Observeren in psychologie en pedagogie
h7: getuigen
7.1 vier redenen voor indirecte observatie
We spreken van indirecte observaties, omdat onderzoekers hun onderzoek
verrichten via anderen. De observator is geen outsider vanuit de optiek van de
onderzoekers, maar een getuige, of een insider die op door de onderzoekers
bepaalde momenten zijn gevoelens of gedachten of fysieke welzijn inspecteert door
middel van zelfobservatie.
Er zijn een aantal redenen om indirecte observatie in te zetten:
1. Kunnen we als buitenstaanders niet overal bij zijn, bijvoorbeeld omdat het
gevaarlijk kan zijn. Denk aan gedrag van gevangenen op de binnenplaats
2. Kan het handig zijn om getuigen in te schakelen, eenvoudigweg omdat zij over
een zekere (nuttige) deskundigheid beschikken en waarschijnlijk een korte route
verschaffen naar de gegevens die de onderzoekers zoeken.
Je kunt ook gebruikmaken van getuigen die een grote groep vormen, bijvoorbeeld
leerlingen uit een klas. Het voordeel daarvan is dat je op deze wijze een heleboel
getuigen aan het woord kunt laten. Hiervoor zijn twee manieren
Je kunt leerlingen het gedrag van medeleerlingen bevragen
Je kunt ze ook vragen om over zichzelf te rapporteren (insiders m.b.v.
zelfobservatie)
3. Levert indirecte observatie tijdwinst en efficiëntie op.
4. Methoden inzetten om in vivo (in het leven, natuurlijke observatie) te observeren
en registreren met het doel het geheugen uit te schakelen (refereren aan
technieken die zorgen dat de observaties objectiever zijn en niet worden
beïnvloed door herinneringen, mogelijk door de observaties meteen vast te
leggen zonder te vertrouwen op achteraf gerapporteerde informatie.)
7.2 het gebruik van getuigen aan de hand van vragenlijsten
Een bekend voorbeeld van een instrument dat speciaal bedoeld is voor gebruik door
ongetrainde observatoren is de Child Behaviour Checklist (CBCL)
Wat we met name dienen te onthouden is dat in de klinische psychologie en de
psychiatrie het gebruik van indirecte observatoren vooral inhoudt dat je een
betrouwbaar en valide instrument aanbiedt, met vragen en geprecodeerde
antwoorden met een ratingscalekarakter.
7.3 nog een voorbeeld: enkele typen rating scales voor gebruik door getuigen
- In de zorg voor geestelijk gehandicapten wordt veel gewerkt met de Sociale
Redzaamheidsschaal voor Zwakzinningen (SRZ). Het instrument beoogt de
zelfredzaamheid kwalitatief en kwantitatief vast te leggen.
- Een ander type rating scale is de Visual Analog Scale (VAS) die wordt gebruikt
om pijnintensiteit van bepaalde groepen patiënten te kwantificeren.
De verschillen tussen de uiteenlopende typen rating scales zijn relatief subtiel. Het
gaat vaak om items (zoals sociaal, agressief) op basis waarvan iemand beoordeeld
wordt als een persoon die de eigenschap in meerdere of mindere mate heeft.
h7: getuigen
7.1 vier redenen voor indirecte observatie
We spreken van indirecte observaties, omdat onderzoekers hun onderzoek
verrichten via anderen. De observator is geen outsider vanuit de optiek van de
onderzoekers, maar een getuige, of een insider die op door de onderzoekers
bepaalde momenten zijn gevoelens of gedachten of fysieke welzijn inspecteert door
middel van zelfobservatie.
Er zijn een aantal redenen om indirecte observatie in te zetten:
1. Kunnen we als buitenstaanders niet overal bij zijn, bijvoorbeeld omdat het
gevaarlijk kan zijn. Denk aan gedrag van gevangenen op de binnenplaats
2. Kan het handig zijn om getuigen in te schakelen, eenvoudigweg omdat zij over
een zekere (nuttige) deskundigheid beschikken en waarschijnlijk een korte route
verschaffen naar de gegevens die de onderzoekers zoeken.
Je kunt ook gebruikmaken van getuigen die een grote groep vormen, bijvoorbeeld
leerlingen uit een klas. Het voordeel daarvan is dat je op deze wijze een heleboel
getuigen aan het woord kunt laten. Hiervoor zijn twee manieren
Je kunt leerlingen het gedrag van medeleerlingen bevragen
Je kunt ze ook vragen om over zichzelf te rapporteren (insiders m.b.v.
zelfobservatie)
3. Levert indirecte observatie tijdwinst en efficiëntie op.
4. Methoden inzetten om in vivo (in het leven, natuurlijke observatie) te observeren
en registreren met het doel het geheugen uit te schakelen (refereren aan
technieken die zorgen dat de observaties objectiever zijn en niet worden
beïnvloed door herinneringen, mogelijk door de observaties meteen vast te
leggen zonder te vertrouwen op achteraf gerapporteerde informatie.)
7.2 het gebruik van getuigen aan de hand van vragenlijsten
Een bekend voorbeeld van een instrument dat speciaal bedoeld is voor gebruik door
ongetrainde observatoren is de Child Behaviour Checklist (CBCL)
Wat we met name dienen te onthouden is dat in de klinische psychologie en de
psychiatrie het gebruik van indirecte observatoren vooral inhoudt dat je een
betrouwbaar en valide instrument aanbiedt, met vragen en geprecodeerde
antwoorden met een ratingscalekarakter.
7.3 nog een voorbeeld: enkele typen rating scales voor gebruik door getuigen
- In de zorg voor geestelijk gehandicapten wordt veel gewerkt met de Sociale
Redzaamheidsschaal voor Zwakzinningen (SRZ). Het instrument beoogt de
zelfredzaamheid kwalitatief en kwantitatief vast te leggen.
- Een ander type rating scale is de Visual Analog Scale (VAS) die wordt gebruikt
om pijnintensiteit van bepaalde groepen patiënten te kwantificeren.
De verschillen tussen de uiteenlopende typen rating scales zijn relatief subtiel. Het
gaat vaak om items (zoals sociaal, agressief) op basis waarvan iemand beoordeeld
wordt als een persoon die de eigenschap in meerdere of mindere mate heeft.
