaat, moet hij o.g.v. de Code
uit zijn midden in ieder geval (i) een auditcommissie, (ii) een
remuneratiecommissie en (iii) een selectie-en
benoemingscommissie instellen. De commissies moeten de
besluitvorming voorbereiden.
o Interne aansprakelijkheid kan voortvloeien uit onbehoorlijke
taakvervulling, externe aansprakelijkheid uit OD.
Commissarissen, die, zonder deel uit te maken van het
bestuur, krachtens een bepaling uit de statuten of krachtens
besluit van de AvA, voor zekere tijd of onder zekere
omstandigheden daden van bestuur verrichten, worden te
dien aanzien, wat hun rechten en verplichtingen ten opzichte
van de vennootschap en van derden betreft, als bestuurders
aangemerkt. Goedkeuren of machtigen valt daar niet onder.
- Bezoldiging bestuurders => in lijn met de Code wordt de bezoldiging
van individuele bestuurders meestal vastgesteld door de RvC binnen het
daartoe door de AvA vastgestelde bezoldigingsbeleid.
o Claw back => onder omstandigheden kan een toegekende
voorwaardelijke looncomponent worden teruggevorderd. Inmiddels
gecodificeerd in art. 2:135 lid 6 (aanpassen) en lid 8
(terugvorderen) BW.
2
, De beursvennootschap in het financieel toezichtrecht College 2
- Bezoldiging commissarissen => wordt door AvA vastgesteld. Het is
niet de bedoeling dat deze bezoldiging afhankelijk is van de resultaten
van de vennootschap.
- One tier of two tier => hiermee loopt het boek nog wat achter.
Inmiddels kan o.g.v. voor beide modellen worden gekozen (bij structuur
ex art. 2:164a BW). Voor het overige is het vooral herhaling van het vak
Corporate Governance & Litigation.
- Structuurregime => op het structuurregime gelden een aantal
uitzonderingen. Een belangrijke vrijstelling is die voor de nv die
(voornamelijk) holding-activiteiten ontplooit en waarbij de meerderheid
van de werknemers (van de groep) in het buitenland werkzaam is. De
beursvennootschap met activiteiten in Nederland zal meestal van die
vrijstelling gebruik kunnen maken. Het structuurregime onderscheidt zich
van het normale regime doordat:
o een afwijkend systeem geldt voor benoeming/ontslag
commissarissen;
Nog wel door de AvA, maar benoeming geschiedt op basis
van een voordracht van de RvC. Voordat de RvC die
voordracht opmaakt, moet hij de AvA en de OR in de
gelegenheid stellen een of meer personen aan te bevelen.
Voor 1/3 van het aantal commissarissen heeft de OR een
versterkt aanbevelingsrecht (= aanbeveling moet worden
overgenomen tenzij deze persoon niet geschikt is of de
samenstelling van de RvC niet naar behoren zal zijn).
Bij beursvennootschappen kost de voorbereiding en
oproeping van een AvA veel tijd. Mede daarom wordt in de
praktijk veelal gebruik gemaakt van het zogenaamde
telescoop-model. Dat is een model waarbij een aantal
vergaderingen in elkaar wordt geschoven. In één en dezelfde
vergadering kan dan (i) mededeling worden gedaan van de
vacature, (ii) de AvA in de gelegenheid worden gesteld een
aanbeveling te doen en (iii) een persoon tot commissaris
worden benoemd.
De gehele RvC kan worden ontslagen door de AvA door een
besluit waarin het vertrouwen in de RvC wordt opgezegd.
Individuele commissarissen kunnen worden ontslagen door
de OK op verzoek van de OR of een door de AvA daartoe
aangewezen persoon.
o een afwijkend systeem geldt voor benoeming/ontslag
bestuurders; en
Bestuurders worden benoemd door de RvC nadat de AvA is
geïnformeerd over de voorgenomen benoeming.
Worden ontslagen door RvC nadat de AvA is geïnformeerd.
o een aantal mogelijke besluiten van het bestuur verplicht is
onderworpen aan de goedkeuring van de RvC.
In het structuurregime zijn er verschillende situaties waarin een
zogenaamd gemitigeerd regime toegepast kan worden. In dat geval
worden bestuurders benoemd en ontslagen door de AvA. Het
structuurregime wordt maar zelden op het niveau van de
beursgenoteerde nv toegepast, maar vindt vaak plaats op het niveau van
een Nederlandse sub-holding. De impact van het structuurregime blijft
daarmee beperkt tot de Nederlandse activiteiten.
- AvA => functioneert niet bij iedere beursvennootschap naar behoren. Als
gevolg van aandeelhouders-absenteïsme kan een willekeurige minderheid
3
Hoorcollege 2 – De vennootschapsrechtelijke aspecten van de
(voorbereiding van de) beursgang
Literatuur
Handboek Beursgang – H2 .1-2.3 (De Kluiver en Van Olffen)
Voorbereidingen op de beursgang
De vennootschapsrechtelijke voorbereidingen die relevant zijn voor een
beursgang zijn als volgt.
- Omzetting van bv naar nv en verhandelbaar aandelenkapitaal =>
een beursvennootschap moet garanderen dat de te noteren effecten vrij
overdraagbaar en verhandelbaar zijn. Een blokkeringsregeling is dus niet
toegestaan. Om de girale verhandeling van de te noteren aandelen
mogelijk te maken, zullen de aandelen moeten worden geleverd aan
Euroclear om in het Wge-systeem te worden opgenomen.
o Hiervoor hoeven geen toonderbewijzen te worden afgegeven en ook
aandelen op naam kunnen worden opgenomen (Euroclear NL komt
dan in het aandeelhoudersregister te staan).
- Reorganisatie en (groeps)financiering => reorganisatie kan nodig zijn
als slechts een bepaald bedrijfsonderdeel genoteerd wordt. Over de
voorgenomen notering zal ook advies moeten worden gevraagd aan de
OR.
- Bestuur en toezicht => het is verstandig om voor de beursgang
bestuurders/commissarissen te benoemen die ervaring hebben met
(toezicht houden op) het besturen van een beursvennootschap.
- Statuten => deze moeten worden vaak worden gewijzigd bij de
beursgang. Van belang is dat de statuten een zekere flexibiliteit toelaten,
zonder dat aan duidelijkheid wordt ingeboet.
- Besluiten van de AvA => het is verstandig om de AvA al vóór de
beursgang een aantal besluiten te laten nemen, zoals emissie van
aandelen, bezoldiging en het goedkeuren van de
corporategovernancestructuur.
- Bezoldigingsbeleid en beloningssysteem => de bezoldiging moet
worden vastgesteld voor bestuurders/commissarissen. Soms ook wijzigen
van beloningsystemen van werknemers (denk aan werknemersaandelen).
- Vereisten aan de website op grond van de Code => o.g.v. de Code
moet de website van de vennootschap vanaf de beursgang specifieke
informatie bevatten. Deze stukken zullen dus – voor zover mogelijk – ook
al moeten worden voorbereid vóór de beursgang. Het betreft onder meer
de volgende informatie:
o de gedragscode in het kader van de interne risicobeheersings- en
controlesystemen, de klokkenluidersregeling, reglement van de
RvC inzake hun taakverdeling en werkwijze, de profielschets voor
de omvang en de samenstelling van de RvC en het rooster van
aftreden van commissarissen.
De organen en de (statutaire) inrichting van een beursvennootschap
In de praktijk is de verdeling van de zeggenschap en de inrichting van een
beursvennootschap zeer divers en maatwerk. De inrichting is afhankelijk van
allerlei omstandigheden, waaronder de aanwezigheid van een
grootaandeelhouder en het type onderneming. Aandeelhouders-absenteïsme
brengt het gevaar met zich van een grillig verloop van de besluitvorming door
de AvA. Bestuur, RvC en houders van bijzondere rechten krijgen daardoor een
versterkte zelfstandigheid (maar daarmee ook verantwoordelijkheid) binnen de
organisatie van de vennootschap.
1
,De beursvennootschap in het financieel toezichtrecht College 2
- Bestuur => worden (her)benoemd door AvA (tenzij structuur) voor de
duur van vier jaar, maar hier kan gemotiveerd van worden afgeweken. De
OR heeft spreekrecht over benoeming, schorsing of ontslag van een
bestuurder.
o Belast met besturen => leiding over vennootschap en
vertegenwoordigt haar. Er is sprake van collegiaal bestuur. Bestuur
richt zich naar het vennootschappelijk belang.
o Verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en
regelgeving, het beheersen van de risico's verbonden aan de
ondernemingsactiviteiten en voor de financiering van de
vennootschap. Het bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt
de interne risicobeheersings- en controlesystemen met de RvC en
de auditcommissie.
o Bestuurders kunnen zowel intern als extern aansprakelijk zijn.
Jegens derden kan een bestuurder aansprakelijk zijn op grond van
onrechtmatige daad, bijvoorbeeld in verband met een misleidend
emissieprospectus.
- RvC => benoemd door de AvA, maar in de statuten kan worden bepaald
dat maximaal 1/3 wordt benoemd door anderen dan de AvA (tenzij
structuur). Elke commissaris dient geschikt te zijn om de hoofdlijnen van
het totale beleid te beoordelen. Elke commissaris beschikt over de
specifieke deskundigheid die noodzakelijk is voor de vervulling van zijn
taak, binnen zijn rol in het kader van de profielschets van de raad.
o De RvC dient zodanig te zijn samengesteld dat de leden ten
opzichte van elkaar, het bestuur en welk deelbelang dan ook
onafhankelijk en kritisch opereren. Een commissaris geldt als
onafhankelijk als bepaalde afhankelijkheidscriteria niet op hem van
toepassing zijn. Hooguit één commissaris hoeft niet onafhankelijk
te zijn.
o Houden toezicht op het beleid van het bestuur en de algemene
gang van zaken. Staat het bestuur met raad terzijde. Richten zich
op het vennootschappelijk belang.
o Als de RvC uit meer dan vier leden bestaat, moet hij o.g.v. de Code
uit zijn midden in ieder geval (i) een auditcommissie, (ii) een
remuneratiecommissie en (iii) een selectie-en
benoemingscommissie instellen. De commissies moeten de
besluitvorming voorbereiden.
o Interne aansprakelijkheid kan voortvloeien uit onbehoorlijke
taakvervulling, externe aansprakelijkheid uit OD.
Commissarissen, die, zonder deel uit te maken van het
bestuur, krachtens een bepaling uit de statuten of krachtens
besluit van de AvA, voor zekere tijd of onder zekere
omstandigheden daden van bestuur verrichten, worden te
dien aanzien, wat hun rechten en verplichtingen ten opzichte
van de vennootschap en van derden betreft, als bestuurders
aangemerkt. Goedkeuren of machtigen valt daar niet onder.
- Bezoldiging bestuurders => in lijn met de Code wordt de bezoldiging
van individuele bestuurders meestal vastgesteld door de RvC binnen het
daartoe door de AvA vastgestelde bezoldigingsbeleid.
o Claw back => onder omstandigheden kan een toegekende
voorwaardelijke looncomponent worden teruggevorderd. Inmiddels
gecodificeerd in art. 2:135 lid 6 (aanpassen) en lid 8
(terugvorderen) BW.
2
, De beursvennootschap in het financieel toezichtrecht College 2
- Bezoldiging commissarissen => wordt door AvA vastgesteld. Het is
niet de bedoeling dat deze bezoldiging afhankelijk is van de resultaten
van de vennootschap.
- One tier of two tier => hiermee loopt het boek nog wat achter.
Inmiddels kan o.g.v. voor beide modellen worden gekozen (bij structuur
ex art. 2:164a BW). Voor het overige is het vooral herhaling van het vak
Corporate Governance & Litigation.
- Structuurregime => op het structuurregime gelden een aantal
uitzonderingen. Een belangrijke vrijstelling is die voor de nv die
(voornamelijk) holding-activiteiten ontplooit en waarbij de meerderheid
van de werknemers (van de groep) in het buitenland werkzaam is. De
beursvennootschap met activiteiten in Nederland zal meestal van die
vrijstelling gebruik kunnen maken. Het structuurregime onderscheidt zich
van het normale regime doordat:
o een afwijkend systeem geldt voor benoeming/ontslag
commissarissen;
Nog wel door de AvA, maar benoeming geschiedt op basis
van een voordracht van de RvC. Voordat de RvC die
voordracht opmaakt, moet hij de AvA en de OR in de
gelegenheid stellen een of meer personen aan te bevelen.
Voor 1/3 van het aantal commissarissen heeft de OR een
versterkt aanbevelingsrecht (= aanbeveling moet worden
overgenomen tenzij deze persoon niet geschikt is of de
samenstelling van de RvC niet naar behoren zal zijn).
Bij beursvennootschappen kost de voorbereiding en
oproeping van een AvA veel tijd. Mede daarom wordt in de
praktijk veelal gebruik gemaakt van het zogenaamde
telescoop-model. Dat is een model waarbij een aantal
vergaderingen in elkaar wordt geschoven. In één en dezelfde
vergadering kan dan (i) mededeling worden gedaan van de
vacature, (ii) de AvA in de gelegenheid worden gesteld een
aanbeveling te doen en (iii) een persoon tot commissaris
worden benoemd.
De gehele RvC kan worden ontslagen door de AvA door een
besluit waarin het vertrouwen in de RvC wordt opgezegd.
Individuele commissarissen kunnen worden ontslagen door
de OK op verzoek van de OR of een door de AvA daartoe
aangewezen persoon.
o een afwijkend systeem geldt voor benoeming/ontslag
bestuurders; en
Bestuurders worden benoemd door de RvC nadat de AvA is
geïnformeerd over de voorgenomen benoeming.
Worden ontslagen door RvC nadat de AvA is geïnformeerd.
o een aantal mogelijke besluiten van het bestuur verplicht is
onderworpen aan de goedkeuring van de RvC.
In het structuurregime zijn er verschillende situaties waarin een
zogenaamd gemitigeerd regime toegepast kan worden. In dat geval
worden bestuurders benoemd en ontslagen door de AvA. Het
structuurregime wordt maar zelden op het niveau van de
beursgenoteerde nv toegepast, maar vindt vaak plaats op het niveau van
een Nederlandse sub-holding. De impact van het structuurregime blijft
daarmee beperkt tot de Nederlandse activiteiten.
- AvA => functioneert niet bij iedere beursvennootschap naar behoren. Als
gevolg van aandeelhouders-absenteïsme kan een willekeurige minderheid
3
