Neuropsychologie
Hoorcollegesamenvatting
Radboud Universiteit
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Introductie en onderzoeksmethoden ....................................................................................... 3
Hoorcollege 2: Anatomie .................................................................................................................................. 6
Hoorcollege 3: Neurale communicatie en psychofarmacologie ...................................................................... 11
Hoorcollege 4: Ontwikkeling .......................................................................................................................... 19
Hoorcollege 5: Perceptie ................................................................................................................................ 25
Hoorcollege 6: Leren en geheugen ................................................................................................................. 32
Hoorcollege 7: Hormonen, stress en emotie .................................................................................................. 39
Hoorcollege 8: Ontwikkelingsstoornissen....................................................................................................... 43
Hoorcollege 9: Slaap ....................................................................................................................................... 49
Hoorcollege 10: Cognitie en higher-order functies ......................................................................................... 54
,Hoorcollege 1: Introductie en onderzoeksmethoden
Het brein in kaart brengen - onderzoeksmethoden
Het is om verschillende redenen belangrijk om in kaart te brengen hoe
ons brein werkt. Ten eerste is het medisch van belang, om mensen met
hersenschade beter te kunnen helpen. Een hersenchirurg weet dan
bijvoorbeeld waar hij op moet letten tijdens een operatie aan het brein.
Ten tweede is het psychologisch van belang, om de basis van het
menselijk gedrag beter te leren begrijpen. Waarom gedragen we ons zoals we ons gedragen?
Waarom reageren we zoals we dat doen? Waarom verschilt dat bijvoorbeeld voor kinderen
en volwassenen?
Structuur
Anatomie MRI
Onderzoek doen naar de hersenen kan op
Connecties DTI
verschillende manieren, hierbij kan gekeken worden Tussen hersengebieden
naar de structuur of de functie van hersenen. Ook kan
het brein gemanipuleerd worden. Functie
Hersenactivatie fMRI
De eerste drie methoden (MRI, DTI en fMRI) maken Bijvoorbeeld tijdens taak
alle drie gebruik van een MRI-scan.
Manipulatie
Structuur van de hersenen in kaart brengen Manipulaties Schade
Om veranderingen in TMS
gedrag te zien DBS
Magnetic Resonance Imaging (MRI)
Drugs
Een MRI-scanner is een grote, sterke magneet. In je
lichaam zitten kleine waterstofatomen die normaal vrij rond bewegen. Maar wanneer je in
de MRI-scanner ligt, zorgt de magneet ervoor dat deze atomen parallel om hun as draaien.
Dan stuurt de scanner een radio pulse dat ervoor zorgt dat sommige van deze atomen
tijdelijk in een hogere energietoestand komen. Vervolgens vallen de atomen weer terug naar
de (normale) lagere energietoestand, waarbij de opgenomen energie losgelaten wordt. De
MRI-scanner meet deze energie.
Een structurele MRI-scan maakt een 3-dimensioneel, statisch beeld van
het brein (zie de afbeelding hiernaast). Deze scan laat zowel de grijze
als de witte stof van het brein zien. Het voordeel van de MRI is dat het
een hoge spatiele resolutie heeft, wat betekent dat je gedetailleerde
beelden van hersenen kunt krijgen.
Een MRI meet:
• De corticale dikte: de afstand tussen binnenste en buitenste randen van cerebrale
grijze stof.
• De oppervlakte.
• Het volume: de oppervlakte x de dikte.
• Gyrificatie: de ratio oppervlakte buitenkant versus binnen in de vouwen.
, Diffusion Tensor Imaging (DTI)
Bij een DTI wordt ook gebruik gemaakt van een MRI-scan, maar
dan richt de scan zich specifiek op de witte stof: de connecties
tussen hersencellen. Een DTI meet de richting waarin
watermoleculen zich bewegen.
Functie van de hersenen in kaart brengen
Functional Magnetic Resonance Imaging (fMRI)
Er is een verschil tussen een MRI en een fMRI. De MRI biedt een hogere resolutie dan de
fMRI. Bij een MRI wordt echter maar één enkele afbeelding gemaakt, terwijl de fMRI elke 2.2
seconden een nieuwe afbeelding vastlegt, waardoor er een reeks van opeenvolgende
beelden ontstaat.
Een functionele MRI scan meet de BOLD response (Blood Oxygenation Level Dependent
signaal), dit is een indirecte maat van neurale activiteit. Bij hersenactiviteit is er meer de-oxy
hemoglobine (dus er is meer zuurstofgebruik), dit zorgt ervoor dat het fMRI signaal versterkt
wordt. Dus hoe meer hersenactiviteit, hoe meer zuurstofgebruik, hoe sterker het fMRI
signaal.
De hersenactiviteit tijdens een taak kan gebruikt worden voor het vergelijken van condities
en/of van groepen.
MRI in het algemeen
Een van de voordelen van MRI is dat het een veilige en niet-invasieve methode is, waardoor
het geschikt is voor onderzoek bij zowel gezonde kinderen als volwassenen. Daarnaast biedt
een MRI-scan een goede spatiële resolutie. Aan de andere kant zijn er ook enkele nadelen
verbonden aan het gebruik van MRI. Zo is het een dure procedure en is de beeldkwaliteit
gevoelig voor bewegingen van de patiënt. Bovendien is er een slechte temporele resolutie,
wat betekent dat het moeilijker is om snelle veranderingen in hersenactiviteit nauwkeurig
vast te leggen.
Electroencephalography (EEG)
Hersencellen communiceren met elkaar via elektrische signalen. Dat kun je meten door
middel van een EEG. Hierbij draag je een soort badmuts met bijvoorbeeld 64 (of meer)
elektroden. Van elke elektrode krijg je een aparte EEG-grafiek. Een geleidende vloeistof
wordt aangebracht tussen de elektroden en je hoofd om de metingen mogelijk te maken.
Hoorcollegesamenvatting
Radboud Universiteit
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Introductie en onderzoeksmethoden ....................................................................................... 3
Hoorcollege 2: Anatomie .................................................................................................................................. 6
Hoorcollege 3: Neurale communicatie en psychofarmacologie ...................................................................... 11
Hoorcollege 4: Ontwikkeling .......................................................................................................................... 19
Hoorcollege 5: Perceptie ................................................................................................................................ 25
Hoorcollege 6: Leren en geheugen ................................................................................................................. 32
Hoorcollege 7: Hormonen, stress en emotie .................................................................................................. 39
Hoorcollege 8: Ontwikkelingsstoornissen....................................................................................................... 43
Hoorcollege 9: Slaap ....................................................................................................................................... 49
Hoorcollege 10: Cognitie en higher-order functies ......................................................................................... 54
,Hoorcollege 1: Introductie en onderzoeksmethoden
Het brein in kaart brengen - onderzoeksmethoden
Het is om verschillende redenen belangrijk om in kaart te brengen hoe
ons brein werkt. Ten eerste is het medisch van belang, om mensen met
hersenschade beter te kunnen helpen. Een hersenchirurg weet dan
bijvoorbeeld waar hij op moet letten tijdens een operatie aan het brein.
Ten tweede is het psychologisch van belang, om de basis van het
menselijk gedrag beter te leren begrijpen. Waarom gedragen we ons zoals we ons gedragen?
Waarom reageren we zoals we dat doen? Waarom verschilt dat bijvoorbeeld voor kinderen
en volwassenen?
Structuur
Anatomie MRI
Onderzoek doen naar de hersenen kan op
Connecties DTI
verschillende manieren, hierbij kan gekeken worden Tussen hersengebieden
naar de structuur of de functie van hersenen. Ook kan
het brein gemanipuleerd worden. Functie
Hersenactivatie fMRI
De eerste drie methoden (MRI, DTI en fMRI) maken Bijvoorbeeld tijdens taak
alle drie gebruik van een MRI-scan.
Manipulatie
Structuur van de hersenen in kaart brengen Manipulaties Schade
Om veranderingen in TMS
gedrag te zien DBS
Magnetic Resonance Imaging (MRI)
Drugs
Een MRI-scanner is een grote, sterke magneet. In je
lichaam zitten kleine waterstofatomen die normaal vrij rond bewegen. Maar wanneer je in
de MRI-scanner ligt, zorgt de magneet ervoor dat deze atomen parallel om hun as draaien.
Dan stuurt de scanner een radio pulse dat ervoor zorgt dat sommige van deze atomen
tijdelijk in een hogere energietoestand komen. Vervolgens vallen de atomen weer terug naar
de (normale) lagere energietoestand, waarbij de opgenomen energie losgelaten wordt. De
MRI-scanner meet deze energie.
Een structurele MRI-scan maakt een 3-dimensioneel, statisch beeld van
het brein (zie de afbeelding hiernaast). Deze scan laat zowel de grijze
als de witte stof van het brein zien. Het voordeel van de MRI is dat het
een hoge spatiele resolutie heeft, wat betekent dat je gedetailleerde
beelden van hersenen kunt krijgen.
Een MRI meet:
• De corticale dikte: de afstand tussen binnenste en buitenste randen van cerebrale
grijze stof.
• De oppervlakte.
• Het volume: de oppervlakte x de dikte.
• Gyrificatie: de ratio oppervlakte buitenkant versus binnen in de vouwen.
, Diffusion Tensor Imaging (DTI)
Bij een DTI wordt ook gebruik gemaakt van een MRI-scan, maar
dan richt de scan zich specifiek op de witte stof: de connecties
tussen hersencellen. Een DTI meet de richting waarin
watermoleculen zich bewegen.
Functie van de hersenen in kaart brengen
Functional Magnetic Resonance Imaging (fMRI)
Er is een verschil tussen een MRI en een fMRI. De MRI biedt een hogere resolutie dan de
fMRI. Bij een MRI wordt echter maar één enkele afbeelding gemaakt, terwijl de fMRI elke 2.2
seconden een nieuwe afbeelding vastlegt, waardoor er een reeks van opeenvolgende
beelden ontstaat.
Een functionele MRI scan meet de BOLD response (Blood Oxygenation Level Dependent
signaal), dit is een indirecte maat van neurale activiteit. Bij hersenactiviteit is er meer de-oxy
hemoglobine (dus er is meer zuurstofgebruik), dit zorgt ervoor dat het fMRI signaal versterkt
wordt. Dus hoe meer hersenactiviteit, hoe meer zuurstofgebruik, hoe sterker het fMRI
signaal.
De hersenactiviteit tijdens een taak kan gebruikt worden voor het vergelijken van condities
en/of van groepen.
MRI in het algemeen
Een van de voordelen van MRI is dat het een veilige en niet-invasieve methode is, waardoor
het geschikt is voor onderzoek bij zowel gezonde kinderen als volwassenen. Daarnaast biedt
een MRI-scan een goede spatiële resolutie. Aan de andere kant zijn er ook enkele nadelen
verbonden aan het gebruik van MRI. Zo is het een dure procedure en is de beeldkwaliteit
gevoelig voor bewegingen van de patiënt. Bovendien is er een slechte temporele resolutie,
wat betekent dat het moeilijker is om snelle veranderingen in hersenactiviteit nauwkeurig
vast te leggen.
Electroencephalography (EEG)
Hersencellen communiceren met elkaar via elektrische signalen. Dat kun je meten door
middel van een EEG. Hierbij draag je een soort badmuts met bijvoorbeeld 64 (of meer)
elektroden. Van elke elektrode krijg je een aparte EEG-grafiek. Een geleidende vloeistof
wordt aangebracht tussen de elektroden en je hoofd om de metingen mogelijk te maken.
