samenvatting sociale psychologie

SOCIALE PSYCHOLOGIE
HOORCOLLEGE 1: WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE?

0. INLEIDING – DE ‘DANCING PLAGUE’

 Vrouw danst op straat & kan niet stoppen
 Anderen dansen mee
 Andere voorvallen
 Besmet met de dansziekte: dancing plague of dancing mania
 Verklaringen
o Bezeten door de duivel
o Meest plausibele verklaring  in de sociale psychologie
o Maatschappelijke moeilijke omstandigheden  stressfactoren  grotere
kans op psychische aandoeningen
o Massahysterie en angst voor de plaag (hypochondrie)
o Een bepaald individu doet iets omdat anderen het ook doen


WAT BESTUDEERT DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
 De invloed van anderen op uw gedrag
 De manier waarop jij het gedrag van anderen beïnvloed

1.1 STUDIEOBJECT EN DEFINITIE VAN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE


MATERIËLE EN FORMELE OBJECT

MATERIËLE OBJECT
 Invloed van anderen op gedrag van het individu
 Observeerbaar – subtiel
 Bewust – onbewuste

FORMELE OBJECT (= WETMATIGHEDEN)
 Wetenschap
 Erklären (verklaren) en verstehen (begrijpen)


SOCIALE PSYCHOLOGIE VS SOCIOLOGIE EN ALGEMENE PSYCHOLOGIE




DEFINITIE (ALLPORT, 1924)
 Sociale psychologie is
een studie die tracht te
begrijpen, verklaren en
voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens
en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de waargenomen,
ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van anderen."




1

,  3 doelen van de psychologie: begrijpen verklaren en voorspellen
 Het individu: gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen
 Het sociale: beïnvloed door gedachten, gevoelens en gedragingen van anderen
 Het subjectieve: waargenomen, ingebeelde of impliciete

1.2 GESCHIEDENIS VAN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE


TIJDLIJN

OUDHEID
 Plato: mens streeft eigenbelang na in zijn relaties met anderen
 Aristoteles: mens = van nature een gemeenschapswezen

EINDE 19 DE EEUW – BEGIN 20 STE EEUW
 Experiment: fietsen van Norman Triplett
o Hoe komt het dat mensen sneller fietsen wanneer ze in groep zijn
o Kinderen van 9 – 14 jaar aan spoel laten draaien
 Aan spoel was er een touwtje met een vlaggetje verbonden
 Hoe sneller ze aan het wieltje draaiden hoe sneller het
vlaggetje omhoog ging
o 2 condities
 Een alleen-conditie
 Sociale conditie
 Medeproefpersoon moet net dezelfde handeling
uitvoeren
o In sociale conditie draaien ze sneller dan in de alleen conditie
 Eerste stappen sociale psychologie samen met het ontstaan van de psychologie
o N. Triplett: fietsonderzoek = in groep fiets je sneller dan als je alleen fietst
o G. Le Bon (neuroloog): collectieve geest, bezeten worden
o G. Tarde: imitatie = andere mensen nadoen en contra-imitatie = je bent
het niet eens met iets dus je gaat je het omgekeerde gedragen van wat er
van hun verwacht wordt

VOOR WO II
 Zoektocht naar eigen identiteit
o Definitie sociale psychologie = sociale beïnvloeding (Allport, 1924)
o Thema’s: sociale waarneming en attitudes
o Sociometrie = interpersoonlijke relaties in kaart brengen (cfr. sociologie)

NA WO II + KOUDE OORLOG
 Grote bloei van sociale psychologie
o Thema’s vanuit oorlogsvoering en rassenhaat: leiderschap,
gehoorzaamheid, groepsdruk (im)moreel gedrag, vooroordelen, enz.
o VS

2 DE HELFT VAN DE 20 STE EEUW
 Brede publiek aanspreken met populaire thema’s
o Experimenten
o Festinger: sektes




2

, o Bv. D. Morris: De naakte aap, De mensentuin

1.3 HET BELANG VAN ONS SOCIALE LEVEN


SOCIALE BEHOEFTEN EN HUIDHONGER
 Tijdens de coronacrisis die in 2020 ontstond, werd de behoefte aan sociaal contact
duidelijk.
 Gevolgen voor algemeen welbevinden
o Verhoogd aantal oproepen bij Tele-Onthaal
o Angst en eenzaamheid
o Meer relationele problemen
 Online alternatieven
o Geen verzachting voor het sociale gemis
o Zoom fatigue = mentale uitputting
 Lichamelijk contact
o = sociale behoefte
o Knuffelcontact  huidhonger
o Neurologisch:
 er zijn bepaalde regio’s in je hersenen die actief wordt als je fysiek
contact hebt met iemand die belangrijk voor je is
 Insula: extreme gevoelens: walging, aantrekking, liefde
 Oxytocine: vreugde hormoon die helpt om mensen te binden niet
alleeb op seks maar ook met vrienden of moeder en kind (bij de
geboorte)
 De combinatie van oxytocine en insula zorgt ervoor dat je
lichamelijk contact heel leuk vind
o Positief effect op mentaal en fysiek welbevinden
 Grotsyndroom
o Na lange periode van beperkt sociaal contact
o Vergelijking: daglicht dat pijn doet na verblijf in donkere grot
o Verklaringen:
 Mens = gewoontedier (routines)
 Angst voor besmetting


SOCIALE VERBONDENHEID IN MOTIVATIETHEORIËN

BEHOEFTENHIËRARCHIE VAN ABRAHAM MASLOW




3

, Motivatietheorieën leggen een belangrijke nadruk op nood aan sociale contacten.

ZELF-DETERMINATIETHEORIE VAN E. DECI EN R. RYAN




BEHOEFTENHIËRARCHIE VAN ABRAHAM MASLOW
 3 belangrijke voorwaarden voor intrinsieke motivatie
 3 basisbehoeften
 Universeel
 Geen hiërarchie


INTROVERSIE, VERLEGENHEID EN SCHAAMTE
 Introversie
o Persoonlijkheidskenmerk die ons maakt tot wie we zijn: introversie –
extraversie
o Behoefte aan alleen-zijn en privacy = keuze
 Verlegenheid
o Geen keuze
o Wordt ervaren als last of hindernis
 Gevoelens van stress, onzekerheid en angst
 Beperkt in mogelijkheden
 Verband verlegenheid en introversie
 Schaamte




4