Tentamenklare samenvatting onderzoeksmethodologie

Tentamen stof
onderzoeksmethodologie
Overzicht
Tentamen
Bestaat uit: 29 multiple choice vragen + één open vraag

• Open is vraag altijd hetzelfde: 3 voorwaarden om causale
uitspraak te kunnen doen:
o Uitleg bij hoorcollege 9




Hoorcollege 1 – Introductie college
Waarom doen we onderzoek?
Wetenschap  De manier waarop we dingen kunnen meten, ordenen en
registreren, zodat we beter kunnen begrijpen en voorspellen.


5 stappen in onderzoek van verwerven van kennis:
Door te beschrijven, ordenen, registreren, begrijpen, verklaren,
Kan je;
Voorspellen, beheersen / beïnvloeden.
o Beschrijven, ordenen, registreren  informatie opschrijven en
organiseren zodat je het kunt begrijpen.
o Begrijpen  snappen wat de info betekent
o Verklaren  waarom dingen gebeuren
o Voorspellen  door je kennis kan je voorspellen wat er in de
toekomst gebeurt.
o Beheersen/ beïnvloeden  Dat je kunt proberen dingen te
controleren of te veranderen met wat je hebt geleerd




Wetenschapsfilosofische stromingen
1. Metafysica  Nadenken, filosoferen over aard van werkelijkheid.
NIET toetsbaar.

, • Voorbeeld: Nadenken en filosoferen over wat een goede
opvoeding zou zijn. Er is niet echt een “goed” antwoord, maar
je kan er wel over nadenken
2. PREpositivisme  Empirisch, maar slechts beschrijvend. D.m.v.
observatie, zonder beïnvloeding/ interventie
3. Positivisme  Streven naar algemeen causale wetten. Actief: niet
alleen beschrijvend maar ook beïnvloeden en ingrijpen
4. Post-positivisme  Na teleurstelling in positivisme; niet 1 vaste
waarheid
• Theorieën moeten werkbaar zijn in de praktijk; Het moet
praktisch uitvoerbaar en nuttig zijn voor de praktijk. Hoeft niet
helemaal waar te zijn, als het maar werkt en nut heeft.
5. Constructivisme  Kennis van elk individu verschilt door
ervaringen en interpretaties.
• ‘Streven naar causale wetten is misleidend’
• Deelnemers hebben vrije wil en staan centraal
• Theorie komt ná data




6. Moderne blik  Mengsel van positivisme en constructivisme
• Leunt (met overwegend kritiek) op postpositivisme, maar houd
rekening met:
i. Situationele factoren, diverse perspectieven,
toepasbaarheid in echte wereld, effect van onderzoeker,
respect voor deelnemers.
In onderzoek…:
Metafysica Niet-empirisch Kwantitatief

Prepositivisme Empirisch Kwantitatief

Positivisme Empirisch Kwantitatief

Postpositivisme Empirisch Kwantitatief

Constructivisme Empirisch Kwalitatief
2

,Twee ‘kapstokken’ om sociale wetenschappen te vergelijken:
1. Natuurwetenschappen
a. Vergelijkbare logica
b. Nu gecompliceerder, o.a. vanwege actievere rol van
‘onderzoeksobjecten’
2. Dagelijks leven (‘Naive psychology’)
a. Verglijkbare doelen: begrijpen/ verklaren van menselijk gedrag
b. Maar met meer oog voor (het voorkomen van) mogelijke
vertekeningen
c. Complexer: nadenken over sociale en ethische waarden




Empirische cyclus
De Groot (1994) : Elk organisme doorloopt een cyclus om te
functioneren en doelen te bereiken;
Neemt waar - doet ideeën op - probeert - verkrijgt resultaten
– evalueert
Observatie. – inductie. – deductie – toetsing.
- evaluatie


Fases:
1. Observatie
• Waarnemen
• Geen regels
• Vorming van hypothesen: vermoedens
i. ‘Psychologische inductie’
2. Inductie
• Expliciete formulering van hypothese
i. ‘logisch-methodologische
inductie’
ii. = het eindresultaat van het
psychologisch inductieproces

3

, • Van specifiek (observatie) naar algemeen (hypothese)
• Hypothese moet toetsbaar zijn.
3. Deductie
• Van algemeen (hypothese) naar specifiek
(steekproefgegevens)
• Expliciete en verifieerbare voorspellingen uit hypothese
• Operationalisatie van begrippen
i. (hoe ga je meten?)
• Selectie en werving van participanten
i. (bij wie ga je meten en hoe werf je ze?)
• Specificatie toetsingsprocedure
i. (hoe zul je gegevens analyseren?)
4. Toetsing
• Dataverzameling en -analyse om de onderzoeksvraag te
beantwoorden d.m.v. (statistische) toetsen
• Altijd met nieuw verzamelde gegevens toetsen
i. Niet de gegevens waarop je je hypothesevorming hebt
gebaseerd
• Nagaan in hoeverre voorspelling wordt ondersteund
5. Evaluatie
• Interpretatie: betekenis van uitkomsten
• Mate van subjectiviteit
• Genereert vaak weer nieuwe hypothesen > basis voor
vervolgonderzoek
Ezelsbruggetje: ISA  Inductie is van specifiek naar algemeen
Ezelsbruggetje: DAS  Deductie is van algemeen naar specifiek


Sociale wetenschap
Naive psychology  Casual observation. Alledaagse
wetenschapsprocessen, zonder wetenschappelijk onderzoek
Casual observation  Observatie die je in het dagelijks leven doet
als er iets gebeurd wat je niet verwacht.
Voorbeeld: (Drankje wordt gemorst op een ander op een feestje).


Co-variatie principe  Idee dat gedrag wordt gerelateerd aan factoren
die er zijn wanneer het gedrag plaatsvind, en niet als het gedrag niet
plaatsvind


Syllogisme  Redenering bestaat uit 3 proposities, leid vaak tot bias
 Premisse 1
 Premisse 2
 Conclusie
Voorbeeld:
4