Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Petromyzontidae Acipenseridae
Petromyzon marinus Acipenser ruthenus
zeeprik Russische steur
• ++ rijen tanden • Vooruitstekend rostrum
• Kieuwopeningen • Kaviaar
• Kleine tanden op tong
om bloed te eten +
antibloedstolling
Lampetra fluviatilis
rivierprik
• 1 rij tanden (dik)
Scyliorhinidae
Scyliorhinus canicula
hondshaai
• Geen kleine baarddraden
• Kleinere vlekken
Scyliorhinus stellaris
kathaai
• Kleine baarddraden
• Grotere vlekken
Squalidae
Squalus acanthias
doornhaai
• Doornen net voor rugvin
• Kieuwspleet – geen klep
Rajidae
Raja clavata
gewone rog
• Stekels
• Stompe snuit
Torpedinidae
Torpedo torpedo
sidderrog
• Geen stekels
• Zeer stompe snuit
Protopteridae
Protopterus sp.
longvis
• Sliertvormige vin
• Kieuwen én longen
• Kunnen tot 2m worden
• Adaptatie droogte
1
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Clupeidae Esocidae
(kielschubben, korte rugvin)
Clupea harengus Esox lucius
haring snoek
• Buikvin achter rugvin Grootste • “Eendenbek”
• Geen radiaire groeven op
kieuwdeksel
• Bovenstandige bek
Sprattus sprattus Cyprinidae
sprot (rugvin uit 1 deel)
• Vinnen op gelijke hoogte
• Geen radiaire groeven op
kieuwdeksel Middel
• Bovenstandige bek
Sardina pilchardus Cyprinus carpio
sardien karper
• Buikvin achter rugvin • Rugvin langer dan hoog
• Radiaire groeven op • Grote schubben
Middel
kieuwdeksel • Baarddraden
Engraulidae Tinca tinca
zeelt
• Recht afgesneden staart
• Koperglans
Engraulis encrasicolus Barbus barbus
ansjovis barbeel
• Buikvin voor rugvin • Rugvin hoger dan lang
• Onderstandige bek • 4 baarddraden
• Onderstandige bek
Salmonidae Gobio gobio
Riviergrondel
• Ver ingesneden staartvin
• Zwarte spikkels op vin
Salmo trutta Rhodeus amarus
zeeforel Bittervoorn
• Langgerekt lichaam • Groene streep op zijkant
• Vetvin
Salmo fario Leuciscus rutilis
beekforel blankvoorn
• Kortgerekt lichaam • Rode vinnen
• Gecomprimeerder
Phoxinus phoxinus
elrits
• Stompe snuit
• Kleine schubben, oranje
2
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Cobitidae Percidae
(staart kwastvormig) (rugvin 2-delig)
Cobitis taenia Perca fluviatilis
kleine modderkruiper baars
• Zwart vlekje op staart • 2 rugvinnen raken elkaar
• 6 korte baarddraden net niet
• Rode vinnen
Misgurnus fossilis Stizostedion lucioperca
grote modderkruiper snoekbaars
• Geen zwart vlekje op • 2 rugvinnen raken elkaar
staart
• 10 lange baarddraden
Anguillidae Acerina cernua
(slangvormig lichaam, aanéénsluitende rug-staart- pos
anaalvin) • 2 rugvinnen versmolten
• Gestippelde rugvinnen
Anguilla anguilla Gobiidae
aal (paling)
• Sterke flexibele kaken
ó prikken
Gadidae Gobius minutus
dikkopje
(rugvin 3-delig) • Buikvinnen versmolten
tot zuignap
Gadus aeglefinus Cottidae
schelvis
• Donkere vlek boven
borstvin
• Donkere zijlijn
Gadus callarias Cottus gobio
kabeljauw rivierdonderpad
• Geen donkere vlek boven • Grote vinnen ivt lichaam
borstvin
• Bleke zijlijn
Syngnathidae Gasterosteidae
(mannetjes met broedbundel) (rug met vrije doornen)
Syngnathus acus Gasterosteus aculeatus
grote zeenaald driedoornige stekelbaars
• Grote snuit • 3 doornen
Hippocampus europaeus Pungitius pungitius
zeepaardje tiendoornige stekelbaars
• 10 doornen
3
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Pleuronectidae
(afgeplat, rugvin boven onderste oog)
Pleuronectes platessa
schol
• Rode vlekken op vin &
lichaam
Platichthys flesus
bot
• Rode vlekken op lichaam
Soleidae
(bovenkaak vooruitstekend, stompe snuit, gebogen
mondspleet)
Solea solea
tong
• Ovaalvormig
• Rechte ruglijn
Bothidae
(bovenkaak niet vooruitstekend, spitse snuit, linksogig)
Scophthalmus maximus
tarbot
• Cirkelvormig
• Gebogen ruglijn
4
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Passeriformes
(zangvogels, 4 tenen; 3 voor & 1 achter, stuitvlek op staartbasis, teugel (vlek van hoek van bek dat nr beneden loopt))
Corvus frugilegus
roek
• Stevige snavel
• Naakte snavelbasis
• Afhangende dijveren (“broekje”)
Corvus cornix
bonte kraai
• Rug & buik: grijs
• Kop & vleugels: zwart
Pica pica
ekster
• Blauwe slagpennen
• Zwart/wit
• Blauwe glans op vleugel
Garrulus glandarius
gaai
• Blauw-zwart gestreepte veren op
vleugels
• Zwarte teugel
• Witte stuit
5
Petromyzontidae Acipenseridae
Petromyzon marinus Acipenser ruthenus
zeeprik Russische steur
• ++ rijen tanden • Vooruitstekend rostrum
• Kieuwopeningen • Kaviaar
• Kleine tanden op tong
om bloed te eten +
antibloedstolling
Lampetra fluviatilis
rivierprik
• 1 rij tanden (dik)
Scyliorhinidae
Scyliorhinus canicula
hondshaai
• Geen kleine baarddraden
• Kleinere vlekken
Scyliorhinus stellaris
kathaai
• Kleine baarddraden
• Grotere vlekken
Squalidae
Squalus acanthias
doornhaai
• Doornen net voor rugvin
• Kieuwspleet – geen klep
Rajidae
Raja clavata
gewone rog
• Stekels
• Stompe snuit
Torpedinidae
Torpedo torpedo
sidderrog
• Geen stekels
• Zeer stompe snuit
Protopteridae
Protopterus sp.
longvis
• Sliertvormige vin
• Kieuwen én longen
• Kunnen tot 2m worden
• Adaptatie droogte
1
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Clupeidae Esocidae
(kielschubben, korte rugvin)
Clupea harengus Esox lucius
haring snoek
• Buikvin achter rugvin Grootste • “Eendenbek”
• Geen radiaire groeven op
kieuwdeksel
• Bovenstandige bek
Sprattus sprattus Cyprinidae
sprot (rugvin uit 1 deel)
• Vinnen op gelijke hoogte
• Geen radiaire groeven op
kieuwdeksel Middel
• Bovenstandige bek
Sardina pilchardus Cyprinus carpio
sardien karper
• Buikvin achter rugvin • Rugvin langer dan hoog
• Radiaire groeven op • Grote schubben
Middel
kieuwdeksel • Baarddraden
Engraulidae Tinca tinca
zeelt
• Recht afgesneden staart
• Koperglans
Engraulis encrasicolus Barbus barbus
ansjovis barbeel
• Buikvin voor rugvin • Rugvin hoger dan lang
• Onderstandige bek • 4 baarddraden
• Onderstandige bek
Salmonidae Gobio gobio
Riviergrondel
• Ver ingesneden staartvin
• Zwarte spikkels op vin
Salmo trutta Rhodeus amarus
zeeforel Bittervoorn
• Langgerekt lichaam • Groene streep op zijkant
• Vetvin
Salmo fario Leuciscus rutilis
beekforel blankvoorn
• Kortgerekt lichaam • Rode vinnen
• Gecomprimeerder
Phoxinus phoxinus
elrits
• Stompe snuit
• Kleine schubben, oranje
2
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Cobitidae Percidae
(staart kwastvormig) (rugvin 2-delig)
Cobitis taenia Perca fluviatilis
kleine modderkruiper baars
• Zwart vlekje op staart • 2 rugvinnen raken elkaar
• 6 korte baarddraden net niet
• Rode vinnen
Misgurnus fossilis Stizostedion lucioperca
grote modderkruiper snoekbaars
• Geen zwart vlekje op • 2 rugvinnen raken elkaar
staart
• 10 lange baarddraden
Anguillidae Acerina cernua
(slangvormig lichaam, aanéénsluitende rug-staart- pos
anaalvin) • 2 rugvinnen versmolten
• Gestippelde rugvinnen
Anguilla anguilla Gobiidae
aal (paling)
• Sterke flexibele kaken
ó prikken
Gadidae Gobius minutus
dikkopje
(rugvin 3-delig) • Buikvinnen versmolten
tot zuignap
Gadus aeglefinus Cottidae
schelvis
• Donkere vlek boven
borstvin
• Donkere zijlijn
Gadus callarias Cottus gobio
kabeljauw rivierdonderpad
• Geen donkere vlek boven • Grote vinnen ivt lichaam
borstvin
• Bleke zijlijn
Syngnathidae Gasterosteidae
(mannetjes met broedbundel) (rug met vrije doornen)
Syngnathus acus Gasterosteus aculeatus
grote zeenaald driedoornige stekelbaars
• Grote snuit • 3 doornen
Hippocampus europaeus Pungitius pungitius
zeepaardje tiendoornige stekelbaars
• 10 doornen
3
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Pleuronectidae
(afgeplat, rugvin boven onderste oog)
Pleuronectes platessa
schol
• Rode vlekken op vin &
lichaam
Platichthys flesus
bot
• Rode vlekken op lichaam
Soleidae
(bovenkaak vooruitstekend, stompe snuit, gebogen
mondspleet)
Solea solea
tong
• Ovaalvormig
• Rechte ruglijn
Bothidae
(bovenkaak niet vooruitstekend, spitse snuit, linksogig)
Scophthalmus maximus
tarbot
• Cirkelvormig
• Gebogen ruglijn
4
, Dierkunde: vertebraten – systematiek 2024-2025
Passeriformes
(zangvogels, 4 tenen; 3 voor & 1 achter, stuitvlek op staartbasis, teugel (vlek van hoek van bek dat nr beneden loopt))
Corvus frugilegus
roek
• Stevige snavel
• Naakte snavelbasis
• Afhangende dijveren (“broekje”)
Corvus cornix
bonte kraai
• Rug & buik: grijs
• Kop & vleugels: zwart
Pica pica
ekster
• Blauwe slagpennen
• Zwart/wit
• Blauwe glans op vleugel
Garrulus glandarius
gaai
• Blauw-zwart gestreepte veren op
vleugels
• Zwarte teugel
• Witte stuit
5
