Gedrag in Organisaties
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Individu en organisatie .......................................................................................6
1.1 Gedrag en motivatie .......................................................................................................6
1.2 Capaciteiten en competenties ........................................................................................9
1.3 Persoonlijkheid ............................................................................................................ 10
1.4 Attitudes ...................................................................................................................... 10
1.5 De relatie tussen individu en organisatie........................................................................ 11
1.6 Betrokkenheid .............................................................................................................. 12
1.7 Arbeidssatisfactie ........................................................................................................ 12
1.8 Billijkheid ..................................................................................................................... 13
1.9 Nieuwe vormen van organisatie op het werk .................................................................. 13
Hoofdstuk 2 – Inpassen en motiveren ..................................................................................... 14
2.1 Werving en selectie ...................................................................................................... 14
2.2 Inpassen ...................................................................................................................... 17
2.3 Methoden van inpassen ................................................................................................ 18
2.4 Motiveren ..................................................................................................................... 19
2.5 Effecten van motiveren ................................................................................................. 22
2.6 Intrinsiek en extrinsiek motieven: conclusies ................................................................. 23
2.7 Binden van mensen aan de organisatie.......................................................................... 23
Hoofdstuk 3 – Groepen in organisaties ................................................................................... 24
3.1 Het begrip groep ........................................................................................................... 24
3.2 De organisatie als verzameling groepen ......................................................................... 24
3.3 Soorten groepen in organisaties .................................................................................... 25
3.4 Functies van groepen ................................................................................................... 26
3.5 Sociale beïnvloeding in groepen .................................................................................... 27
3.6 Fasen in de groepsontwikkeling..................................................................................... 29
3.7 Structurele kenmerken van groepen .............................................................................. 30
3.8 Relaties tussen groepen ............................................................................................... 34
3.9 Verbeteren van de relaties tussen groepen .................................................................... 35
Hoofdstuk 4 – Samenwerken en overleggen in groepen ........................................................... 36
4.1 Doelmatige samenwerking in groepen ........................................................................... 36
4.2 Oorzaken van lage groepsprestaties .............................................................................. 36
4.3 Verbeteren van de groepsprestaties .............................................................................. 37
4.4 Doelmatig overleggen in groepen .................................................................................. 40
4.5 Voor- en nadelen van en groepsaanpak ......................................................................... 40
4.6 Criteria voor doelmatig overleggen in groepsverband ..................................................... 41
, 4.7 Procesverliezen in het overleg ....................................................................................... 41
4.8 Verbeteren van het overleg in groepen ........................................................................... 44
4.9 Leidinggeven aan het overleg ........................................................................................ 46
4.10 Leidinggeven aan zelfsturende en virtuele teams ......................................................... 46
Hoofdstuk 5 – Communicatie in de organisatie ....................................................................... 47
5.1 Communicatie ............................................................................................................. 47
5.2 Het communicatieproces ............................................................................................. 48
5.3 Aspecten van communicatie ........................................................................................ 49
5.4 Communicatie in organisaties ...................................................................................... 50
5.5 Belemmeringen in de communicatie ............................................................................. 51
5.6 Tekorten in de formele communicatie ........................................................................... 53
5.7 Verbeteren van de communicatie.................................................................................. 54
Hoofdstuk 6 – Macht en leiding .............................................................................................. 55
6.1 Macht en invloed .......................................................................................................... 55
6.2 Machtsmiddelen .......................................................................................................... 55
6.3 Machtsgebruik ............................................................................................................. 56
6.4 Effecten van machtsgebruik.......................................................................................... 57
6.5 Machtsgebruik als politiek middel ................................................................................. 58
6.6 Machtsmisbruik ........................................................................................................... 58
6.7 Leidinggeven in organisaties ......................................................................................... 59
6.8 Effectief leidinggeven ................................................................................................... 60
6.9 Verbeteren van leidinggeven ......................................................................................... 63
6.10 Invloed van leiderschap .............................................................................................. 66
Hoofdstuk 7 – Organisatiestructuur ........................................................................................ 67
7.1 Aanbrengen van structuur ............................................................................................. 67
7.2 Verdelen van werkzaamheden ...................................................................................... 67
7.3 Functionele indeling ..................................................................................................... 68
7.4 Afstemmen van werkzaamheden .................................................................................. 70
7.5 Groeperen van werkzaamheden .................................................................................... 71
7.6 Bevoegdheden en onderlinge betrekkingen ................................................................... 72
7.7 Aanvullende vormen van groeperen en afstemmen ........................................................ 74
7.8 Ontwerpen van communicatiekanalen .......................................................................... 75
7.9 De mechanistische en organische structuur .................................................................. 75
7.10 Ontwikkelingen in structurele vormgeving.................................................................... 76
7.11 Ontwerpvraagstukken ................................................................................................. 77
Hoofdstuk 8 – Organisatiecultuur ........................................................................................... 78
, 8.1 Het begrip cultuur ........................................................................................................ 78
8.2 De organisatiecultuur ................................................................................................... 79
8.3 Typen organisatiecultuur .............................................................................................. 79
8.4 Organisatiecultuur en effectiviteit ................................................................................. 81
8.5 Vaststellen van de cultuur van organisaties ................................................................... 82
8.6 De vorming van organisatiecultuur ................................................................................ 83
8.7 Eenheid en verscheidenheid in organisatiecultuur ......................................................... 84
8.8 Overleggen en in stand houden van de organisatiecultuur .............................................. 84
8.9 Organisatiecultuur en nationaliteit ................................................................................ 84
8.10 Cultuurgebonden kijk op de organisaties ..................................................................... 85
8.11 Veranderen van de organisatiecultuur ......................................................................... 86
Hoofdstuk 9 - Besluitvorming in organisaties .......................................................................... 87
9.1 Kenmerken van problemen ........................................................................................... 87
9.2 Soorten van besluitvorming in organisaties .................................................................... 88
9.3 Problemen in de besluitvorming .................................................................................... 90
9.4 Belemmeringen in het besluitvormingsproces ............................................................... 92
9.5 Besluitvormingsmodellen ............................................................................................. 93
9.6/9.7 Strategische besluitvorming en model voor strategieformulering .............................. 95
9.8 Organisatie van de strategische besluitvorming ............................................................. 96
Hoofdstuk 10 – Stress en conflicten ....................................................................................... 97
10.1 Psychische belasting .................................................................................................. 97
10.2 Werk gerelateerde oorzaken van stress en een burn-out ............................................... 98
10.3 Persoon gerelateerde oorzaken van stress en burn-out .............................................. 100
10.4 Voorkomen of bestrijden van stress en burn-out ........................................................ 101
10.5 Fysieke belasting ...................................................................................................... 103
10.6 Verminderen van fysieke belasting ............................................................................ 104
10.7 Conflicten op het werk .............................................................................................. 104
10.8 Conflicthantering ..................................................................................................... 105
10.9 Condities die van invloed zijn op de vorm van conflicthantering .................................. 107
10.10 Escalatie van conflicten .......................................................................................... 108
10.11 Conflictmanagement .............................................................................................. 108
Hoofdstuk 11 – Veranderen van organisaties ......................................................................... 110
11.1 Noodzaak tot veranderen .......................................................................................... 110
11.2 Oorzaken voor verandering........................................................................................ 110
11.3 Beslissing om te veranderen...................................................................................... 111
11.4 Geplande organisatieverandering .............................................................................. 111
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Individu en organisatie .......................................................................................6
1.1 Gedrag en motivatie .......................................................................................................6
1.2 Capaciteiten en competenties ........................................................................................9
1.3 Persoonlijkheid ............................................................................................................ 10
1.4 Attitudes ...................................................................................................................... 10
1.5 De relatie tussen individu en organisatie........................................................................ 11
1.6 Betrokkenheid .............................................................................................................. 12
1.7 Arbeidssatisfactie ........................................................................................................ 12
1.8 Billijkheid ..................................................................................................................... 13
1.9 Nieuwe vormen van organisatie op het werk .................................................................. 13
Hoofdstuk 2 – Inpassen en motiveren ..................................................................................... 14
2.1 Werving en selectie ...................................................................................................... 14
2.2 Inpassen ...................................................................................................................... 17
2.3 Methoden van inpassen ................................................................................................ 18
2.4 Motiveren ..................................................................................................................... 19
2.5 Effecten van motiveren ................................................................................................. 22
2.6 Intrinsiek en extrinsiek motieven: conclusies ................................................................. 23
2.7 Binden van mensen aan de organisatie.......................................................................... 23
Hoofdstuk 3 – Groepen in organisaties ................................................................................... 24
3.1 Het begrip groep ........................................................................................................... 24
3.2 De organisatie als verzameling groepen ......................................................................... 24
3.3 Soorten groepen in organisaties .................................................................................... 25
3.4 Functies van groepen ................................................................................................... 26
3.5 Sociale beïnvloeding in groepen .................................................................................... 27
3.6 Fasen in de groepsontwikkeling..................................................................................... 29
3.7 Structurele kenmerken van groepen .............................................................................. 30
3.8 Relaties tussen groepen ............................................................................................... 34
3.9 Verbeteren van de relaties tussen groepen .................................................................... 35
Hoofdstuk 4 – Samenwerken en overleggen in groepen ........................................................... 36
4.1 Doelmatige samenwerking in groepen ........................................................................... 36
4.2 Oorzaken van lage groepsprestaties .............................................................................. 36
4.3 Verbeteren van de groepsprestaties .............................................................................. 37
4.4 Doelmatig overleggen in groepen .................................................................................. 40
4.5 Voor- en nadelen van en groepsaanpak ......................................................................... 40
4.6 Criteria voor doelmatig overleggen in groepsverband ..................................................... 41
, 4.7 Procesverliezen in het overleg ....................................................................................... 41
4.8 Verbeteren van het overleg in groepen ........................................................................... 44
4.9 Leidinggeven aan het overleg ........................................................................................ 46
4.10 Leidinggeven aan zelfsturende en virtuele teams ......................................................... 46
Hoofdstuk 5 – Communicatie in de organisatie ....................................................................... 47
5.1 Communicatie ............................................................................................................. 47
5.2 Het communicatieproces ............................................................................................. 48
5.3 Aspecten van communicatie ........................................................................................ 49
5.4 Communicatie in organisaties ...................................................................................... 50
5.5 Belemmeringen in de communicatie ............................................................................. 51
5.6 Tekorten in de formele communicatie ........................................................................... 53
5.7 Verbeteren van de communicatie.................................................................................. 54
Hoofdstuk 6 – Macht en leiding .............................................................................................. 55
6.1 Macht en invloed .......................................................................................................... 55
6.2 Machtsmiddelen .......................................................................................................... 55
6.3 Machtsgebruik ............................................................................................................. 56
6.4 Effecten van machtsgebruik.......................................................................................... 57
6.5 Machtsgebruik als politiek middel ................................................................................. 58
6.6 Machtsmisbruik ........................................................................................................... 58
6.7 Leidinggeven in organisaties ......................................................................................... 59
6.8 Effectief leidinggeven ................................................................................................... 60
6.9 Verbeteren van leidinggeven ......................................................................................... 63
6.10 Invloed van leiderschap .............................................................................................. 66
Hoofdstuk 7 – Organisatiestructuur ........................................................................................ 67
7.1 Aanbrengen van structuur ............................................................................................. 67
7.2 Verdelen van werkzaamheden ...................................................................................... 67
7.3 Functionele indeling ..................................................................................................... 68
7.4 Afstemmen van werkzaamheden .................................................................................. 70
7.5 Groeperen van werkzaamheden .................................................................................... 71
7.6 Bevoegdheden en onderlinge betrekkingen ................................................................... 72
7.7 Aanvullende vormen van groeperen en afstemmen ........................................................ 74
7.8 Ontwerpen van communicatiekanalen .......................................................................... 75
7.9 De mechanistische en organische structuur .................................................................. 75
7.10 Ontwikkelingen in structurele vormgeving.................................................................... 76
7.11 Ontwerpvraagstukken ................................................................................................. 77
Hoofdstuk 8 – Organisatiecultuur ........................................................................................... 78
, 8.1 Het begrip cultuur ........................................................................................................ 78
8.2 De organisatiecultuur ................................................................................................... 79
8.3 Typen organisatiecultuur .............................................................................................. 79
8.4 Organisatiecultuur en effectiviteit ................................................................................. 81
8.5 Vaststellen van de cultuur van organisaties ................................................................... 82
8.6 De vorming van organisatiecultuur ................................................................................ 83
8.7 Eenheid en verscheidenheid in organisatiecultuur ......................................................... 84
8.8 Overleggen en in stand houden van de organisatiecultuur .............................................. 84
8.9 Organisatiecultuur en nationaliteit ................................................................................ 84
8.10 Cultuurgebonden kijk op de organisaties ..................................................................... 85
8.11 Veranderen van de organisatiecultuur ......................................................................... 86
Hoofdstuk 9 - Besluitvorming in organisaties .......................................................................... 87
9.1 Kenmerken van problemen ........................................................................................... 87
9.2 Soorten van besluitvorming in organisaties .................................................................... 88
9.3 Problemen in de besluitvorming .................................................................................... 90
9.4 Belemmeringen in het besluitvormingsproces ............................................................... 92
9.5 Besluitvormingsmodellen ............................................................................................. 93
9.6/9.7 Strategische besluitvorming en model voor strategieformulering .............................. 95
9.8 Organisatie van de strategische besluitvorming ............................................................. 96
Hoofdstuk 10 – Stress en conflicten ....................................................................................... 97
10.1 Psychische belasting .................................................................................................. 97
10.2 Werk gerelateerde oorzaken van stress en een burn-out ............................................... 98
10.3 Persoon gerelateerde oorzaken van stress en burn-out .............................................. 100
10.4 Voorkomen of bestrijden van stress en burn-out ........................................................ 101
10.5 Fysieke belasting ...................................................................................................... 103
10.6 Verminderen van fysieke belasting ............................................................................ 104
10.7 Conflicten op het werk .............................................................................................. 104
10.8 Conflicthantering ..................................................................................................... 105
10.9 Condities die van invloed zijn op de vorm van conflicthantering .................................. 107
10.10 Escalatie van conflicten .......................................................................................... 108
10.11 Conflictmanagement .............................................................................................. 108
Hoofdstuk 11 – Veranderen van organisaties ......................................................................... 110
11.1 Noodzaak tot veranderen .......................................................................................... 110
11.2 Oorzaken voor verandering........................................................................................ 110
11.3 Beslissing om te veranderen...................................................................................... 111
11.4 Geplande organisatieverandering .............................................................................. 111
