Taak 2A: Mark
Autismespectrumstoornis (ASS) (Autism Spectrum Disorder (ASD) (= een neurologische
ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door significante en aanhoudende tekorten in sociale
communicatie en interactievaardigheden en beperkte, repetitieve patronen van gedragingen,
interesses of activiteiten)
- Wordt gedefinieerd als een spectrumstoornis omdat de symptomen, mogelijkheden en
kenmerken ervan in veel verschillende combinaties en in elke mate van ernst worden
uitgedrukt
Verschillende soorten ASS (DSM-IV)
- Kern-autisme
o Aan alle diagnostische criteria wordt voldaan vanaf jonge leeftijd
▪ Kwalitatieve beperking in de wederkerige sociale interactie
▪ Kwalitatieve beperking in de communicatie
▪ Duidelijk beperkte repertoire van activiteiten en interesses
- Syndroom van Asperger
o ‘Idiots savant’
o Aan alle diagnostische criteria wordt voldaan behalve kwalitatieve beperkingen in de
communicatie
o Normale taalontwikkeling
▪ Hogere taalvaardigheden dan kern-autisme
o Normale cognitieve ontwikkeling
▪ Hoger IQ dan kern-autisme
- PDD-NOS
o ‘Atypisch autisme’
o Niet aan alle diagnostische criteria wordt voldaan, maar wel vergelijkbare kenmerken
en problemen worden vertoond
- Syndroom van Rett – niet kennen voor dit blok
o Minstens 5 maanden vindt een normale ontwikkeling plaats en dan tussen 5 en 48
maanden vertraagt de groei van de hoofdomtrek, is er een verlies van fijnmotorische
vaardigheden en verschijnen er zeer typische handwringbewegingen. Nadien is er
ook verlies van taalvaardigheden, van interesse in de omgeving en van sociale
interacties, waardoor kinderen autistisch lijken. Later verbeteren deze aspecten vaak
weer, terwijl de motorische aftakeling verder gaat
- Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd – niet kennen voor dit blok
o Minstens 2 jaar vindt een normale ontwikkeling plaats en dan treedt er regressie op
in verschillende domeinen, waarbij ook duidelijke kenmerken van autisme
verschijnen
Diagnostische criteria (DSM-V): ASS
, - Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en sociale interactie in meerdere contexten,
zoals blijkt uit de volgende, momenteel of uit de geschiedenis (voorbeelden zijn illustratief,
niet limitatief)
o Tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
▪ Bijvoorbeeld een abnormale sociale benadering en het falen van een
normaal heen en weer gesprek; om het delen van interesses, emoties of
affecten te verminderen; nalaten om sociale interacties te initiëren of erop
te reageren
o Tekorten in non-verbale communicatieve gedragingen die worden gebruikt voor
sociale interactie
▪ Bijvoorbeeld van slecht geïntegreerde verbale en non-verbale communicatie;
afwijkingen in oogcontact en lichaamstaal of tekorten in begrip en gebruik
van gebaren; tot een totaal gebrek aan gezichtsuitdrukkingen en non-verbale
communicatie
o Tekorten bij het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
▪ Bijvoorbeeld moeilijkheden om gedrag aan te passen aan verschillende
sociale contexten; moeilijkheden om fantasierijk spel te delen of vrienden te
maken; afwezigheid van interesse in leeftijdsgenoten
o Specificeer de huidige ernst op basis van sociale communicatiebeperkingen en
beperkte repetitieve gedragspatronen
- Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten, zoals blijkt uit ten minste
twee van de volgende, momenteel of uit de geschiedenis (voorbeelden zijn illustratief, niet
limitatief)
o Stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van objecten of spraak
▪ Bijvoorbeeld eenvoudige motorstereotypen, speelgoed opstellen of
voorwerpen omdraaien, echolalie, idiosyncratische zinnen
o Aandringen op gelijkheid, niet-flexibele naleving van routines of geritualiseerde
patronen van verbaal of non-verbaal gedrag
▪ Bijvoorbeeld extreem leed bij kleine veranderingen, moeilijkheden met
overgangen, rigide denkpatronen, begroetingsrituelen, moeten dezelfde
route nemen of elke dag hetzelfde eten
o Sterk beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal zijn in intensiteit of focus
▪ Bijvoorbeeld sterke gehechtheid aan of preoccupatie met ongebruikelijke
objecten, overdreven omschreven of volhardende interesses
o Hyper- of hyporeactiviteit voor sensorische input of ongewone interesse in
sensorische aspecten van de omgeving
▪ Bijvoorbeeld schijnbare onverschilligheid voor pijn/temperatuur, ongunstige
reactie op specifieke geluiden of texturen, overmatig ruiken of aanraken van
objecten, visuele fascinatie met licht of beweging
o Specificeer de huidige ernst op basis van sociale communicatiebeperkingen en
beperkte, repetitieve gedragspatronen
- Symptomen moeten aanwezig zijn in de vroege ontwikkelingsperiode (maar kunnen niet
volledig manifest worden totdat sociale eisen de beperkte capaciteiten overschrijden, of
kunnen worden gemaskeerd door aangeleerde strategieën in het latere leven)
- Symptomen veroorzaken een klinisch significante aantasting van sociale, beroepsmatige of
andere belangrijke gebieden van het huidige functioneren
- Deze stoornissen worden niet beter verklaard door verstandelijke beperkingen
(verstandelijke ontwikkelingsstoornis) of wereldwijde ontwikkelingsachterstand.
Verstandelijke beperking en ASS komen vaak samen voor; om co-morbide diagnoses te
stellen van ASS en verstandelijke beperking, moet sociale communicatie lager zijn dan
verwacht voor het algemene ontwikkelingsniveau
Autismespectrumstoornis (ASS) (Autism Spectrum Disorder (ASD) (= een neurologische
ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door significante en aanhoudende tekorten in sociale
communicatie en interactievaardigheden en beperkte, repetitieve patronen van gedragingen,
interesses of activiteiten)
- Wordt gedefinieerd als een spectrumstoornis omdat de symptomen, mogelijkheden en
kenmerken ervan in veel verschillende combinaties en in elke mate van ernst worden
uitgedrukt
Verschillende soorten ASS (DSM-IV)
- Kern-autisme
o Aan alle diagnostische criteria wordt voldaan vanaf jonge leeftijd
▪ Kwalitatieve beperking in de wederkerige sociale interactie
▪ Kwalitatieve beperking in de communicatie
▪ Duidelijk beperkte repertoire van activiteiten en interesses
- Syndroom van Asperger
o ‘Idiots savant’
o Aan alle diagnostische criteria wordt voldaan behalve kwalitatieve beperkingen in de
communicatie
o Normale taalontwikkeling
▪ Hogere taalvaardigheden dan kern-autisme
o Normale cognitieve ontwikkeling
▪ Hoger IQ dan kern-autisme
- PDD-NOS
o ‘Atypisch autisme’
o Niet aan alle diagnostische criteria wordt voldaan, maar wel vergelijkbare kenmerken
en problemen worden vertoond
- Syndroom van Rett – niet kennen voor dit blok
o Minstens 5 maanden vindt een normale ontwikkeling plaats en dan tussen 5 en 48
maanden vertraagt de groei van de hoofdomtrek, is er een verlies van fijnmotorische
vaardigheden en verschijnen er zeer typische handwringbewegingen. Nadien is er
ook verlies van taalvaardigheden, van interesse in de omgeving en van sociale
interacties, waardoor kinderen autistisch lijken. Later verbeteren deze aspecten vaak
weer, terwijl de motorische aftakeling verder gaat
- Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd – niet kennen voor dit blok
o Minstens 2 jaar vindt een normale ontwikkeling plaats en dan treedt er regressie op
in verschillende domeinen, waarbij ook duidelijke kenmerken van autisme
verschijnen
Diagnostische criteria (DSM-V): ASS
, - Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en sociale interactie in meerdere contexten,
zoals blijkt uit de volgende, momenteel of uit de geschiedenis (voorbeelden zijn illustratief,
niet limitatief)
o Tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid
▪ Bijvoorbeeld een abnormale sociale benadering en het falen van een
normaal heen en weer gesprek; om het delen van interesses, emoties of
affecten te verminderen; nalaten om sociale interacties te initiëren of erop
te reageren
o Tekorten in non-verbale communicatieve gedragingen die worden gebruikt voor
sociale interactie
▪ Bijvoorbeeld van slecht geïntegreerde verbale en non-verbale communicatie;
afwijkingen in oogcontact en lichaamstaal of tekorten in begrip en gebruik
van gebaren; tot een totaal gebrek aan gezichtsuitdrukkingen en non-verbale
communicatie
o Tekorten bij het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
▪ Bijvoorbeeld moeilijkheden om gedrag aan te passen aan verschillende
sociale contexten; moeilijkheden om fantasierijk spel te delen of vrienden te
maken; afwezigheid van interesse in leeftijdsgenoten
o Specificeer de huidige ernst op basis van sociale communicatiebeperkingen en
beperkte repetitieve gedragspatronen
- Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten, zoals blijkt uit ten minste
twee van de volgende, momenteel of uit de geschiedenis (voorbeelden zijn illustratief, niet
limitatief)
o Stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van objecten of spraak
▪ Bijvoorbeeld eenvoudige motorstereotypen, speelgoed opstellen of
voorwerpen omdraaien, echolalie, idiosyncratische zinnen
o Aandringen op gelijkheid, niet-flexibele naleving van routines of geritualiseerde
patronen van verbaal of non-verbaal gedrag
▪ Bijvoorbeeld extreem leed bij kleine veranderingen, moeilijkheden met
overgangen, rigide denkpatronen, begroetingsrituelen, moeten dezelfde
route nemen of elke dag hetzelfde eten
o Sterk beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal zijn in intensiteit of focus
▪ Bijvoorbeeld sterke gehechtheid aan of preoccupatie met ongebruikelijke
objecten, overdreven omschreven of volhardende interesses
o Hyper- of hyporeactiviteit voor sensorische input of ongewone interesse in
sensorische aspecten van de omgeving
▪ Bijvoorbeeld schijnbare onverschilligheid voor pijn/temperatuur, ongunstige
reactie op specifieke geluiden of texturen, overmatig ruiken of aanraken van
objecten, visuele fascinatie met licht of beweging
o Specificeer de huidige ernst op basis van sociale communicatiebeperkingen en
beperkte, repetitieve gedragspatronen
- Symptomen moeten aanwezig zijn in de vroege ontwikkelingsperiode (maar kunnen niet
volledig manifest worden totdat sociale eisen de beperkte capaciteiten overschrijden, of
kunnen worden gemaskeerd door aangeleerde strategieën in het latere leven)
- Symptomen veroorzaken een klinisch significante aantasting van sociale, beroepsmatige of
andere belangrijke gebieden van het huidige functioneren
- Deze stoornissen worden niet beter verklaard door verstandelijke beperkingen
(verstandelijke ontwikkelingsstoornis) of wereldwijde ontwikkelingsachterstand.
Verstandelijke beperking en ASS komen vaak samen voor; om co-morbide diagnoses te
stellen van ASS en verstandelijke beperking, moet sociale communicatie lager zijn dan
verwacht voor het algemene ontwikkelingsniveau
