Niklas Luhmann Hans Kelsen HLA. Hart
• Moderniseringsproces • Recht positivist • Recht positivist
Een historisch proces in de westerse cultuur • Werk: Normenstufenbau • Natuurrecht
dat voortdurend aan de gang was binnen de Universeel geldende normen die
geschiedenis. • Gelooft in de scheiding van recht en moraal tegelijkertijd ook morele normen zijn en dus
Er was dus sprake van: ook gelden in het recht.
▪ Functionele differentiatie van de • Hoogste juridische norm = de grondwet
deel/subsystemen Grundnorm: deze heb je nodig om het gehele • Recht en moraal zijn communicerende vaten die
▪ Subsystemen zijn autonoom tegenover rechtssysteem te funderen. in elkaar grijpen.
elkaar. Ze functioneren volgens hun Hiervan is het hele systeem dus afhankelijk.
eigen regels. • Twee soorten rechtsregels:
• Er wordt verder NIET gekeken naar de inhoud en de Primaire rechtsregels: handelingsgeboden of
• Onderscheiden van deelsystemen: morele kwaliteit van de regels. Men spreekt van verboden. Hier hoort altijd een sanctie bij.
Elk van de deelsystemen brengen hun eigen rechtsgeldigheid en deze wordt bepaald door Secundaire rechtsregels: welk procedure er
geldigheidsregels voort. procedurele aspecten. gevolgd moet worden wanneer er een
▪ Het deelsysteem refereert naar zichzelf conflict is tussen twee primaire regels.
en bepaalt haar eigen regels. • De grenzen van tolerantie: weerlegbare democratie: ▪ Rules of change
▪ Er kan input gebeuren van het ene Waarderelativisme en democratie gaat van ▪ Rues of adjudication
deelsysteem naar het ander. nature hand in hand. ▪ Rules of recognition
De vijanden van de democratie mag men volgens
• Moraal is GEEN afspiegeling van het recht. Kelsen enkel en alleen rationele argumenten • Er wordt verder NIET gekeken naar de inhoud en
Zij kunnen elkaar beïnvloeden, maar ze gebruiken. Men mag dus GEEN dwang of geweld de morele kwaliteit van de regels. Men spreekt
vervullen allebei een andere functie. gebruiken. van rechtsgeldigheid en deze wordt bepaald
Het afschaffen van de democratie nadat men zelf door procedurele aspecten.
• Onderscheid moderne en premoderne democratisch aan de macht is gekomen, dat is nu
maatschappij. eenmaal een gevaar dat je gewoon moet • Kritiek op Radbruch van het sini lege beginsel:
Premoderne maatschappij: geen sprake van accepteren als je uitgaat van de Kelsiaanse De wetgever moet een nieuw strafwetboek
functionele differentie enkel sprake van een rechtspositivisme. stemmen met een terugwerkende kracht.
hiërarchie. Godsdienst domineert alle
maatschappelijke functies.
Moderne maatschappij: wel te maken met
differentiatie. Hier is er ook een scheiding
van kerk en staat.
1
• Moderniseringsproces • Recht positivist • Recht positivist
Een historisch proces in de westerse cultuur • Werk: Normenstufenbau • Natuurrecht
dat voortdurend aan de gang was binnen de Universeel geldende normen die
geschiedenis. • Gelooft in de scheiding van recht en moraal tegelijkertijd ook morele normen zijn en dus
Er was dus sprake van: ook gelden in het recht.
▪ Functionele differentiatie van de • Hoogste juridische norm = de grondwet
deel/subsystemen Grundnorm: deze heb je nodig om het gehele • Recht en moraal zijn communicerende vaten die
▪ Subsystemen zijn autonoom tegenover rechtssysteem te funderen. in elkaar grijpen.
elkaar. Ze functioneren volgens hun Hiervan is het hele systeem dus afhankelijk.
eigen regels. • Twee soorten rechtsregels:
• Er wordt verder NIET gekeken naar de inhoud en de Primaire rechtsregels: handelingsgeboden of
• Onderscheiden van deelsystemen: morele kwaliteit van de regels. Men spreekt van verboden. Hier hoort altijd een sanctie bij.
Elk van de deelsystemen brengen hun eigen rechtsgeldigheid en deze wordt bepaald door Secundaire rechtsregels: welk procedure er
geldigheidsregels voort. procedurele aspecten. gevolgd moet worden wanneer er een
▪ Het deelsysteem refereert naar zichzelf conflict is tussen twee primaire regels.
en bepaalt haar eigen regels. • De grenzen van tolerantie: weerlegbare democratie: ▪ Rules of change
▪ Er kan input gebeuren van het ene Waarderelativisme en democratie gaat van ▪ Rues of adjudication
deelsysteem naar het ander. nature hand in hand. ▪ Rules of recognition
De vijanden van de democratie mag men volgens
• Moraal is GEEN afspiegeling van het recht. Kelsen enkel en alleen rationele argumenten • Er wordt verder NIET gekeken naar de inhoud en
Zij kunnen elkaar beïnvloeden, maar ze gebruiken. Men mag dus GEEN dwang of geweld de morele kwaliteit van de regels. Men spreekt
vervullen allebei een andere functie. gebruiken. van rechtsgeldigheid en deze wordt bepaald
Het afschaffen van de democratie nadat men zelf door procedurele aspecten.
• Onderscheid moderne en premoderne democratisch aan de macht is gekomen, dat is nu
maatschappij. eenmaal een gevaar dat je gewoon moet • Kritiek op Radbruch van het sini lege beginsel:
Premoderne maatschappij: geen sprake van accepteren als je uitgaat van de Kelsiaanse De wetgever moet een nieuw strafwetboek
functionele differentie enkel sprake van een rechtspositivisme. stemmen met een terugwerkende kracht.
hiërarchie. Godsdienst domineert alle
maatschappelijke functies.
Moderne maatschappij: wel te maken met
differentiatie. Hier is er ook een scheiding
van kerk en staat.
1
